कूर्मपुराणम्

एकदा ब्राह्मणः जटिलः वेदपाठकः भस्माङ्गरागः प्रकटितः बलीमहासुरस्य समीपं आगच्छत्। सः स्वपादत्रयमितं भूमिक्षेत्रं बलिं याचितवान्। ततः बली शुद्धिकर्म कृत्वा सुवर्णकुशं गृहीत्वा अतिशीतलां निर्मलां च वारिं प्रक्षिप्य दानकर्म आरब्धवान्। तस्मिन्नेव काले, शरणागतस्य तस्य कार्यसिद्ध्यर्थं, तत्र स्थिताः सिद्धगणाः तं दृष्ट्वा दिव्यलोकं पुनः प्राप्तवन्तः। तदा सा गङ्गा, आकाशे स्थितवती, ब्रह्मणा गङ्गेति नाम्ना अभिहिता। देवगणः तं सर्वत्र दृष्ट्वा स्तुतिं कृतवन्तः, मनसा तं प्रणम्य, "त्रिलोक्यं त्वया सृष्टं," इत्यादि वाक्यैः पूजां कृतवन्तः। अनन्तगामी त्रिविक्रमं पुनः पातालमूलं प्रविष्टवान्। युगक्षये तं गङ्गां पुनः प्रविश्यति। विष्णुस्त्रिविक्रमः त्रिलोक्यं पुरन्दराय दत्तवान्। ततः ब्रह्मा, शक्रः, भगवाञ् रुद्रः, आदित्याः, मरुतः च, सर्वे तं दृश्य, तत्रैव लीनं अभवत्। प्रह्लादः, असुराणां श्रेष्ठः, विष्णुभक्तः, विष्णुना तस्मै पूजाविधिं उपदिष्टवान्। भक्तिमार्गं कर्मनियमं च स्थापयित्वा, सः परमात्मा सदा देवकार्याणि करोति। तत्र असुराणां प्रमुखः बाणः नाम्ना, तेजस्वी महाबलः अभवत्। सः त्रिलोक्यं विजित्य वासवं पीडितवान्। बाणः, तव असुरः, अस्मान् बाधते। विष्णुः एकेन बाणेन बाणनगरं सहजेन दग्धवान्। बाणः ईशानं पशुपतिं नीलरक्तवर्णं शरणं गत्वा स्तुतिं कृतवान्। भक्त्या गणेशमन्त्रेण बाणं सन्धाय कार्यं आरब्धवान्। स्वर्भानुः वृशपर्वा च प्रमुखौ अभवन्। दिव्यगणेषु महाबलिषु बहुशिरसः बहवः सन्ति। अनन्तादयः कद्रुसुताः महानागाः प्रसिद्धाः। शुकी, श्येनी, भासी, सुग्रीवा, ऋक्षिका, शुचि च जाताः। इरा सर्ववृक्षलतावल्लरीघासजातिं उत्पादितवती। श्रेष्ठाः क्रोधात् राक्षसगणं सृजितवन्तः। शूनिलः भगवत्कृपया हरिवाहनत्वं प्राप्तः। पूर्वं स्नेहात् शम्भुना सवितुः सारथित्वं दत्तः। वैवस्वतमन्वन्तरान्ते श्रवणात् पापानि नश्यन्ति। अत्र अरिष्टनेमेः पत्न्यः षोडश पुत्रान् अजनयन्। तथा अङ्गिरसः पुत्राः ब्रह्मणा पूजिताः ऋषयः अभवन्। प्रत्येके मन्वन्तरे तैः स्वकार्याणि स्वनामानि च स्थाप्यन्ते। एवं कुपिलपुराणे एते महान् दिव्यकथाः सुसम्पूर्णाः।