लिङ्गपुराणम्

ततः ब्रह्मा सद्योजातं ब्रह्मरूपं चिन्तयन् तस्य पार्श्वे सुप्रसिद्धाः श्वेतवर्णाः प्रादुरभवन्। सुนัน्दः नन्दनः विश्वनन्दः उपनन्दनः च, एते महात्मनः शिष्याः सदा तं ब्रह्माणं परिवेष्टन्ति। तस्य पुरतः श्वेतवर्णेन दीप्तिमन् महर्षिः श्वेतः जातः; तस्मात् महातेजस्वी हरः अभवत्। तत्र सर्वे ऋषयः परमभक्त्या सद्योजातं महेश्वरं शरणं गत्वा शाश्वतं ब्रह्माणं स्तुवन्ति। अतः ये द्विजातयः भगवतः विश्वेश्वरस्य शरणं गच्छन्ति, प्राणायामनिष्ठाः ब्रह्मण्यस्थितचित्ताः च सन्ति—ते सर्वे पापविमुक्ताः शुद्धाः ब्रह्मतेजसा दीप्तिमन्तः विष्णोः लोकं अतिक्रम्य रुद्रस्य धाम प्राप्नुवन्ति। ततः त्रयस्त्रिंशः कल्पः रक्तः इति प्रसिद्धः, यस्मिन् ब्रह्मा महातेजस्वी रक्तरूपं धारयामास। ब्रह्मा पुत्रकामः संकल्प्य, रक्ताभरणवस्त्रधारी तेजस्वी कुमारः प्रादुरभवत्। रक्तमाल्यवस्त्रः रक्तलोचनः स्फूर्तियुक्तः स तं महात्मानं कुमारं रक्तवस्त्रधारिणं ददर्श। परमध्याननिष्ठः स देवम् ईश्वरं अनुभूय, ब्रह्मा श्रद्धया नम्रः तम् अभिवादयामास। तदा ब्रह्मा वामदेवं ब्रह्मरूपं चिन्तयामास; एवं ब्रह्मणा स्तुतः परमेश्वरः महादेवः पूजितः अभवत्। तस्य हृदयं सम्यक् विज्ञाय, स पितामहं उवाच—‘पुत्रकामः यः त्वं माम् उपध्यानयः, हे पितामह!’ ‘त्वं परमभक्त्या माम् दृष्ट्वा ब्रह्मानुसारं स्तुत्वा, तपसा प्रत्येककल्पे प्रयत्नेन माम् अवाप्स्यसि।’ ‘मां गणितं, लोकधारिणं ईश्वरं त्वं ज्ञास्यसि।’ ततः तस्मात् चत्वारः महात्मानः कुमाराः अभवन्—विरजा, विबाहु, विशोक, विश्वभावन। ते महात्मनः शुद्धाः ब्रह्मतेजसा दीप्तिमन्तः जाताः। ब्रह्मनिष्ठाः ब्रह्मसमाः वीर्यवन्तः दृढसंकल्पाः सर्वे रक्तवस्त्रधारिणः, रक्तमाल्याङ्गरागयुक्ताः। रक्तकुङ्कुमेन लिप्ताङ्गाः रक्तभस्मना अनुलिप्ताः, सहस्रवर्षान्ते ब्रह्मपदं प्राप्नुवन्ति। ते महात्मनः तं परमद्वयं दिव्यं ब्रह्माणं स्तुवन्ति, लोकहितं शिष्यहितं च कामयन्तः करुणया। धर्मस्य सर्वं शिक्षां दत्त्वा, ब्रह्मप्रियाः पुनः अक्षरं रुद्रं महादेवं प्रविशन्ति। अन्ये च उत्तमद्विजातयः, ये वामभागस्थं ईश्वरं उपास्यन्ति, ते महादेवं पश्यन्ति; तस्य भक्ताः तस्मिन् निष्ठाः सन्ति। ते सर्वे पापविमुक्ताः शुद्धाः ब्रह्मचर्यनिष्ठाः रुद्रलोकं गच्छन्ति, यत्र पुनरावृत्तिः कठिनाः। एकत्रिंशः कल्पः पीतवासाः इति प्रसिद्धः, यस्मिन् ब्रह्मा पीतवासाः अभवत्। ब्रह्मा पुत्रकामः संकल्प्य, पीतवस्त्रधारी तेजस्वी कुमारः प्रादुरभवत्। तस्य शरीरं पीतगन्धेन अनुलिप्तं, पीतमाल्यवस्त्रयुक्तं, युवा सुवर्णयज्ञोपवीतधारी, पीतपग्रहधारी, दीर्घबाहुः च। तम् दृष्ट्वा, ब्रह्मा ध्याननिष्ठः मनसा तं लोककर्तारं ईश्वरं समीपगच्छन् शरणं याचितवान्। ततः ब्रह्मा ध्याननिष्ठः, महेश्वर्याः पृथिवीरूपा, उत्तमं रूपं तस्य मुखात् प्रादुरभवत्। सा चतुर्भुजा चतुर्मुखी चतुर्बाहुश्चतुर्ब्री चतुर्नेत्री चतुर्ध्र्वश्चतुर्दंष्ट्रा चतुर्मुखी च अभवत्। द्वात्रिंशद्गुणयुक्ता सा सर्वदिशं वीक्षमाणा, तां तेजस्विनीं महादेवीं महेश्वरपत्नीं दृष्ट्वा—पुनः महेश्वरः सर्वदेवैः पूजितः पुनः पुनः गायन् अवदत्: ‘बुद्धिः, स्मृतिः, ज्ञानम्।’ ‘आगच्छ, आगच्छ, हे महादेवि!’ इति कृत्वा, अञ्जलिं कृत्वा तं प्रभुं पुरः स्थित्वा, योगेन सर्वं विश्वं संनिगृह्य, सर्वलोकान् अधिनियच्छत्। ततः देवेश्वरः तां उवाच—‘त्वं रुद्राणी भविष्यसि, ब्राह्मणहिताय परमार्थस्वरूपा।’ एवं पुत्रकामं ब्रह्माणं ध्याननिष्ठं तां चतुर्भुजां तस्मै दत्तवान्। योगध्यानेन तां परमदेवीं ज्ञात्वा, ब्रह्मा जगद्गुरुः तां महादेवीं स्वीकृतवान्। ततः ब्रह्मणा प्रेरितः, रौद्री गायत्रीं उपध्यानयामास; एवं रौद्री गायत्री नाम वेदविद्या प्रकटिता। तां जगत्पूजितां महादेवीं प्रार्थनाः कृत्वा, ध्याननिष्ठचित्तेन महेश्वरं शरणं गत्वा—ततः महेश्वरः तस्मै दिव्यं योगं, विस्तीर्णं ज्ञानं, ऐश्वर्यं, ज्ञानप्राप्तिं, वैराग्यं च दत्तवान्। ततः तस्य पार्श्वात् दिव्याः कुमाराः पीतमाल्यवस्त्रयुक्ताः पीताङ्गरागलिप्ताः प्रादुरभवन्। ते पीतपग्रहधारिणः पीतवदनाः पीतकेशाः च शुद्धतेजसा सहस्रवर्षं तत्र स्थिताः। योगयुक्ताः तपसि रमन्तः ब्राह्मणहितकामाः धर्मयोगबलसम्पन्नाः दीर्घयज्ञनिष्ठाः ऋषयः अभवन्। योगमहत्वं शिक्षयित्वा, ते महेश्वरं प्रविशन्ति; एवं ये महेश्वरं शरणं गच्छन्ति— एवं कल्पेषु ब्रह्मा महेश्वरं ध्यानयन्, तस्य प्रसादात् विविधरूपाः कुमाराः, ऋषयः, देवीः च प्रादुरभवन्। सर्वे ब्रह्मतेजसा दीप्तिमन्तः, धर्मयोगनिष्ठाः, भगवद्भक्त्या रुद्रस्य धामं प्राप्नुवन्ति।