ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ତଦାପ୍ଯହଂ ଭଵିଷ୍ଯାମି ଯୋଗାତ୍ମା ଯୋଗମାଯଯା ଲୋକଵିସ୍ମଯନାର୍ଥାଯ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଶରୀରକଃ

ସେତେବେଳେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗମାୟା ଦ୍ୱାରା ଏକ ଯୋଗୀ ଭାବେ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଶରୀର ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେବା ପାଇଁ ଅବତାର ନେବି ।

ଶ୍ମଶାନେ ମୃତମ୍ ଉତ୍ସୃଷ୍ଟଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଯମ୍ ଅନାଥକମ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ହିତାର୍ଥାଯ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଯୋଗମାଯଯା

ଶ୍ମଶାନରେ ପଡ଼ିଥିବା, କୌଣସି ଆତ୍ମୀୟ ନଥିବା ଏକ ମୃତଦେହକୁ ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ମୁଁ ଯୋଗମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି ।

ଦିଵ୍ଯାଂ ମେରୁଗୁହାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ତ୍ଵଯା ସାର୍ଧଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା ଭଵିଷ୍ଯାମି ତଦା ବ୍ରହ୍ମଂଲ୍ ଲକୁଲୀ ନାମ ନାମତଃ

ଦିବ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାରେ, ତୁମେ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବେ, ଲକୁଳୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବି ।

କାଯାଵତାର ଇତ୍ଯେଵଂ ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରଂ ଚ ଵୈ ତଦା ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁଵିଖ୍ଯାତଂ ଯାଵଦ୍ ଭୂମିର୍ ଧରିଷ୍ଯତି

ଏହାକୁ କାୟାବତାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ସେ ସମୟରେ, ସେହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ପୃଥିବୀ ରହିଥିବାଯାଏଁ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ ।

ତତ୍ରାପି ମମ ତେ ପୁତ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତପସ୍ଵିନଃ କୁଶିକଶ୍ ଚୈଵ ଗର୍ଗଶ୍ ଚ ମିତ୍ରଃ କୌରୁଷ୍ଯ ଏଵ ଚ

ସେଠି ମଧ୍ୟ, ମୋର ପୁଅମାନେ ତପସ୍ୱୀ ହେବେ — କୁଶିକ, ଗର୍ଗ, ମିତ୍ର ଓ କୌରୁଷ୍ୟ ।

ଯୋଗାତ୍ମାନୋ ମହାତ୍ମାନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରଗାଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ମାହେଶ୍ଵରଂ ଯୋଗଂ ଵିମଲା ହ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵରେତସଃ

ଏମାନେ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା, ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗକୁ ପାଇଁ, ପବିତ୍ର ଓ ଉଚ୍ଚ ତପସ୍ୟା ଥିବା ।

ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍ ଏତେ ପାଶୁପତାଃ ସିଦ୍ଧା ଭସ୍ମୋଦ୍ଧୂଲିତଵିଗ୍ରହାଃ

ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଲୋକକୁ ଯିବେ, ଯେଉଁଠାରୁ ପୁନି ଫେରିବା ଦୁର୍ଲଭ । ଏମାନେ ସିଦ୍ଧ ପାଶୁପତ, ଦେହରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥିବା ।

ଲିଙ୍ଗାର୍ଚନରତା ନିତ୍ଯଂ ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରତଃ ସ୍ଥିତାଃ ଭକ୍ତ୍ଯା ମଯି ଚ ଯୋଗେନ ଧ୍ଯାନନିଷ୍ଠା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ

ସେମାନେ ସଦା ଲିଙ୍ଗ ପୂଜାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବେ ଦୃଢ଼ ଅଟୁଟ ରହିଥାନ୍ତି, ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଓ ଯୋଗରେ, ଧ୍ୟାନରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିବା ।

ସଂସାରବନ୍ଧଚ୍ଛେଦାର୍ଥଂ ଜ୍ଞାନମାର୍ଗପ୍ରକାଶକମ୍ ସ୍ଵରୂପଜ୍ଞାନସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଯୋଗଂ ପାଶୁପତଂ ମହତ୍

ସଂସାରର ବନ୍ଧନ କାଟିବା, ଜ୍ଞାନର ପଥକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବା ଓ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଜ୍ଞାନ ପାଇବା ପାଇଁ, ଏହି ମହା ପାଶୁପତ ଯୋଗ ।

ଯୋଗମାର୍ଗା ଅନେକାଶ୍ ଚ ଜ୍ଞାନମାର୍ଗାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅନେକଶଃ ନ ନିଵୃତ୍ତିମୁପାଯାନ୍ତି ଵିନା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀଂ କ୍ଵଚିତ୍

ଅନେକ ଯୋଗ ପଥ ଓ ଅନେକ ଜ୍ଞାନ ପଥ ଅଛି, କିନ୍ତୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ବିନା ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ନହୁଏ ।

ଯଦାଚରେତ୍ତପଶ୍ଚାଯଂ ସର୍ଵଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଵିଵର୍ଜିତମ୍ ତଦା ସ ମୁକ୍ତୋ ମନ୍ତଵ୍ଯଃ ପକ୍ଵଂ ଫଲମିଵ ସ୍ଥିତଃ

ଯେତେବେଳେ କେହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ତପସ୍ୟା କରେ, ସେତେବେଳେ ସେ ମୁକ୍ତ ବୋଲି ମନ୍ତବ୍ୟ, ପକା ଫଳ ପରି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ।

ଏକାହଂ ଯଃ ପୁମାନ୍ସମ୍ଯକ୍ ଚରେତ୍ପାଶୁପତଵ୍ରତମ୍ ନ ସାଂଖ୍ଯେ ପଞ୍ଚରାତ୍ରେ ଵା ନ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଗତିଂ କଦା

ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଏକ ଦିନ ପାଶୁପତ ବ୍ରତକୁ ଠିକ ଭାବରେ ପାଳନ କରେ, ସେ ସାଂଖ୍ୟ କିମ୍ବା ପଞ୍ଚରାତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ଇତ୍ଯେତଦ୍ଵୈ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ ଅଵତାରେଷୁ ଲକ୍ଷଣମ୍ ମନ୍ଵାଦିକୃଷ୍ଣପର୍ଯନ୍ତମ୍ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶଦ୍ ଯୁଗକ୍ରମାତ୍

ଏଭଳି ମୁଁ ମନୁରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କୃଷ୍ଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଠାଇଶ ଯୁଗର ଅନୁକ୍ରମରେ ଅବତାରମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ବିବରଣା କରିଛି।

ତତ୍ର ଶ୍ରୁତିସମୂହାନାଂ ଵିଭାଗୋ ଧର୍ମଲକ୍ଷଣଃ ଭଵିଷ୍ଯତି ତଦା କଲ୍ପେ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନୋ ଯଦା

ସେଠାରେ ଶ୍ରୁତିଗୁଡିକର ବିଭାଗ ଧର୍ମର ଚିହ୍ନ ହେବ; ଏହି କଳ୍ପରେ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱୈପାୟନ ଉପସ୍ଥିତ ହେବାବେଳେ ଏହା ହେବ।

ନିଶମ୍ଯୈଵଂ ମହାତେଜା ମହାଦେଵେନ କୀର୍ତିତମ୍ ରୁଦ୍ରାଵତାରଂ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ମହାଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଅବତାର ବିଷୟରେ ଏଭଳି ଶୁଣି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭଗବାନ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।

ତୁଷ୍ଟାଵ ଵାଗ୍ଭିର୍ ଇଷ୍ଟାଭିଃ ପୁନଃ ପ୍ରାହ ଚ ଶଙ୍କରମ୍ ସର୍ଵେ ଵିଷ୍ଣୁମଯା ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ଵିଷ୍ଣୁମଯା ଗଣାଃ

ସେ ଇଚ୍ଛିତ ଶବ୍ଦରେ ସ୍ତୁତି କରି, ପୁନି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇ ଅଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଗଣମାନେ ବିଷ୍ଣୁରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇ ଅଛନ୍ତି।'

ନ ହି ଵିଷ୍ଣୁସମା କାଚିଦ୍ ଗତିରନ୍ଯା ଵିଧୀଯତେ ଇତ୍ଯେଵଂ ସତତଂ ଵେଦା ଗାଯନ୍ତି ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ

ବିଷ୍ଣୁ ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଥ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ; ଏହିପରି ବେଦମାନେ ସଦା ଗାୟନ କରନ୍ତି— ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ସ ଦେଵଦେଵୋ ଭଗଵାଂସ୍ ତଵ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚନେ ରତଃ ତଵ ପ୍ରଣାମପରମଃ କଥଂ ଦେଵୋ ହ୍ଯଭୂତ୍ପ୍ରଭୁଃ

ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମର ଲିଙ୍ଗ ପୂଜାରେ ଲଗିଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରିବାରେ ସଦା ଲଗିଥିବା— ଦେବତା କିପରି ପ୍ରଭୁ ହେଲେ?

