ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਸ੍ਯੈष ਵਿਸ੍ਤਾਰਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੇਣ ਮਯੋਦਿਤਃ
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਫੈਲਾਵ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਗਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਯ ਕਾਰਣਸ੍ਯਾਵ੍ਯਯਾਤ੍ਮਨਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਢਲਾ ਕਾਰਨ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਤੇ ਅਟੱਲ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈ,
ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਾ ਰੁਦ੍ਰਾ ਨਾਰਾਯਣਾਦਯਃ
ਉਥੇ-ਉਥੇ ਚਾਰ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ, ਰੁਦਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਆਦਿਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰਾ ਯਤ੍ਰ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ
ਹੇ ਵਿਦਵਾਨੋ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਗਿਆਨੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਤੀਤ੍ਯ ਵਰ੍ਤਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤਿਰਕ੍ਸ਼ਰਮ੍
ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਟੱਲ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਤਦਵ੍ਯਕ੍ਤਮਿਤਿ ਜ੍ਞੇਯਂ ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਉਸਨੂੰ ਅਪ੍ਰਗਟ ਜਾਣੋ, ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਯਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਯਤ੍ਤਨ੍ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਜੋ ਕਦੇ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।
ਅਰ੍ਣਵੇषੁ ਚ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਦਿਵਿ ਚੈਵ ਨ ਸਸ਼ਯਃ
ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਅਨੇਕਧਾ ਵਿਭਕ੍ਤਾਙ੍ਗਃ ਕ੍ਰੀਡਤੇ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ
ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ ਖੇਡ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਣ੍ਡਾਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਤੇਨ ਸृष੍ਟਮਿਦਂ ਜਗਤ੍
ਅੰਡ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਇਆ।
ਤਾਨਿ ਤ੍ਵਂ ਕਥਯਾਸ੍ਮਾਕਂ ਵ੍ਯਾਸਾਂਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਯੁਗੇ
ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ, ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਆਖ।
ਤਥਾਵਤਾਰਾਨ੍ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਮੀਸ਼ਾਨਸ੍ਯ ਕਲੌ ਯੁਗੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਅਵਤਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸ।
ਏਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਸੇਨ ਸੂਤ ਵਕ੍ਤੁਮਿਹਾਰ੍ਹਸਿ
ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ।
ਉਤ੍ਤਮਸ੍ਤਾਮਸਸ਼੍ਚੈਵ ਰੈਵਤਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਤਥਾ
ਉਤਮ, ਤਾਮਸ, ਰੈਵਤ ਤੇ ਆਕਸ਼ੁਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਬਾਰੇ ਵੀ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ऽਯਂ ਯਸ੍ਯੈਤਤ੍ ਸਪ੍ਤਮਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ऽਨ੍ਤਰਮ੍
ਇਹ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਅੰਤਰਾਲ ਹੁਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਿਬੋਧਧ੍ਵਂ ਮਨੋਃ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषਸ੍ਯ ਤੁ
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ, ਮਨੁ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਦੇ ਬਾਰੇ।
ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਾਮ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਬਭੂਵਾਸੁਰਸੂਦਨਃ
ਵਿਪਸ਼ਚਿਤ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ।
ਤਿਮਿਰਸ਼੍ਚਾਰ੍ਵਰੀਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋ ऽਭਵਨ੍
ਤਿਮਿਰ ਅਤੇ ਚਰਵਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਸੱਤੋ ਹੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣੇ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਤਦਾਖ੍ਯਾਤਮਨ੍ਤਰਂ ਸ਼ृਣੁ ਚੋਤ੍ਤਰਮ੍
ਹੁਣ ਦੂਜੇ ਅੰਤਰਾਲ ਉੱਤਮ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।
ਸੁਸ਼ਾਨ੍ਤਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਬਭੂਵਾਮਿਤ੍ਰਕਰ੍षਣਃ
ਉੱਥੇ ਸੁਸ਼ਾਂਤੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ।
ਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਗਣਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਇਹ ਪੰਜ ਗਰੁੱਪ, ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ-ਬਾਰਾਂ, ਵਸ਼ਵਰਤਿ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਤਪਾਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋ ऽਭਵਨ੍
ਸੁਤਪਾ, ਸ਼ੁਕਰ ਅਤੇ ਹੋਰ—ਇਹ ਸੱਤੋ ਹੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣੇ।
ਸਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸੁਧਿਯਸ਼੍ਚੈਵ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿਕਾ ਗਣਾਃ
ਸਤਿਆ ਅਤੇ ਸੁਧੀਆ, ਇਹ ਸਤਾਈ ਗਰੁੱਪ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਬਭੂਵ ਸ਼ਙ੍ਕਰੇ ਭਕ੍ਤੋ ਮਹਾਦੇਵਾਰ੍ਚਨੇ ਰਤਃ
ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਭਗਤ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਰਮ ਗਿਆ।
ਪੀਵਰਸ੍ਤ੍ਵृषਯੋ ਹ੍ਯੇਤੇ ਸਪ੍ਤ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਚਾਨ੍ਤਰੇ
ਪੀਵਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ—ਇਹ ਸੱਤੋ ਹੀ ਉਸ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਮਨੁਰ੍ਵਸੁਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਬਭੂਵਾਸੁਰਮਰ੍ਦਨਃ
ਉੱਥੇ ਮਨੁ ਵਸੁ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ।
ਏਤੇ ਦੇਵਗਣਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਉੱਥੇ ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਚੌਦਾਂ-ਚੌਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਏਤੇ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਤਤ੍ਰਾਸਨ੍ ਰੈਵਤੇ ऽਨ੍ਤਰੇ
ਇਹ ਸੱਤੋ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਰੈਵਤ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਾਨ੍ਵਯਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮਨਵਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਇਹ ਚਾਰ ਮਨੁ, ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦੀ ਵੰਸ਼ਜ ਸਨ।
ਮਨੋਜਵਸ੍ਤਥੈਵੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਦੇਵਾਨਪਿ ਨਿਬੋਧਤਃ
ਮਨੋਜਵ ਵੀ ਉੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਹੁਣ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੁਣੋ।