या प्रकारे, देवी, तुझ्यातच ब्रह्म आणि हे अखिल विश्व अखंडपणे वास करते. ओंकाराचा स्थिर व चंचल स्वरूप तुझ्यातच स्थापित आहे. हे देवी, जे काही अस्तित्वात आहे आणि जे नाही, ते सर्व त्रिमात्रेत सामावलेले आहे—तीन लोक, तीन वेद, त्रैविद्य, आणि तीन प्रकारचे अग्नि हे सर्व तुझ्यातच आहेत. तीन तेज, तीन रंग, धर्माचे तीन स्रोत, तीन गुण, तीन नाद, तीन वेद, आणि जीवनाची तीन अवस्था—हे सर्व तुझ्या स्वरूपातच सामावले आहे. तीन काळ, तीन अवस्थांचा अनुभव, पितर, रात्र आणि दिवस—हे सर्व त्रिमात्र स्वरूप, हे देवी सरस्वती, तुझ्या स्वरूपाचेच प्रतिरूप आहे. ब्रह्माचे आद्य, शाश्वत स्वरूप वेगवेगळ्या ऋषींच्या दृष्टीने भिन्न दिसते; सात सोमयज्ञ, सात आहुती, आणि सात प्रकारच्या शिजवलेल्या नैवेद्यांचे विधान आहे. हे सर्व ब्रह्म बोलणाऱ्यांनी तुझ्या वाणीनेच केले जाते. आणि एक अजोड, अपूर्व, सर्वश्रेष्ठ स्वरूप आहे, ज्याला अर्धमात्रा लाभलेली आहे. हे स्वरूप अचल, अविनाशी, दिव्य, आणि परावर्तनीय नसलेले आहे—हेच तुझे सर्वोच्च स्वरूप आहे, ज्याचे वर्णन माझ्या शक्तीपलीकडचे आहे. त्याला जीभ नाही, लाल ओठ नाहीत, किंवा इतर कोणतेही वैशिष्ट्य नाही; अगदी इंद्र, वसूं, ब्रह्मा, चंद्र, सूर्य, आणि तेजसुद्धा त्याचे स्वरूप नाही. संपूर्ण विश्वाचे आश्रयस्थान, विश्वरूप, विश्वाचा ईश्वर, परमेश्वर—सांख्य व वेदांत या दोन्ही तत्त्वज्ञानात सांगितले गेले आहे, आणि विविध शाखांमध्ये स्थापित आहे. त्याला प्रारंभ, मध्य किंवा अंत नाही; असलेले आणि नसलेले, तरीही केवळ असलेले; एक असूनही अनेक, एकही नाही, आणि सर्व प्रकारचे रूप त्यात सामावलेले आहे. त्याला नाव नाही, त्याला षड्विध असेही म्हणतात, विविध गटांमध्ये विभागले आहे, तीन गुणांवर आधारित आहे; अनेक सामर्थ्यांनी युक्त असलेला तो एकच, सर्वोच्च, सामर्थ्याच्या तेजाने युक्त आहे. आनंद आणि दुःख, परमानंदाचे स्वरूप—हे सर्व तुझ्यातच जाणवते; म्हणून हे देवी, सर्व प्रकट व अप्रकट तुझ्यामुळे व्यापले गेले आहे—ब्रह्म अद्वैतात आणि द्वैतातही तुझ्यामुळेच स्थिर झाले आहे. जे काही शाश्वत आहे आणि जे नाशवंत आहे; जे स्थूल आहे, सूक्ष्म आहे किंवा अतीसूक्ष्म आहे; पृथ्वीवर, आकाशात किंवा इतरत्र असलेले—हे सर्व केवळ तुझ्यामुळेच ज्ञात होते. जे निराकार आणि जे साकार आहे, जे एक किंवा अनेक आहे, जे दैवी आहे, पृथ्वीवर, आकाशात किंवा अन्यत्र आहे—हे सर्व तुझ्याशी निगडित आहे आणि तुझ्या शब्दरूप व अक्षरांनी व्यक्त होते. जड म्हणतो: या प्रकारे स्तुती झाल्यावर, सरस्वती देवी, श्रीविष्णूची जिव्हा, तिने त्या महान आत्म्याच्या अश्वतर नावाच्या नागाशी संवाद साधला. सरस्वती म्हणाली: "हे कंबळाचा भाऊ, नागराज, मी तुला वर देईन; बोल, तुझ्या मनात जे आहे ते माग." अश्वतर म्हणाला: "हे देवी, प्रथम मला कंबळाचा सहवास दे, आणि आम्हा दोघांना सर्व स्वरांशी संबंधित ज्ञान दे." सरस्वती म्हणाली: "हे श्रेष्ठ नागा, सात स्वर, सप्तसुर, सात गीते आणि त्याच प्रमाणात सप्तताल—हे सर्व मी तुला देईन. एकावन्न ताल, तीन