ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਰੁਦਰਾਣੀ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ! ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਸੀ ਨਗਰੀ ਮਿਲ ਗਏ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂਂ ਕਿਹੜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ, ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ, ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਮੁਸਕੁਰਾਏ। ਉਹ ਮੈਨਾ ਮਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣੀ ਇੱਕ ਕਥਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਹੇ ਦੇਵੀ! ਤੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਸ ਰਹੀ ਹੈਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਕਾਸੀ ਨਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਇਸ ਥਾਂ ਬਾਰੇ, ਮਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਸੀ ਪਰ ਇੱਥੇ ਭੁੱਲ ਗਈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਰੂਪ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਕਦੇ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ, ਚਿੱਟੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਾ ਚਿੱਟੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਵਾਮਦੇਵ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੇ ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਅਘੋਰਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਈਸ਼ਾਨਾ, ਜੋ ਸਰਬ-ਰੂਪ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਰਬ-ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ। ਵਾਮਦੇਵ, ਤਤਪੁਰੁਸ਼, ਅਘੋਰਾ, ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਗਾਇਤਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਸ਼, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਏ। ਮੈਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਕੇਵਲ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਉਹ ਵਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ।" ਉਹ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਮੱਥਾ-ਪੁੱਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਪੰਜ-ਮੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਭੀ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਹੇ ਅੰਡ-ਜਨਮੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝਾਇਆ। ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮੈਂ ਵਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਹਿਮਾਲਾ-ਪੁਤਰੀ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ। ਸ਼ਰਧਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਸੁੱਖਮ ਧਰਮ ਹੈ; ਸ਼ਰਧਾ ਹੀ ਗਿਆਨ, ਹੋਮ ਤੇ ਤਪ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾ ਹੀ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਸਦਾ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਵਾਮਦੇਵ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੁਰੁਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖੇ? ਅਤੇ ਅਘੋਰਾ ਤੇ ਈਸ਼ਾਨਾ ਨੂੰ ਵੀ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਉੱਤਰੀ-ਉਨਤੀਸਵੀਂ ਕਲਪ 'ਸ਼੍ਵੇਤਲੋਹਿਤ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਪਰਮ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਕੁਮਾਰ ਸ਼੍ਵੇਤਲੋਹਿਤ ਉੱਤੇ ਜੂੜੀ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਉੱਤਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਹੁੰ-ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਬ੍ਰਹਮ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਇਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਾ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ; ਧਿਆਨ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਚਿੱਟੇ-ਚਿੱਟੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਸੁਨੰਦ, ਨੰਦਨ, ਵਿਸ਼੍ਵਨੰਦ ਅਤੇ ਉਪਨੰਦ—ਇਹ ਚਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸਦਾ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ 'ਸ਼੍ਵੇਤ' ਜਨਮੇ; ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ 'ਹਰਾ', ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਜਨਮਿਆ। ਉਥੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਗਏ ਅਤੇ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ), ਜਿਹੜੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਾਣ-ਅਭਿਆਸ ਤੇ ਮਨ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਤੀਹਵੀਂ ਤੀਜੀ ਕਲਪ 'ਰਕਤ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਮਹਾਨ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਲਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਕੁਮਾਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉੱਚਤਮ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸੰਯਮਤਾ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ; ਉਦੋਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈ, ਮਹਾਦੇਵ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਉਪਾਸਿਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹਾ— ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਲਈ, ਧਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਹਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਯਤਨ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣੋਗੇ, ਜੋ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ।" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕੁਮਾਰ ਜਨਮੇ: ਵਿਰਜਾ, ਵਿਬਾਹੂ, ਵਿਸ਼ੋਕ, ਵਿਸ਼ਵਭਾਵਨਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਸ਼ੂਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ, ਸਾਰੇ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ, ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਲਾਲ ਸੁਗੰਧ ਲਾਏ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਲਾਲ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਲਿਪਤੇ ਤੇ ਲਾਲ ਭਸਮ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ, ਹਜਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਦੁਆਲੇ-ਦਿਵਿਆ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ। ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮੁੜ ਅਵਿਨਾਸੀ ਰੁਦ੍ਰ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਵਾਮ-ਭਾਗੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ।