लिङ्गपुराणम्

यः तपस्वी पर्णैः, पयसा, फलैर्वा जीवति, स जीवन्निव मृतवत् भवति; नो चेत्, षण्मासान् वा संवत्सरं वा अतीत्य एवं भवति। स्वस्य शरीरे प्रस्थानाद्युपकारांश्च सहनं तपस्विना कर्तव्यम्; एवं कृत्वा, सः क्रियया अपि शिवसायुज्यं प्राप्नोति। श्रद्धया दृढव्रतेन च युक्तः सन्, सः तु तत्क्षणमेव मोक्षं आप्नोति। संन्यासेन वा, एतेन वा मार्गेण, रुद्रभक्तः पुण्यव्रतैः, यज्ञैः, दानभेदैः, हविर्भिः, विविधैः शास्त्रवेदैश्च मोक्षं लभते। एवं महात्मना श्वेतनाम्ना मरणं नष्टं जातं सत्यमेव सत्त्वभक्त्या। भवतः महादेवाय शङ्कराय परात्मने भक्तिः स्यात्। एवं ब्रह्मणा प्रोक्ते, ब्राह्मणश्रेष्ठेन, महर्षयः श्वेतस्य पुण्यकथां पृष्टवन्तः। कश्चित् श्वेतनामकः ऋषिः आसीत्, यशस्वी, यस्य आयुः समाप्तं जातम्, स पर्वतगुहायां वसन्, पूजारतस्तु, महेश्वरं भक्त्या स्तौति स्म। सः, रुद्राध्यायस्य 'नमः' शब्देनारभ्य, पूजां कुर्वन् आसीत्। तदा, महातेजाः कालः, तस्य आयुः समाप्तेः कारणेन, तं ब्राह्मणश्रेष्ठं उपससार। सः कालः तं गन्तुं समुपस्थितः। श्वेतः, कालं पश्यन्, स्वस्य आयुः समाप्ते सति, शङ्करं स्मरामास। स धर्मात्मा त्र्यम्बकं देवमपि, गन्धान्वितं, पुष्टिवर्धनं, स्मृत्वा पूजयामास। तदा, लोकभीषणः कालः, 'किं मम मृत्युना? अहं तु मृत्युना मृत्युः!' इति स्मितपूर्वकं श्वेतं उवाच। 'आगच्छ, आगच्छ, श्वेत! किमस्य यज्ञस्य ते फलम्? किम् रुद्रः, भगवाञ्, विष्णुः, वा ब्रह्मा लोकनाथः?' इति पप्रच्छ। 'मया गृहीतम् जनं को रक्षितुम् अर्हति, ब्राह्मणश्रेष्ठ? किं ते घोरयज्ञेन देवाय, ब्राह्मण?' इति च। 'त्वां गन्तुं समुत्थितः अस्मि—क्षणेनैव यमलोकं नयामि। तव आयुः समाप्तं, मुनिवर, अहं तव गन्ता अस्मि।' इत्युक्त्वा। भैरवस्य धर्मयुक्तं वचनं श्रुत्वा, सः महर्षिः 'हाहा रुद्र! रुद्र! रुद्र!' इति उच्चैः शुश्राव। महादेवं निरीक्ष्य, कालं च नेत्राभ्यां विलोक्य, अश्रुपूर्णलोचनः, विकलः, दुःखितः आसीत्। 'किं त्वं, काल, कर्तुं शक्नोषि, यदि वृषध्वजः ईशः अत्र स्थितः? अस्मिन्लिङ्गे शङ्करः रुद्रः सर्वदेवतामूलम् अस्ति।' इति सः अब्रवीत्। 'सद्भावभक्तानां ममादीनां, महात्मनाम्, का तव प्रवृत्तिः, महाबाहो? यथा आगतः, तथा गच्छ।' एवं श्वेतस्य वचनं श्रुत्वा, क्रुद्धः, तीक्ष्णदंष्ट्रः, भयानकः, पाशधारी, कालः, सिंहनादं कृत्वा, बहुशः ताडयित्वा, तस्य आयुः समाप्तस्य मुनेश्च बन्धनं चकार। पुनः सिंहनादं कृत्वा, बारं बारं ताडयित्वा, कालः तम् ऋषिं बद्ध्वा उवाच— 'मया बद्धः असि, ब्राह्मणश्रेष्ठ! अहं श्वेतं अद्य यमालयं नयामि। किं तव रुद्रेण, देवाधिपेन, कृतम्?' 'क्व ते भक्ति: क्व ते पूजा, क्व ते पूजाफलम्? क्व अहं, क्व मम भीः? श्वेत, त्वं मया बद्धः असि।' 'अस्मिन्लिङ्गे, श्वेत, तव रुद्रः, महेश्वरः, प्रतिष्ठितः; सः स्थाणुः महादेवः कथं पूज्यः?' तदा, सदाशिवः स्वयमेव, स्मितपूर्वकं, तं द्विजहन्तारम् उपशमयितुं, मृत्युं, स्मरशत्रुं, यजमानं हरं, हन्तुं समुपस्थितः। शीघ्रं त्र्यंबकः शिवः, अम्बिका, नन्दिनं, गणेश्वरैश्च सह, प्रकटितः। सः, भयानकं भवं दृष्ट्वा, तत्क्षणमेव जीवितं निर्ममे; बलवान् सः मुनिसन्निधौ पतितः। सः सिंहनादं कृत्वा, मृत्युघ्नं शिवं दृष्ट्वा, केवलदृष्ट्या, भवं हत्वा, पपात। देवेश्वरस्य समीपे देवेश्वराः उच्चैः विलप्य, अम्बिकायै, उमायै च प्रणम्य, महर्षयः प्रमोदिताः। दिव्याः सुराः, गगनात् सुशीतल-सुगन्धिपुष्पाणि, भवराजर्षेः शिरसि वर्षयामासुः। मृत्युघ्नं दृष्ट्वा, आश्चर्यचकितः शैलपुत्रः, अक्षरशिवं शंकरं प्रणनाम। बालभावेन, मृतः सः, 'कृपां कुरु' इति मुनिनाथं, महेश्वरं, गणनाथं च नमस्कृत्य प्रार्थयामास। ततः भगवाञ्छिवः, द्विजश्रेष्ठे कृपां दर्शयित्वा, तस्मिन् प्रविष्टः; मृत्योर् विनष्टं गूढं शरीरं दृष्ट्वा, तत्क्षणमेव तदकरोत्। तस्मात्, द्विजश्रेष्ठ, मृत्युञ्जयं शङ्करं, यः सर्वेभ्यः मोक्षभोगदायकः, भक्त्या पूजय। किम् अधिकेन भाषणेन? त्यक्त्वा सर्वं, भवं पूजय; तस्य पराभक्त्या त्वं दुःखात् विमुक्तः भविष्यसि। एवं तदा ब्रह्मणा उक्ते, ब्रह्मवादिनः ऊचुः— 'देवेशाय, रुद्राय धनुष्मते, भक्तिर्वर्धेत्।' 'कया तपस्या, हे देव, किना यज्ञेन, किना व्रतेन, द्विजाः भगवत्प्रेम्णि भवन्ति?' इति पृष्टम्। 'न दानेन, न तपसा, न ज्ञानेन, न यज्ञेन, न होमैः, न व्रतैः, न वेदैः, न योगशास्त्रैः, न नियमैः—' 'शिवभक्तिः, परकारणं, केवलं तस्य प्रसादेनैव लभ्यते।' इति श्रुत्वा, सर्वे ते महर्षयः, श्रान्ताः, भार्यापुत्रैः सह, पितामहं प्रणेमुः। तस्मात्, पाशुपतभक्तिः धर्मार्थकामसिद्धिदा। सा मुनये विजयप्रदा, सर्वमृत्युञ्जयप्रदा च। प्राचीनकाले दधीचिः अपि, भक्त्या, हरिं, देवेशं, विजित्य, अमृतत्वं प्राप।