ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, "ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?" ਜਿਸ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਆਇਆ, "ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਧਰਮ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਤੁੱਟ ਗਿਆਨ, ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।" ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜਪਦ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਭਕਤੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪੁਰੰਦਰਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਵਿਨਾਸੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲੈਣ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਜਨਮ ਲਵੇ।" ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਰੱਖਵਾਲਾ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਯ ਹੈ, ਉਸ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਾਂ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ। ਹਰੀ, ਜੋ ਯੋਗ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਬੋਲੀ, "ਵਿਜੈ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਅਨੇਕ ਯੁਗਾਂ ਵਰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਆਨੰਦ ਦੇ ਰੂਪ—ਵਾਸੁਦੇਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਵਾਰਾਹਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਇਕ ਹੈ, ਨਮਸਕਾਰ।" ਵਿਸ਼ਨੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਸਕਰਾ ਕੇ, ਅਨੰਦ ਵਿਚ, ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਂ ਬੋਲੀ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਦੀ ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਵਰ ਹੈ।" ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਅਣਮਾਪ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਬਲੀ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਅਸ਼ਕੁਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਅਸ਼ਕੁਨ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹਨ? ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਹੋਏ?" ਫਿਰ ਉਹ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਬੋਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਜਨਮਿਆ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਮਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ, ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਅੱਜ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਪੁਰਾਣਾ ਪੁਰੁਸ਼, ਹਰੀ, ਉਤਰੇ ਹਨ। ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਤ-ਚਿੱਤ-ਆਨੰਦ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਮਾਇਆ, ਭਗਵਤੀ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਵੀ ਉਤਰੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਜਗਤ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ।" "ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲਵੋ, ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇਗੀ।" ਉਹ ਜਗਤ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਯ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਗਤ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ। ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਖੁਦ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਾਲੇ ਬਦਲ ਵਾਂਗ, ਬੜੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਪੇਂਦਰ, ਇੰਦ੍ਰਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰਦਵਾਜ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਹੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਾਪਦੰਡ ਉਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਗਤ ਉਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਯਜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਯਜਨ-ਸਥਲ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਯਜਨ-ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।