कूर्मपुराणम्

ब्रह्मविदां श्रेष्ठ, सर्वेषां धर्माणां मध्ये परमं धर्मं ब्रूहि, इति निवेदिते, तस्य सर्वगुह्यतमः धर्मः, आत्मविद्यायाः परमं ज्ञानं, श्रुत्वा। स राजा राज्यं स्वपुत्राय सम्प्रति समर्प्य, योगाभ्यासे मनसा सम्यक् नियोजितः। ब्रह्मणि धर्मे च अतिशयेन अनुरक्तः स राजा, ततः पुरन्दरं विजिग्ये। स च पराजितः, अक्षरं विष्णुं शरण्यं देवमुपेत्य शरणं ययौ। तदा सः स्वयमेव चिन्तयामास—मम पुत्रः दैत्येश्वरविनाशाय जायेत, इति। ते च सर्वे विष्णुं निर्गुणं रक्षार्थं शरणं हरिं प्रपेदिरे। स च वासुदेवः अनादिनिधनः, आनन्दस्वरूपः, शुद्धाकाशमात्रः। हरिः योगात्मा स्वमातुः, देव्या, पुरतः प्रादुरभूत्। सा च स्वं कृतार्थं मन्यमाना, केशवं स्तोतुं प्रचक्राम। “जयस्वरूप, अनन्तकल्पशुद्ध, आनन्दमूर्ते, वासुदेवाय ते नमः, नमामि त्वाम्। वराहाय नमः, पुनः पुनः नमः। भगवन्, जगदुत्पत्तिस्थान, पुनः पुनः नमः। एकरूपशिवाय पुनः नमः।” भगवान् तस्याः स्तुत्या प्रसन्नः, हृष्टवदनः, वरं दत्तवान्। सा च वररूपेण, “सुरहिताय त्वां एव पुत्रत्वेन वृणे,” इति वव्रे। स च अनन्तं वरं दत्त्वा तत्रैव अन्तर्धानं जगाम। देवमाता सा स्वयं नारायणं गर्भे समधत्त। तस्मिन्नन्तरे, विरोचनात्मजस्य बलेः पुर्यां भयानकानि निमित्तानि समुत्पन्नानि। तदा वृद्धः असुरः प्रह्लादः, प्रणम्य पितामहम्, इदं वचनं प्रोवाच—“किमेतानि निमित्तानि? किं कर्तव्यं? कस्य हेतोः एतानि जातानि?” पुनः हृषीकेशं प्रणम्य वाक्यमिदं उवाच—“माता, सुराणां हिताय, असुरविनाशाय, तम् अदधात्। वासुदेवः सुरहिताय मातुः शरीरे प्रविष्टः। विष्णुः अद्य अदितेः शरीरे स्वेच्छया प्रविष्टः। स योगी महायोगी, पुराणपुरुषः हरिः, अवतीर्णः। सत्त्वस्वरूपः स विष्णोः अंशेन जातः। माया, श्रीलक्ष्मी, जनार्दनः च अवतीर्णाः। विष्णोः एकांशेन ब्रह्मा, जगद्धाता, जातः। तमेव शरणं गच्छ; ततः शान्तिमवाप्स्यसि।” स च विश्वस्य शरणं गत्वा, धर्मतः तद्रक्षणं चकार। कश्यपस्य देवमाता अदितिः स्वयमेव तम् अजनि। स च घनश्यामलवर्णः, दीप्तिमान्, शोभासम्पन्नः प्रादुरभूत्। उपेन्द्रः, इन्द्रेण श्रेष्ठैश्च देवैः, ब्रह्मणा ऋषिभिः च परिवृतः। त्रिषु लोकेषु आचार्यम् आचार्यभरद्वाजेन उपदिष्टं दर्शयन् स्थितः। यद् यद् सः प्रमाणं स्थापयति, तत् जगत् अनुसरति। यज्ञैः विष्णुं यज्ञपतिं सर्वव्यापिनं पूजयामासुः। ब्रह्मर्षयः महात्मनः यज्ञस्थले समागच्छन्। स च वामनरूपं धारयन्, तत्रैव यज्ञमण्डले समुपागमत्।