ନିଶମ୍ଯ ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ପ୍ରପିବନ୍ନିଵ ଚକ୍ଷୁର୍ଭ୍ଯାଂ ପ୍ରୀତସ୍ତତ୍ପ୍ରଶ୍ନଗୌରଵାତ୍

ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ତାହାର ପ୍ରଶ୍ନର ଗମ୍ଭୀରତାରୁ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁରେ ତାକି ରହିଲେ।

ପୂଜାପ୍ରକରଣଂ ତସ୍ମୈ ତମାଲୋକ୍ଯାହ ଶଙ୍କରଃ ଭଵାନ୍ନାରାଯଣଶ୍ଚୈଵ ଶକ୍ରଃ ସାକ୍ଷାତ୍ସୁରୋତ୍ତମଃ

ପୂଜା ବିଷୟକୁ ଦେଖି, ଶଙ୍କର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ଭବାନ୍, ନାରାୟଣ ଏବଂ ଶକ୍ର, ସୁରମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।'

ମୁନଯଶ୍ ଚ ସଦା ଲିଙ୍ଗଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ସ୍ଵଂସ୍ଵଂ ପଦଂ ଵିଭୋ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ ତସ୍ମାତ୍ ସମ୍ପୂଜଯନ୍ତି ତେ

ଏବଂ ମୁନିମାନେ ସଦା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରି, ନିଜ-ନିଜ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ; ଏହି କାରଣରୁ ସେମାନେ ଏହାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଲିଙ୍ଗାର୍ଚନଂ ଵିନା ନିଷ୍ଠା ନାସ୍ତି ତସ୍ମାଜ୍ଜନାର୍ଦନଃ ଆତ୍ମନୋ ଯଜତେ ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ

ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ବିନା ନିଷ୍ଠା ନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ ଜନାର୍ଦନ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ, ସଦା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନିଜକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଣମ୍ ଅନୁଗୃହ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରଃ ପୁନଃ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ

ଏଭଳି କହି, ମହେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କୃପା କରି, ପୁନି ଦେବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁକୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ନମସ୍କୃତ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତ୍ଵଶେଷଂ ଭଗଵାଂଲ୍ ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞସ୍ତୁ ଶଙ୍କରାତ୍

ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କରି, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚେତନା ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

କଥଂ ପୂଜ୍ଯୋ ମହାଦେଵୋ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତିର୍ମହେଶ୍ଵରଃ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଚାସ୍ମାକଂ ରୋମହର୍ଷଣ ସାଂପ୍ରତମ୍

ମହାଦେବ, ମହେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ଆକାରରେ କିପରି ପୂଜା ଯୋଗ୍ୟ? ରୋମହର୍ଷଣ, ଏହି ମହୁର୍ତ୍ତରେ ଆମକୁ ଏହା କହିବା ଉଚିତ।

ଦେଵ୍ଯା ପୃଷ୍ଟୋ ମହାଦେଵଃ କୈଲାସେ ତାଂ ନଗାତ୍ମଜାମ୍ ଅଙ୍କସ୍ଥାମାହ ଦେଵେଶୋ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚନଵିଧିଂ କ୍ରମାତ୍

ଦେବୀ କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ଦେବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ଆଂକରେ ବସିଥିବା ପର୍ବତ-କନ୍ୟାକୁ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜାର ବିଧିକୁ ପ୍ରତିକ୍ରମାରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ।

ତଦା ପାର୍ଶ୍ଵେ ସ୍ଥିତୋ ନନ୍ଦୀ ଶାଲଙ୍କାଯନକାତ୍ମଜଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵାଖିଲଂ ପୁରା ପ୍ରାହ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରାଯ ସୁଵ୍ରତାଃ

ତାପରେ ନନ୍ଦୀ, ଶାଳଙ୍କାୟନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ପୂର୍ବରୁ ସବୁ କଥା ଶୁଣି, ସୁବ୍ରତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ କହିଲେ।

ସନତ୍କୁମାରାଯ ଶୁଭଂ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚନଵିଧିଂ ପରମ୍ ତସ୍ମାଦ୍ଵ୍ଯାସୋ ମହାତେଜାଃ ଶ୍ରୁତଵାଞ୍ଛ୍ରୁତିସଂମିତମ୍

ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ସେ ଶୁଭ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ବିଧି କହିଲେ; ଏହି କାରଣରୁ, ମହାତେଜସ୍ବୀ ବ୍ୟାସ ଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ ଏହା ଶିଖିଲେ।

ସ୍ନାନଯୋଗୋପଚାରଂ ଚ ଯଥା ଶୈଲାଦିନୋ ମୁଖାତ୍ ଶ୍ରୁତଵାନ୍ ତତ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସ୍ନାନାଦ୍ଯଂ ଚାର୍ଚନାଵିଧିମ୍

ଶୈଳାଦି ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ମୁଖରୁ ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ଏବେ ମୁଁ ସ୍ନାନ ଓ ଉପଚାରର ଯଥାଯଥି ପ୍ରକ୍ରିୟା, ସ୍ନାନ ଆରମ୍ଭ କରି ଆର୍ଚନା ବିଧି କହିବି।