സ തേനാപൃഷ്ടോ വിദ്യയാ ചോപഹൂതഃ ശനൈര്വാചം ജഠരേ വ്യാജഹാര തമബ്രവീത്കേന ചേഹോപനീതോ മമോദരേ തിഷ്ഠസി ബ്രൂഹി വത്സ
അവനോട് ചോദിക്കാതിരുന്നിട്ടും, ജ്ഞാനത്തിന്റെ ശക്തിയാല് അവന് അകത്തു നിന്നു പതുക്കെ സംസാരിച്ചു. അവന് ചോദിച്ചു: 'നിനക്ക് ആരാണ് ഉപദേശിച്ചത്? നീ എങ്ങനെ എന്റെ വയറ്റില് ഇരിക്കുന്നു? പറയു മകനേ.'
ഭവത്പ്രസാദാന്ന ജഹാതി മാം സ്മൃതിഃ സര്വം സ്മരേയം യച്ച യഥാ ച വൃത്തമ് ന ത്വ് ഏവം സ്യാത്തപസഃ ക്ഷയോ മേ തത ക്ലേശം ഘോരതരം സ്മരാമി
നിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് എന്റെ സ്മൃതി എന്നെ വിട്ടുപോകാത്തത്. സംഭവിച്ചതൊക്കെയും എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്നും എനിക്ക് ഓര്മ്മയുണ്ട്. എങ്കിലും, ഇങ്ങനെ എന്റെ തപസ്സിന്റെ ഫലം കുറയരുത്. അതുകൊണ്ട്, അതിലും വലിയൊരു കഷ്ടം എനിക്ക് ഓര്മ്മയുണ്ട്.
അസുരൈഃ സുരായാം ഭവതോ ഽസ്മി ദത്തോ ഹത്വാ ദഗ്ധ്വാ ചൂര്ണയിത്വാ ച കാവ്യ ബ്രാഹ്മീം മായാം ത്വ് ആസുരീ ത്വ് അത്ര മായാ ത്വയി സ്ഥിതേ കഥമ് ഏവാഭിബാധതേ
അസുരന്മാര് എന്നെ കൊല്ലുകയും ചുട്ട് പൊടിയാക്കുകയും ചെയ്തശേഷം, ദേവന്മാരുടെ പാനത്തില് നിന്നെക്കായി സമര്പ്പിച്ചു. കാവ്യ, ബ്രാഹ്മണന്റെ മായയാണ് നിനക്കുള്ളത്. പക്ഷേ, ഇവിടെ അസുരമായയാണ് പ്രബലമായത്. നീ ഇവിടെ ഇരിക്കുമ്പോള് അതു നിന്നെ എങ്ങനെ ജയിക്കും?
കിം തേ പ്രിയം കരവാണ്യദ്യ വത്സേ വിനൈവ മേ ജീവിതം സ്യാത്കചസ്യ നാന്യത്ര കുക്ഷേര്മമ ഭേദനാച്ച ദൃശ്യേത് കചോ മദ്ഗതോ ദേവയാനി
എന്റെ കുഞ്ഞേ, ഇന്ന് നിനക്കു പ്രിയപ്പെട്ടത് എന്താണ് ഞാന് ചെയ്യേണ്ടത്? നീ ഇല്ലാതെ എനിക്ക് ജീവന് നിലനില്ക്കില്ല. എന്റെ വയറ് കീറാതെ കചനെ കാണാന് കഴിയില്ല, ദേവയാനി, കാരണം അവന് എന്റെ ഉള്ളിലാണ്.
ദ്വൌ മാം ശോകാവ് അഗ്നികല്പൌ ദഹേതാം കചസ്യ നാശസ്തവ ചൈവോപഘാതഃ കചസ്യ നാശേ മമ നാസ്തി ശര്മ തവോപഘാതേ ജീവിതും നാസ്മി ശക്താ
രണ്ടു ദുഃഖങ്ങള് അഗ്നിപോലെ എന്നെ ദഹിപ്പിക്കും: കചന്റെ നഷ്ടവും നിന്റെ ദു:ഖവും. കചനെ നഷ്ടപ്പെട്ടാല് എനിക്ക് സമാധാനമില്ല. നിനക്ക് ദു:ഖം സംഭവിച്ചാല് എനിക്ക് ജീവിക്കാന് കഴിയില്ല.