ग्राम—हे सर्व ज्ञान, हे पापरहित, तुला आणि कंबळाला मिळेल. माझ्या कृपेने तुम्ही नागसंगीताची सर्वोच्च विद्या, चतुष्प्रकार मात्र, ताल, तीन प्रकारच्या लय आणि त्रिविध वृत्त जाणाल. तीन प्रकारच्या चाल आणि चतुष्प्रकार ताल मी दिले आहेत; हे सर्व आणि सर्वोच्च नागसंगीत तुम्हाला माझ्या कृपेने मिळेल." "त्यातील जे काही आहे, त्यावर अवलंबून आहे, स्वर व उच्चारांनी चिन्हित आहे—हे सर्व मी तुला व कंबळाला दिले आहे. आणि, हे नागा, मृत्युलोकात किंवा पाताळात, इतर कोणीही हे जाणणार नाही; फक्त तुम्ही दोघेच, पाताळात, देवांच्या जगात आणि मर्त्यांमध्ये, हे सर्वाचे स्वामी असाल, हे नागांनो." जड म्हणतो: या प्रकारे सांगून, सर्व वाणीची अधिष्ठात्री सरस्वती देवी, कमळासारख्या डोळ्यांनी, नागाच्या दृष्टीआड क्षणात अदृश्य झाली. आणि जे काही घडले होते ते दोन्ही भावांना प्रकट झाले; छंद, मात्र, स्वर आणि इतर सर्व ज्ञान त्यांना प्राप्त झाले. तेव्हा दोन्ही नाग, सप्तसुरांत कुशल, वाद्य व लय युक्त, कैलास शिखरावर वास करणाऱ्या प्रभूची पूजा करण्यासाठी गेले. प्रभूला संतुष्ट करण्यासाठी, कामाचा नाश करणाऱ्या त्या देवतेचे स्तवन करण्यासाठी, दोघेही एकत्रितपणे, त्यांच्या स्वर व कौशल्याचे एकत्रीकरण करून यथाशक्ति प्रयत्न करू लागले. प्रातः, रात्री, मध्यान्ही आणि संध्याकाळी, ते भक्तिभावाने राहिले; दीर्घ काळ त्यांनी त्याच्या स्तुती केली, आणि वृषध्वज भगवान संतुष्ट झाले. त्यांच्या गाण्याने प्रसन्न होऊन प्रभू म्हणाले, "वर मागा." तेव्हा दोघेही वाकून, अश्वतर आणि कंबळा, त्यांना वंदन करून म्हणाले: "हे महादेव, निळ्या कंठाचे प्रभो, उमा-पती, जर देवाधिदेव त्रिनेत्र आमच्यावर प्रसन्न असतील, तर आम्ही जसा वर मागतो तो द्या—मदालसा, कुशवालयाश्वाची पत्नी, ती लगेचच माझी मुलगी होवो; तिचे पूर्वजन्माचे स्मरण असू दे, तिने पूर्वीचेच वय, सौंदर्य लाभो, आणि ती माझ्या घरी योगिनी व योग्यांची माता म्हणून जन्म घेओ." महादेव म्हणाले: "हे श्रेष्ठ नागा, जसे तुम्ही म्हटले तसेच होईल, यात शंका नाही, माझ्या कृपेने. आता ऐक, हे नागा. जेव्हा श्राद्धकर्म केले जाईल, तेव्हा, हे श्रेष्ठ नागा, तू स्वतः मधल्या पिंडीचे अन्न शुद्ध आणि एकाग्र मनाने ग्रहण कर." "जेव्हा तू ते ग्रहण करशील, तेव्हा तुझ्या फण्याच्या मध्यभागातून, ती शुभरूपा, पूर्वीप्रमाणेच, उत्पन्न होईल. तिचा विचार करत श्राद्धकर्म कर; त्याच क्षणी, ती सुंदर भुवई असलेली स्त्री तुझ्या फण्याच्या मध्यातून श्वास घेत बाहेर येईल." "एक सद्गुणी स्त्री, अमृतासारखी सुंदर, प्रकट होईल." हे ऐकून दोघांनीही महादेवांना वंदन केले. मग ते दोघेही समाधानाने पाताळात परतले. आणि अशा प्रकारे कंबळाचा धाकटा भाऊ नागाने श्राद्धकर्म केले. त्याने योग्य प्रकारे मधल्या पिंडीचे अन्न ग्रहण केले, आणि तिचा स्मरण करत, ती सडपातळ कटिदार स्त्री—क्षणातच त्याच्या फण्याच्या मध्यातून, त्याच्या श्वासातून, पूर्वीच्या रूपात प्रकट झाली. आणि त्या नागाने तिच्याविषयी कोणालाही काही सांगितले नाही.