ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ੂਲਿਨ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਰਤਾ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਮੰਨਿਆ। ਉਹ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਜੋ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਜੋ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ।" ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਹਿਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਅਵਿਨਾਸੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਇਕਮਾਤਰ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਕਾਲ ਹੈ, ਕਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰੋਕਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਸਰੂਪ ਉੱਤੇ ਲੜ ਪਿਆ। ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਪਾਰ੍ਹ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਇਆ। ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਰਸਿੰਹ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਮ ਦਾ ਉੱਚਤਮ ਸਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਧੀ-ਵਤ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਅੰਧਕਾ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਰਸਾਤਲ ਲੋਕ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਲੇ ਕੌਲ ਦੇ ਵਰਗ ਚਮਕਦਾਰ ਗਾਇਕ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਆਵਾਸ ਤੇ ਗਏ ਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਮਲ ਵਰਾਹ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੰਦ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਉੱਚਤਮ ਆਵਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਤੇ ਅਸੁਰੀ ਭਾਵਨਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਗਤ, ਤਪस्वੀ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇਲਾਜ਼ ਨਾ ਕੀਤੀ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਚ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ: "ਇਹ ਵਿਸ਼ਨਵੀ ਭਕਤੀ ਤੇਰੀ ਨਾਸ ਕਰੇਗੀ।" ਰਾਜ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਰੀ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਹੋਇਆ। ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਜੋ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਜਾਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ। ਨਾਰਾਇਣ, ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ, ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਅੰਧਕਾ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਉਮਾ ਦੇਵੀ, ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੇ ਤਪस्या ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਸੁਕਾ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭੁੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੰਕਾ-ਰਹਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਵੱਡੀ ਮੀਂਹ ਪਈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਮੁੜ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ।