ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥାରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଞ୍ଚଳର ବିବର୍ଣ୍ନନା ମିଳେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନନ୍ତ, ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ରାଜା ମୁଚୁକୁନ୍ଦ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶାସକ, ଏବଂ ପାତାଳ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ବାସ କରନ୍ତି । ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏଠି ରସାତଳ ପର୍ବତ ଭାବରେ ବିଖ୍ୟାତ, ତଳାତଳକୁ ଶାର୍କରା କୁହାଯାଏ, ପୀତକୁ ସୁତଳ ଭାବରେ ଓ ବିତଳକୁ ପ୍ରବାଳ ସଦୃଶ ଉଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଏ । ଅଟଳ ଓ ତଳ ଦୁହେଁ ଧଳା ରଙ୍ଗର, ଏବଂ ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା କି ଧଳା, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ଆସନ୍ତି । ଏହି ସମସ୍ତ ତଳମାନଙ୍କର ବିସ୍ତୃତି ପୃଥିବୀ ପରି ବିଶାଳ ଅଟୁଟ ଅଞ୍ଚଳ ରୂପେ ବିବେଚିତ । ଏହି ତଳମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ଏପରି ସ୍ଥିର ହୋଇଛି—ଆକାଶ ହଜାର ଯୋଜନ ଓ ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂର । ଘନ ତଳମାନଙ୍କର ମାପ ସେଉଁଠି ଏକ ଲକ୍ଷ ସାତ ହଜାର ଯୋଜନ, ଆକାଶର ମୂଳ ତିରିସ ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂର । ମହାମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରସାତଳ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଶୁଭ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯେଉଁଠି ବାସୁକି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବାସ କରନ୍ତି । ତଳାତଳକୁ ବିରୋଚନ, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ, ନରକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି; ଏହା ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ । ସୁତଳ ପ୍ରାଚୀନ ଦେବତା, ବିନାୟକ ଓ କାଳନେମି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ । ବିତଳ ଦାନବ, ତାରକ, ଅଗ୍ନିମୁଖ, ମହାନ୍ତକ, ନାଗ ଓ ଅସୁର ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଦ୍ୱାରା ବାସ କରାଯାଏ । ବିତଳ ଏହି ବେଳେ କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ୱ, ଶୂର ମହାକୁମ୍ଭ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ହୟଗ୍ରୀବ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏହି ତଳ ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ, ନାମୁଚି ଓ ତାଙ୍କର ସାଥିମାନେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶୂରମାନେ ବିଭକ୍ତ କରିଛନ୍ତି; ଏଭଳି ତଳ ଶୋଭାୟମାନ ଅଟୁଟ ଅଞ୍ଚଳ ହୋଇଛି । ଏହି ସମସ୍ତ ତଳରେ, ପରମେଶ୍ୱର ଅମ୍ବା, ସ୍କନ୍ଦ, ନନ୍ଦିନି ଓ ଗଣମାନେ ସହ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି । ସମସ୍ତ ତଳ ଉପରେ ସାତ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ସାତ ଭୂମି ଅଛି; ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ସେହି ସାତ ଭୂମିର ବିଭାଗ କହିବି । ପୃଥିବୀ ସାତ ଦ୍ୱୀପରେ ଭରିଛି, ନଦୀ ଓ ପର୍ବତରେ ଶୋଭିତ, ସାତ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅଳଙ୍କୃତ । ଜମ୍ବୁ, ପ୍ଲକ୍ଷ, ଶାଲ୍ମଳୀ, କୁଶ, କ୍ରଉଞ୍ଚ, ଶାକ, ଓ ପୁଷ୍କର—ଏହିମାନେ ଅନୁକ୍ରମରେ ଦ୍ୱୀପ । ସମସ୍ତ ସାତ ଦ୍ୱୀପରେ, ହର ସମସ୍ତ ଗଣ ସହ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି । ସାଗରମାନେ ଅନୁକ୍ରମରେ—ଲୁଣ ପାଣି, ଆଖୁ ରସ, ମଦ, ଘିଅ, ଦହି ସାଗର, ଖୀର ସାଗର, ଓ ମିଠା ପାଣି । ଏହି ସମସ୍ତ ସାଗରରେ, ସମୟ ସମୟରେ, ଶିବ ତାଙ୍କ ସାଥିମାନେ ସହ, ପାଣି ରୂପେ ଲହରୀ ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଖେଳନ୍ତି । ଯେପରି ଅମୃତ ଖୀର ସାଗରରେ ଅଛି, ସେପରି ହରି ସଦା ଖୀର ସାଗରରେ ଶିବଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍କାରରେ ଯୋଗ ନିଦ୍ରାରେ ଶୟନ କରନ୍ତି । ଭଗବାନ୍ ଜାଗିଲେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଜାଗେ, ସେ ଶୋଇଲେ, ତାଙ୍କରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଶୋଇଯାଏ । ସେ ଏକା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ନାଶ ହୁଏ—ସେଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦୟାରେ । ସୁଷେଣ ନାମକ ମହାମୁନିମାନେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି । ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ନାରାୟଣ ସମାନ ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ଅଟୁଟ ଶ୍ରୀମାନ୍ତ ଅଟନ୍ତି । ସନନ୍ଦନ, ଭଗବତ୍ ସନକ, ସନାତନ, ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ସଦା ହରିଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ସକୁ, ପୂଜା କରନ୍ତି । ସାତ ଦ୍ୱୀପରେ ବିଭିନ୍ନ ଶିଖର ସହ ଅନେକ ମହାପର୍ବତ ଅଛି । କିଛି ପର୍ବତ ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଏ, ଗୁହା ମଧ୍ୟ ଅଛି; ସମୟର ଭାରେ ଅନେକ ଭୂପତି ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି । ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପ୍ରଜାପତିଠାରୁ, ସମସ୍ତ ଗତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଏଠି ଭୂପତିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ । ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ଏହି ଭୂପତିମାନେ କହିବି; ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଏବଂ ଗତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସେମାନେ କିପରି ଥିଲେ, ଏହା ମୁଁ କହିବି । ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସମାନ ଗର୍ବିତ ଓ ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ; ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କର ନାତିମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ । ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ଶୂର ପୁଅମାନେ ହେଲେ—ଆଗ୍ନୀଧ୍ର, ଅଗ୍ନିବାହୁ, ମେଧ, ମେଧାତିଥି, ଓ ବସୁ । ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ, ଦ୍ୟୁତିମାନ, ହବ୍ୟ, ସବନ—ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଅ । ପ୍ରିୟବ୍ରତ ସେମାନେ ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ ସପ୍ତ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ କଲେ । ଆଗ୍ନୀଧ୍ରଙ୍କୁ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି କଲେ; ମେଧାତିଥିଙ୍କୁ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର ରାଜା କଲେ । ଶାଲ୍ମଳଙ୍କୁ ଶୋଭାମୟ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ କଲେ, ଓ କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତଙ୍କୁ ରାଜା କଲେ । ଦ୍ୟୁତିମତଙ୍କୁ କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପର ରାଜା କଲେ, ଓ ହବ୍ୟଙ୍କୁ ଶାକଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି କଲେ । ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ସବନଙ୍କୁ ପୁଷ୍କରର ରାଜା କଲେ; ପୁଷ୍କରରେ ସବନଙ୍କ ପୁଅ ମହାବୀତ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଧାତକୀ ଓ ମହାବୀତ, ଉତ୍ତମ ପୁଅ, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ; ସେଇ ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କ ନାମରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ମହାବୀତ କୁହାଯାଏ । ଧାତକୀଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ଭାବେ ପରିଚିତ; ହବ୍ୟ, ଶାକଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି, ମଧ୍ୟ ପୁଅମାନେ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ—ଜଳଦ, କୁମାର, ସୁକୁମାର, ମଣୀଚକ, କୁସୁମୋତ୍ତର, ମୋଦାକ, ଏବଂ ସପ୍ତମ ମହାଦ୍ରୁମ । ପ୍ରଥମ ଅଞ୍ଚଳ ଅଲଦ ନାମକ ଜଳଦଙ୍କର, ଦ୍ୱିତୀୟ କୌମାର କୁମାରଙ୍କର, ତୃତୀୟ ସୁକୁମାର ସୁକୁମାରଙ୍କର, ଚତୁର୍ଥ ମଣୀଚକ ଏଠି ମାଣୀଚକ ଭାବେ ପରିଚିତ । ଏହିପରି ଏହି ଦିବ୍ୟ ଭୂମି ଏବଂ ଏହାର ଦେବତା, ରାଜା, ଏବଂ ମହାପର୍ବତ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେବୀୟ ଅନୁଭୂତି ଦେଇଥାଏ, ଯେଉଁଠି ଦେବତାମାନେ ଓ ମହାପୁରୁଷମାନେ ସଦା ବିରାଜମାନ ।