ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਰishna ਦੇ ਸਵਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ, ਹੁਣ ਉਹ ਆਪ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਹੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਸਦਾ-ਅਭਿਨਾਸੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ। ਮੇਰੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਸਨ, ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ, ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਚਮਕ-ਚਟਕ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕਾਲੇ-ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੈਦਾਂ—ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮਾ—ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਚੇ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਬੋਲ ਪਏ: ‘ਮੈਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚੇਤਾ ਹਾਂ, ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਦਾ ਪਿਤਾ। ਮੈਂ ਦੁਨੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।’ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪਰਮ ਲਿੰਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਲਿੰਗ ਨਾਂ ਉੱਗਦਾ, ਨਾਂ ਮਰਦਾ, ਨਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਨਾਂ ਮੱਧ, ਨਾਂ ਅੰਤ। ਮੈਂ, ਜੋ ਕਿ ਅਜਨਮਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਜਾਣਣ ਲਈ ਉਪਰ ਵਧਿਆ। ਪਰ, ਸੌ ਸਾਲ ਲੱਭਣ ਉਪਰੰਤ ਵੀ, ਮੈਂ—ਸਭ ਦਾ ਪਿਤਾ—ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਨਾ ਜਾਣ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਧਾਰਨਾ ਕੀਤੀ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਪਰਮ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ: ‘ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਲਿੰਗ ਹੈ।’ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਮ ਅਸੀਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਮਹਾਂਯੋਗੀ ਦੇਵਤਾ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਅੱਗ ਹਨ। ਉਹ ਸੱਪ ਨੂੰ ਜਨੇਊ ਵਾਂਗ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘ਮੈਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਮੈਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਹਾਂ; ਸਾਰਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਮੇਰੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੈ, ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਹਰਾ ਹੈ।’ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਦਇਆਵਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਰੂਪ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਾਏਣ ਤੇ ਪਿਤਾਮਹਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਬੋਲ ਪਏ: ‘ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਸਾਡੀ ਭਗਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਦਾ ਬਣੀ ਰਹੇ।’ ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਬੋਲ ਪਏ: ‘ਬੱਚਾ, ਬੱਚਾ, ਹੇ ਹਰੀ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ—ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ—ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।’ ਉਹ ਨਿਰਗੁਣ, ਅਸਪর্শ, ਫਿਰ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਨ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣਨਗੇ, ਜੋ ਸਦਾ-ਅਭਿਨਾਸੀ ਹੋਣਗੇ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਉਸ ਲਿੰਗ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਯੋਗੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਦੈਤ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਖਮ ਤੇ ਅਕਲਪਨੀਆ ਸਰੂਪ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਂਦੇਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਲਿੰਗਧਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।