ପ୍ରାଚୀନ, ବୟସ୍କ ଅସୁର ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଗଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ବିଶ୍ୱପିତା ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଗମ୍ଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ପୃଷ୍ଟି କଲେ—"ଏହି ଅଶୁଭ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ? ଆମେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? କ’ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଉଛି?" ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ରଖି, ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଓ ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଲେ—"ଏହି ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ମାତା ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏବଂ ଅସୁରମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଦେହରେ ବସୁଦେବ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦିତିଙ୍କ ଶରୀରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ସେଇ ପୁରାତନ, ମହାଯୋଗୀ ହରି ଏହି ଭୂମିରେ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି। ଯିଏ ସତ୍ତାର ସ୍ୱରୂପ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ମାୟା, ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଜନାର୍ଦନ ଏଠି ଅବତରିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏକ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ସେଇଁ, ତାଙ୍କୁ ଶରଣ ନିଅ; ତାହାଲେ ଶାନ୍ତି ଲାଭ ହେବ। ସେ ବିଶ୍ୱର ଶରଣସ୍ଥଳକୁ ଗଲେ ଓ ଧର୍ମାନୁସାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ। କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେବମାତା ଆଦିତି ନିଜେ ଏହି ସ୍ୱରୂପରେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେ ଘନଘୋର ମେଘପରି କଳା, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଶୋଭାମୟ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ। ଉପେନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା, ଏବଂ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ। ତିନି ଲୋକରେ ଶିଷ୍ଟାଚାର କେମିତି ହେବା ଉଚିତ, ତାହା ଭୃଗୁପୁତ୍ର ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଅନୁଯାୟୀ ସେ ଦେଖାଇଲେ। ଯେ ମାନଦଣ୍ଡ ସେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଅଧିପତି, ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରାଯାଇଥିଲା। ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳୀରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉଥିଲେ। ତାପରେ, ସେ ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଆସିଲେ। ଦୀର୍ଘ ଜଟା, ଭସ୍ମ ଲେପିତ, ବେଦମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ସେ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ। ବଳିଙ୍କୁ ସେ ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ପଦକ୍ଷେପରେ ମାତ୍ର ତିନି ପଦ ଜମି ଚାହିଲେ। ବଳି ନିଜେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସୁନାର ଚମଚ ନେଇ, ଶୀତଳ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଜଳ ଦାନ କଲେ। ଯିଏ ଶରଣ ନେଇଥିଲେ, ସେ କର୍ମ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ସେଠି ଥିବା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ପୁନି ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଲାଭ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆକାଶରେ ବ୍ରହ୍ମା ଗଙ୍ଗା ନାମ ଦେଲେ। ଦେବତାମାନେ ସେଠି ଏଠି ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ମନେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। "ତୁମେ ଏହି ତିନି ଲୋକକୁ ଦିଆ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଦାନ କରିଛ।" ତେଣୁ, ତିନି ପଦରେ ଅପରିମିତ ପଦବ୍ୟାପୀ ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ନମନ କଲେ। ସେ ପୁନି, ମୂଳ ପାତାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ, ସେ ପୁନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ। ବିଷ୍ଣୁ, ମହାବିକ୍ରମୀ, ତିନି ଲୋକକୁ ପୁରନ୍ଦର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଲେ। ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଶକ୍ର, ଶିଵ, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ମାରୁତଗଣ—ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଥିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ସେଉଁଠି ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ, ସେଇ ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଉପାସନା ପ୍ରଣାଳୀ ଶିଖାଇଲେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିର ମାର୍ଗ ଓ କର୍ମ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଲା।