ਤਥੈਵ ਗਚ੍ਛਤਃ ਸਦ੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਬੋਜਤ੍ਵਮਰੂਪਯਾ । ਅਸ੍ਨਾਤਾਸ਼ੀ ਨਰੋ ਯੋ ਵੈ ਤਥੈਵ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਨਃ॥੫੧.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਵੰਝਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਰਦ ਜੋ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਬਿਨਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਵੇषਿਣੀ ਤੁ ਯਾ ਕਨ੍ਯਾ ਭृਕੁਟੀਕੁਟਿਲਾਨਨਾ । ਤਸ੍ਯਾ ਦ੍ਵੌ ਤਨਯੌ ਪੁਂਸਾਮਪਕਾਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕੌ॥੫੧.
ਪਰ ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਭੰਨਿਆ ਤੇ ਟੇਢਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤ ਹਨ ਜੋ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਬੋਜਤ੍ਵਂ ਨਰੋ ਯਾਤਿ ਨਾਰੀ ਵਾ ਸ਼ੌਚਵਰ੍ਜਿਤਾ । ਪੈਸ਼ੁਨ੍ਯਾਭਿਰਤਂ ਲੋਲਮਸਜ੍ਜਨਨਿषੇਵਣਮ੍॥੫੧.
ਜੋ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੋਂ ਵੰਝੀ ਹੈ, ਚੁਗਲੀ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਚਲਾਕ ਤੇ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਵੰਝੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰੁषਦ੍ਵੇषਿਣਞ੍ਚੈਤੌ ਨਾਰਮਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਃ । ਮਾਤ੍ਰਾ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਤਥਾ ਮਿਤ੍ਰੈਰਭੀष੍ਟੈਃ ਸ੍ਵਜਨੈਃ ਪਰੈਃ॥੫੧.
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਉਹ ਮਰਦ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਂ, ਭਰਾ, ਦੋਸਤ, ਪਿਆਰੇ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਪਰਾਏ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਵਿष੍ਟੋ ਨਾਸ਼ਮਾਯਾਤਿ ਪੁਰੁषੋ ਧਰ੍ਮਤੋਰ੍ऽਥਤਃ । ਏਕਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਗੁਣਾਂਲ੍ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਤਿ ਪਾਪਕृਤ੍॥੫੧.
ਜੋ ਮਰਦ ਨਫਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਜਾਂ ਧਨ ਵਿਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇੱਕ ਹੀ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਤੁ ਗੁਣਾਨ੍ ਮੈਤ੍ਰੀਂ ਲੋਕਸ੍ਥਾਮਪਕਰ੍षਤਿ । ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਦੌਃ ਸਹਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਸਨ੍ਤਤਾਵਥ । ਪਾਪਾਚਾਰਾਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਯੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਖਿਲਂ ਜਗਤ੍॥੫੧.
ਦੂਜਾ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਥਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੰਦੇ ਸਾਥੀ ਰੋਗ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਦੀ ਚਾਲ ਚੌਂਹੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਕ੍ਰੌष੍ਟੁਕਿਰੁਵਾਚ--- ਭਗਵਨ੍ !ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਤ੍ਵਯਾ ਮਮ । ਸ੍ਵਰੋਚਿषਸ੍ਤੁ ਚਰਿਤਂ ਜਨ੍ਮ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषਸ੍ਯ ਤੁ ।। 68.
ਕ੍ਰੌਸ਼ਟੁਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ--- ਭਗਵਾਨ! ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਵਰੋਚਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਤਬ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਯਾ ਤੁ ਸਾ ਪਦ੍ਮਿਨੀ ਨਾਮ ਵਿਦ੍ਯਾ ਭੋਗੋਪਪਾਦਿਕਾ । ਤਤ੍ਸਂਸ਼੍ਰਯਾਂ ਯੇ ਨਿਧਯਸ੍ਤਾਨ੍ ਮੇ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਵਦ ।। 68.
ਹੁਣ ਉਹ ਪਦਮੀਨੀ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਜੋ ਭੋਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖਜਾਨਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਅष੍ਟੌ ਯੇ ਨਿਧਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਭਵਤਾਭਿਹਿਤਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਗੁਰੋ ।। 68.
ਉਹ ਅੱਠ ਖਜਾਨੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਪਦਾਰਥ ਤੇ ਸੁਭਾਵ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਗੁਰੂ ਜੀ।
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ--- ਪਦ੍ਮਿਨੀ ਨਾਮ ਯਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾ । ਤਦਾਧਾਰਾਸ਼੍ਚ ਨਿਧਯਸ੍ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ ।। 68.
ਮਾਰਕੰਦੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ--- ਪਦਮੀਨੀ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਖਜਾਨੇ ਉਸਦੇ ਠਿਕਾਣੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਯਤ੍ਰ ਪਦ੍ਮਮਹਾਪਦ੍ਮੌ ਤਥਾ ਮਕਰਕਚ੍ਛਪੌ । ਮੁਕੁਨ੍ਦੋ ਨਨ੍ਦਕਸ਼੍ਚੈਵ ਨੀਲਃ ਸ਼ਙ੍ਖੋऽष੍ਟਮੋ ਨਿਧਿਃ ।। 68.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਦਮ ਤੇ ਮਹਾਪਦਮ, ਮਕਰ ਤੇ ਕਛੁਆ, ਮੁਕੁੰਦ, ਨੰਦਕ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਅਠਵਾਂ ਖਜਾਨਾ ਸ਼ੰਖ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਾਮृਦ੍ਧੌ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਤੇषਾਂ ਹਿ ਜਾਯਤੇ । ਏਤੇ ਹ੍ਰष੍ਟੌ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਨਿਧਯਸ੍ਤਵ ਕ੍ਰੌष੍ਟੁਕੇ ।। 68.
ਜਦ ਵਾਧਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਫਲਤਾ ਉਪਜਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਅੱਠ ਖਜਾਨੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਕ੍ਰੌਸ਼ਟੁਕੀ।
ਦੇਵਾਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਸਾਧੁਸਂਸੇਵਨੇਨ ਚ । ਏਭਿਰਾਲੋਕਿਤਂ ਵਿਤ੍ਤਂ ਮਾਨੁषਸ੍ਯ ਸਦਾ ਮੁਨੇ ।। 68.
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਯਾਦृਕ੍੍ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਭਵਤਿ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ । ਪਦ੍ਮੋ ਨਾਮ ਨਿਧਿਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ ਯਸ੍ਯ ਭਵਤਿ ਦ੍ਵਿਜ ।। 68.
ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ, ਇਸ ਦੀ ਸਹੀ ਸੁਰਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ: ਪਹਿਲਾਂ 'ਪਦਮ' ਨਾਮ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਸੀ; ਜਿਸ ਕੋਲ ਇਹ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ,
ਸੁਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ਸੁਤਾਨਾਞ੍ਚ ਤਤ੍ਪੈਤ੍ਰਾਣਾਞ੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਸਾਰਃ ਪੁਰੁषਸ੍ਤੇਨ ਚਾਧਿष੍ਠਿਤੋ ਭਵੇਤ੍ ।। 68.
ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਗਲੀ ਪੀੜੀਆਂ ਲਈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਧਾਰੋ ਮਹਾਭੋਗੋ ਯਤੋऽਸੌ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੋ ਨਿਧਿਃ । ਸੁਵਰ੍ਣਰੂਪ੍ਯਤਾਮ੍ਰਾਦਿਧਾਤੂਨਾਞ੍ਚ ਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ ।। 68.
ਉਹ ਖਜਾਨਾ ਸਤਵ ਗੁਣ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਤਵਿਕ ਖਜਾਨਾ ਹੈ; ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ, ਤਾਮਬੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰੋਤ੍ਯਤਿਤਰਾਂ ਸੋऽਥ ਤੇषਾਞ੍ਚ ਕ੍ਰਯਾਵਿਕ੍ਰਯਮ੍ । ਕਰੋਤਿ ਚ ਤਥਾ ਯਜ੍ਞਾਨ੍ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਞ੍ਚ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ।। 68.
ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਭਾਂ ਦੇਵਨਿਕੇਤਾਂਸ਼੍ਚ ਸ ਕਾਰਯਤਿ ਤਨ੍ਮਨਾਃ । ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਧਾਰੋ ਨਿਧਿਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੋ ਮਹਾਪਦ੍ਮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਃ ।। 68.
ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਸਭਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਹੋਰ ਖਜਾਨਾ 'ਮਹਾਪਦਮ' ਨਾਮ ਦਾ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਤਵ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਪ੍ਰਧਾਨੋ ਭਵਤਿ ਤੇਨ ਚਾਧਿष੍ਠਿਤੋ ਨਰਃ । ਕਰੋਤਿ ਪਦ੍ਮਰਾਗਾਦਿਰਤ੍ਨਾਨਾਞ੍ਚ ਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ ।। 68.
ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਦਮਰਾਗ ਆਦਿ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੌਕ੍ਤਿਕਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਾਲਾਨਾਂ ਤੇषਾਂ ਚ ਕ੍ਰਯਵਿਕ੍ਰਯਾਨ੍ । ਦਦਾਤਿ ਯੋਗਸ਼ੀਲੇਭ੍ਯਸ੍ਤੇषਾਮਾਵਸਥਾਂਸ੍ਤਥਾ ।। 68.
ਉਹ ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਮੰਗੇ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਯੋਗ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਕਾਰਯਤਿ ਤਚ੍ਛੀਲਃ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਚ ਜਾਯਤੇ । ਤਤ੍ਪ੍ਰਸੂਤਾਸ੍ਤਥਾਸ਼ੀਲਾਃ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਕ੍ਰਮੇਣ ਚ ।। 68.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਮਾਤ੍ਰਃ ਸਪ੍ਤਾਸੌ ਪੁਰੁषਾਂਸ਼੍ਚ ਨ ਮੁਞ੍ਚਤਿ । ਤਾਮਸੋ ਮਕਰੋ ਨਾਮ ਨਿਧਿਸ੍ਤੇਨਾਵਲੋਕਿਤਃ ।। 68.
ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਤਰੱਕੀ ਹੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ; 'ਮਕਰ' ਨਾਮ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਤਾਮਸਿਕ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰੁषੋऽਥ ਤਮਃ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸੁਸ਼ੀਲੋऽਪਿ ਹਿ ਜਾਯਤੇ । ਬਾਣ-ਖਡ੍੍ਗÐष੍ਟ-ਧਨੁषਾਂ ਚਮ੍ਰ੍ਮਣਾਞ੍ਚ ਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ ।। 68.
ਮਨੁੱਖ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਅਧਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਸਿਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਤੀਰ, ਤਲਵਾਰ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਂਸ਼ਨਾਨਾਞ੍ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਯਾਤਿ ਮੈਤ੍ਰੀਞ੍ਚ ਰਾਜਭਿਃ । ਦਦਾਤਿ ਸ਼ੌਯ੍ਰ੍ਯਵृਤ੍ਤੀਨਾਂ ਭੂਭੁਜਾਂਯੇ ਚ ਤਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਃ ।। 68.
ਉਹ ਡੰਸਣ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਤਰਤਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਯਵਿਕ੍ਰਯੇ ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰੀਤਿਮੇਤਿ ਚ । ਏਕਸ੍ਯੈਵ ਭਵਤ੍ਯੇष ਨਰਸ੍ਯ ਨ ਸੁਤਾਨੁਗਃ ।। 68.
ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਖਜਾਨਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।
ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਦਸ੍ਯੁਤੋ ਨਾਸ਼ਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਚਾਪਿ ਸ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਕਚ੍ਛਪਸ਼੍ਚ ਨਿਧਿਰ੍ਯੋऽਸੌ ਨਰਸ੍ਤੇਨਾਭਿਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ।। 68.
ਦੌਲਤ ਲਈ, ਉਹ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਜਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; 'ਕਛੁਆ' ਨਾਮ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਮਃ ਪ੍ਰਧਾਨੋ ਭਵਤਿ ਯਤੋऽਸੌ ਤਾਮਸੋ ਨਿਧਿਃ । ਵ੍ਯਵਹਾਰਾਨਸ਼ੇषਾਂਸ੍ਤੁ ਪੁਣ੍ਯਜਾਤੈਃ ਕਰੋਤਿ ਚ ।। 68.
ਉਹ ਤਾਮਸਿਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਾਮਸਿਕ ਖਜਾਨਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ, ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਸ੍ਥਾਨਖਿਲਾਂਸ਼੍ਚੈਵਨ ਵਿ•ਾਸਿਤਿ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ । ਸਮਸ੍ਤਾਨਿ ਯਥਾਙ੍ਗਾਨਿ ਸਂਹਰਤ੍ਯੇਵ ਕਚ੍ਛਪਃ ।। 68.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਕਛੁਆ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਵਿष੍ਟਭ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯਾਯਤਮਾਨਸਃ । ਨ ਦਦਾਤਿ ਨ ਵਾ ਭੁਙ੍੍ਕ੍ਤੇ ਤਦ੍ਵਿਨਾਸ਼ਭਯਾਕੁਲਃ ।। 68.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਜਾਨਾ ਮਿਟਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਧਾਨਮੁਰ੍ਵ੍ਵ੍ਯਾਂ ਕੁਰੁਤੇ ਨਿਧਿਃ ਸੋऽਪ੍ਯੇਕਪੂਰੁषਃ । ਰਜੋਗੁਣਮਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੋ ਮੁਕੁਨ੍ਦੋ ਨਾਮ ਯੋ ਨਿਧਿਃ ।। 68.
ਉਹ ਆਪਣਾ ਖਜਾਨਾ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਖਜਾਨਾ ਵੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਹੋਰ ਖਜਾਨਾ 'ਮੁਕੁੰਦ' ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਜਸ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।