ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸਾ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸਾ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਵੈ-ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਜੀਵ ਕਦੇ ਵੀ ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸਾ ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤੀ ਭਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸਾ ਵਿੱਚ ਮੋਖਸ਼ ਇਕ ਹੀ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਰਹੱਸ ਦੇਵਦੇਵ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਲੁਕਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਭਗਤ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਤਰੁਦਰੀਯ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਅਡੋਲ, ਆਤਮ-ਸਵਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧਿਆਨ ਧਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਜਟਾਧਾਰੀ ਰੂਪ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਪਿਸ਼ਾਚ-ਮੋਚਨ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਗਿਰੀਸ਼ਾ, ਦੁਖ-ਨਾਸਕ, ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇਕ ਹਰਣੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝ ਰਹੀ ਸੀ, ਉੱਚਤਮ ਭਗਵਾਨ ਕਪਾਰਦੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ। ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਇਕ ਬਾਘ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਸੁੰਞੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਅਕਸਮਾਤ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਦਿਖੀ। ਹਰਣੀ ਇੱਕ ਬਲਦ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਜਿਹੇ ਮਨੁੱਖ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਪਰ ਉਸ ਪਲ ਤੋਂ ਉਹ ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਅਚਯੁਤ ਤੋਂ ਕਪਾਰਦੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਕਪਾਰਦੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੇਵਲ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਪਾਰਦੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਯੋਗ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਿਸ਼ਾਚ-ਮੋਚਨ ਤਲਾਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਰੁਦ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਜੋ ਆਤਮ-ਯੋਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ-ਪਰਯੰਤ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਯੋਗੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਕਿਸ ਦੇਸ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ?" "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ, ਰਤੀ ਭਰ ਵੀ, ਕੋਈ ਪੁੰਨ-ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।" "ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੋ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ, ਛੂਏ ਅਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—" "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਯਮ ਦੇ ਭਯਾਨਕ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ।" "ਹੁਣ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਕੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਹਾਨੀਕਾਰਕ।" "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।" "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪੁੰਨਵਾਨ ਨਹੀਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਛੂਹ ਕੇ ਅਤੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਦੁਬਾਰਾ—ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" "ਕਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਇਸ ਦੁਖਦਾਈ ਜਨਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਥਾ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸਾ-ਕਪਾਰਦੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਗਤ, ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਆਤਮ-ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਪਾਪ-ਨਾਸ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।