କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ହେ କୁରୁବଂଶୀ, ତୁମ ମନକୁ ପ୍ରୟାଗ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ କର। ଏଠାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକର ସମସ୍ତ ମହିମା ବିଦ୍ୟମାନ। ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମିଳନସ୍ଥଳୀରେ ଯିଏ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଏହାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ପ୍ରୟାଗ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଯେଉଁମାନେ ଏଠାକୁ ପହଁଚି ପାରନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ରାହୁରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଜଳପାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏଠାରେ ଯିଏ ଯାଏ, ପ୍ରଥମେ ସେ ନିଜକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ପରେ ଦଶ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶ ପରମ୍ପରା ସନ୍ତତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର ହୁଅନ୍ତି। ସେ ସଂସାରର ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି ଶେଷ ହେଉଅ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହା ସମସ୍ତ ସାଗର ମିଳନ ସ୍ଥଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ମୂଳ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଯିଏ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ମନେ ଏଠାରେ ଯାଏ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ଫଳ ଲାଭ କରେ। ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି—ହଂସପ୍ରପତନ। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁପରି ଏଠାରେ ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ଓ ଦଶ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥଳୀ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତିକ୍ଷେତ୍ର, ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯିଏ ଯାଏ, ସେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରେ; ଏହିଠାରୁ ଏହାକୁ ତ୍ରିପଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଠାରେ ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ, ଏହାଁପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କି ମହାପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାର, ପ୍ରୟାଗ ଓ ଯେଉଁଠି ଗଙ୍ଗା ସମୁଦ୍ର ସହିତ ମିଶିଯାଏ, ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥଳୀରେ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା ପଥ ସଦୃଶ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ। ଶିବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଥିଲା ବା ନଥିଲା, ଗଙ୍ଗା ନିତ୍ୟ ମଙ୍ଗଳମୟୀ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ହରିବାରୀ। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗରେ ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ। କଳିଯୁଗରେ ଏପରି କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ ନାହିଁ, ଯାହା ଏପରି ଦୁର୍ଲଭ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରିପାରିବ। ଏଠାରେ ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରେ ଓ କଦାଚିତ୍ ନରକ ଦେଖେ ନାହିଁ। ମାଘ ମାସରେ ଲୋକେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମିଳନସ୍ଥଳ ପ୍ରୟାଗକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏହି ମାଘ ମାସରେ ପ୍ରୟାଗରେ ତିନି ଦିନ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେ ଯଦିଓ ଦେହରେ ଦୋଷ ନାହିଁ, ରୋଗ ନାହିଁ ଓ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି, ତଥାପି ଚନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ରାହୁରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ନିର୍ମଳ ହୁଏ, ସେପରି ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେଉଁଠି ଅନେକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ପୁନି ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ସଠି ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ସଠି ଶତ ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହି, ପରେ ଏଠାରୁ ପତିତ ହେଲେ ଧନ୍ୟ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଏହିପରି ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରି, ପୁନି ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାନ୍ତି। ପକ୍ଷୀମାନେ ଉପଭୋଗ କରିଥିବା ଫଳ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ; ସେଉଁଠି ପତିତ ହେଲେ ଧର୍ମିକ ରାଜା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ପୁନି ଅନେକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଅଛି—ଋଣପ୍ରମୋଚନ, ଯାହାକୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମନାଯାଏ। ଏଠାରେ ଯିଏ ଯାଏ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଓ ସଦା ସର୍ବ ପ୍ରକାର ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ରହିଥାଏ। ଏହିପରି ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ପ୍ରୟାଗ ତୀର୍ଥର ମହିମା ତୁମେ ଜାଣ।