कूर्मपुराणम्

प्रह्लादः स वृद्धः असुरः, प्रणम्य पितामहम्, सान्त्वनपूर्वकं वचनम् उवाच—“कानि एतानि निमित्तानि? किम् अस्माभिः कर्तव्यं? कस्य हेतोः एतानि उत्पन्नानि?” इत्येवम्। स पुनः हृषीकेशं प्रणम्य, तस्य समीपे इदं वचनं प्रोक्तवान्। “देवतानां हितार्थं, असुरविनाशाय, तस्य मातरं तं गर्भं धारयामास। वासुदेवः देवतानां कृते स्वमातरं प्रविष्टवान्। विष्णुः अद्य अदितेः शरीरे स्वेच्छया प्रविष्टः। स महान् योगी, सनातनः पुरुषः, हरिः, अवतीर्णः। यः स्वरूपेण सत्यमेव, स विष्णोः अंशेन जातः। माया, श्रीः, जनार्दनः अपि अवतीर्णाः। ब्रह्मा अपि विष्णोः एकदेशेन जातः, सृष्टेः धारकः। तस्मिन् एव शरणं गच्छ—तदा शान्तिं प्राप्स्यसि। स जगतः शरणं गतवान्, धर्मेण तं रक्षितवान्। कश्यपात् देवमाता अदितिः एव तं पुत्रं सुषुवे। स मेघश्यामः, तेजसा शोभमानः, दिव्यवपुषा विराजमानः अदृश्यत। उपेन्द्रः, इन्द्रेण अग्र्यैः देवैः, ब्रह्मणा, ऋषिभिः परिवृतः, भरद्वाजेन उपदिष्टं धर्ममार्गं त्रिषु लोकेषु दर्शयन्, यं यं धर्मं स्थापयति, स एव लोके प्रचलति। ते सर्वे यज्ञैः विष्णुं, यज्ञेश्वरं, सर्वव्यापिनं, सम्यक् अर्चयामासुः। ब्रह्मर्षयः अपि तस्य महात्मनः यज्ञवाटे समागच्छन्। स वामनरूपं धारयित्वा, तत्रैव यज्ञस्थले समुपस्थितवान्। जटिलः, वेदपाठकः, भस्मना भूषितः ब्राह्मणरूपधारी, स बलेः समीपे स्वपदत्रयेण भूमेः मितिं याचितवान्। बलिः शुद्धः कृत्स्नं कृत्वा, सुवर्णपात्रं गृहीत्वा, शीतलम् अमलम् उदकं प्रोक्ष्य, तस्य वामनस्य याचनां सम्पादयामास। स शरणागतः, कर्म कर्तुम् इच्छन्, तत्र स्थितः। तत्र तस्मिन्लोके स्थिताः सिद्धाः अपि, सः पुनः दिव्यं स्थानम् अवाप। सा दिव्यगङ्गा, आकाशे प्रतिष्ठिता, ब्रह्मणा गङ्गेति नाम्ना कथिता। देवाः तम् इह तत्र च दृष्ट्वा, स्तुवन्ति। देवाः स्वचेतसा तस्मै नमन्ति। त्रयो लोकाः त्वया एव सृष्टाः। त्रिविक्रमाय, यस्य पादविक्षेपः अप्रमेयः, पुनः त्वं पातालमूलपर्यन्तं प्रविशसि। कल्पान्ते, त्वं पुनः मयि एव प्रविश्यसि। विष्णुः, महाविक्रमः, त्रीन् लोकान् पुरन्दराय दत्तवान्। ततः ब्रह्मा, शक्रः, भगवतः, रुद्रः, आदित्याः, मरुतां गणाः—सर्वे तत्र सन्निहिताः सन्तः, तस्यैव साक्षात्, सः तत्रैव अन्तर्हितः। प्रह्लादः, असुराणां श्रेष्ठः, विष्णुभक्तः, विष्णुना एव तस्मिन्नि वक्तव्यं उपदिशत्। स भक्तिमार्गं, कर्मनिष्ठां च प्रतिष्ठाप्य, लोकहिताय मार्गं प्रदर्शितवान्।