कूर्मपुराणम्

नारायणः स्वल्पप्रयत्नेनैव देवेन्द्रं विजित्य बाणमखिलदैत्यमपराजित्य च, परमया बुद्ध्या स्वधाम प्रतिगन्तुं निश्चितवान्। स नित्यः कार्यसिद्धिं कृत्वा द्वारकां समुपेत्य द्रष्टुमुपस्थितवान्। तत्र स भगवान् रामेण सह विदुषा सहासीनः समभवत्। सर्वाणि कर्माणि समाप्य, स मुनिश्रेष्ठं तुष्टिं प्रार्थयन् अवदत्—"सर्वं कृतं; तुष्टो भव।" अस्मिन्कलियुगे सर्वे जनाः पापमार्गमनुवर्तिष्यन्ति। तेन द्विजश्रेष्ठाः कलिजन्मनां पापान्मुच्यन्ते। ये परमपुरुषभक्ताः, तेषां तदपि पापं नश्यतु। वेदविहितैः क्रियाविधिभिः ते तां गतिं प्राप्स्यन्ति। कलियुगे नारायणभक्तिर्येषां तेषां स्यात्। ये तु महेश्वरद्वेषिणः, ते तत्र न गमिष्यन्ति। ये पिनाकिनं निन्दन्ति, शीघ्रं विनश्यन्ति। ईशानं यो निन्दति, स अनन्तान् नरकान् गच्छति। कर्मणा, मनसा, वाचा, यत्नेनापि, तस्य भक्तेषु निन्दा या क्रियते, सा अत्यन्तं त्याज्या भक्तैः कलियुगे। गौतमेन शप्ताः, ते द्विजश्रेष्ठैः न सम्बोधनीयाः। ततः सर्वे 'ॐ' इत्युक्त्वा शीघ्रं स्वस्वधामानि गताः। स च स्वकुलं समाहित्य तां परां गतिं प्राप्तवान्। तस्य विस्तारतो वाच्यं न शक्यते; किं पुनरन्यत् श्रोतुमिच्छसि? सर्वपापविमुक्तः स दिव्यलोके पूज्यते। एवं सुतादयः पृष्टवन्तः—"तेषां स्वरूपं संक्षेपेण वर्णय।" पार्थः धर्मात्मा पाण्डवः शत्रुनिग्रही, मार्गे चरन्तं कृष्णद्वैपायनं मुनिं दृष्टवान्। अर्जुनः तदा दुःखं विसृज्य भूमौ प्रणिपत्य, "कुतः शीघ्रं गच्छसि भगवन्? कस्य वा देशस्य गन्तासि? किं मम कर्तव्यं, कमललोचन?" इति पप्रच्छ। स मुनिः शिष्यसमवृतः नदीतीरे उपविवेश। तदा स उवाच—"महानगरीं वाराणसीं देवालयं गच्छामि। तत्र महान् पापिनः जाताः, वर्णाश्रमरहिताः स्युः। कलियुगे सर्वपापानां प्रायश्चित्तमेव उपायः। तत्र महात्मानः सत्यवादिनश्च धर्मिष्ठाश्च भविष्यन्ति। यदि त्वं स्वधर्मं धारयिष्यसि, तर्हि भयात् विमुक्तो भविष्यसि।" स अर्जुनः प्रणिपत्य द्विजश्रेष्ठं युगधर्मान् पप्रच्छ। ततः ईशानं नमस्कृत्य स नित्यधर्मान् अपृच्छत्। मुनिरुवाच—"हे पार्थ, विस्तरेण तव वक्तुं न शक्नोमि। तृतीयं द्वापरं, चतुर्थं कलिं प्राहुः। द्वापरे यज्ञः केवलं, कलौ दानमेव स्मृतम्। द्वापरे विष्णुः देवता, कलौ रुद्रः महेश्वरः। रुद्रः पिनाकधारी सर्वेषु युगेषु पूज्यते। तिष्ये तु त्रिभागहीने केवलं सारतोऽस्तित्वं शिष्यते।