സംസിദ്ധരൂപോ ഽസി ബൃഹസ്പതേഃ സുത യത്ത്വാം ഭക്തം ഭജതേ ദേവയാനീ വിദ്യാമിമാം പ്രാപ്നുഹി ജീവനീം ത്വം ന ചേദിന്ദ്രഃ കചരൂപീ ത്വമദ്യ
നീ ബൃഹസ്പതിയുടെ മകനായി പൂർണ്ണനാണ്, കാരണം ഭക്തിയോടെ ദേവയാനി നിന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നു. ജീവന് നല്കുന്ന ഈ ജ്ഞാനം നേടുക. അല്ലെങ്കില് ഇന്ന് നീ കചന്റെ രൂപത്തില് ഇന്ദ്രനാകും.
ന നിവര്തേത്പുനര്ജീവന് കശ്ചിദന്യോ മമോദരാത് ബ്രാഹ്മണം വര്ജയിത്വൈകം തസ്മാദ്വിദ്യാമ് അവാപ്നുഹി
എന്റെ വയറ്റില് നിന്ന് മറ്റാരും, ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ ഒഴികെ, വീണ്ടും ജീവന് തിരിച്ചു വരാനാവില്ല. അതുകൊണ്ട്, ഈ ജ്ഞാനം നേടുക.
പുത്രോ ഭൂത്വാ നിഷ്ക്രമസ്വോദരാന്മേ ഭിത്ത്വാ കുക്ഷിം ജീവയ മാം ച താത അവേക്ഷേഥാ ധര്മവതീമവേക്ഷാം ഗുരോഃ സകാശാത്പ്രാപ്യ വിദ്യാം സവിദ്യഃ
മകനായി ജനിച്ച് എന്റെ വയറു കീറി പുറത്തുവരിക. എന്നെയും ജീവിപ്പിക്കൂ, മകനേ. ധര്മ്മത്തിന് അനുയോജ്യമായ രീതിയില് പെരുമാറണം. ഗുരുവില് നിന്ന് ജ്ഞാനം നേടി, ജ്ഞാനവാനാകണം.
ഗുരോഃ സകാശാത്സമവാപ്യ വിദ്യാം ഭിത്ത്വാ കുക്ഷിം നിര്വിചക്രാമ വിപ്രഃ പ്രാലേയാദ്രേഃ ശുക്ലമുദ്ഭിദ്യ ശൃങ്ഗം രാത്ര്യാഗമേ പൌര്ണമാസ്യാമിവേന്ദുഃ
ഗുരുവില് നിന്ന് പൂർണ്ണമായ ജ്ഞാനം നേടിയ ശേഷം, ബ്രാഹ്മണന് വയറ് കീറി പുറത്തുവന്നു. പൗർണമി രാത്രിയിൽ ഹിമപർവതത്തിന്റെ കൊടുമുടിയിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രൻ ഉദിക്കുന്നതുപോലെ.
ദൃഷ്ട്വാ ച തം പതിതം വേദരാശിമ് ഉത്ഥാപയാമാസ തതഃ കചോ ഽപി വിദ്യാം സിദ്ധാം താമവാപ്യാഭിവാദ്യ തതഃ കചസ്തം ഗുരുമിത്യുവാച
അവനെ വീണുകിടക്കുന്നത് കണ്ടു, വേദങ്ങളുടെ സമാഹാരം എഴുന്നേറ്റു. പിന്നെ കചന് ആ പൂർണ്ണമായ ജ്ഞാനം നേടി, ഗുരുവിനെ വന്ദിച്ചു, അവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
നിധിം നിധീനാം വരദം വരാണാം യേ നാദ്രിയന്തേ ഗുരുമര്ചനീയമ് പ്രാലേയാദ്രിപ്രോജ്ജ്വലദ്ഭാലസംസ്ഥം പാപാംല്ലോകാംസ്തേ വ്രജന്ത്യപ്രതിഷ്ഠാഃ
ആരെങ്കിലും ഗുരുവിനെ ആദരിക്കാതിരിക്കുകയും, ആരാധനയ്ക്ക് യോഗ്യനായി, എല്ലാ നിധികളിലും ഉത്തമനായി, എല്ലാ വരങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠനായി, ഹിമാലയത്തിന്റെ കനൽപോലെയുള്ള കിരീടം പോലെ ഭാസുരനായവനെ അവഗണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ, അസ്ഥിരരായി പാപലോകങ്ങളിൽ പതിക്കുന്നു.
സുരാപാനാദ് വഞ്ചനാത് പ്രാപയിത്വാ സംജ്ഞാനാശം ചേതസശ്ചാപി ഘോരമ് ദൃഷ്ട്വാ കചം ചാപി തഥാഭിരൂപം പീതം തഥാ സുരയാ മോഹിതേന
മദ്യം കുടിപ്പിക്കാൻ വഞ്ചന ചെയ്യുകയും, മനസ്സും ബുദ്ധിയും നഷ്ടപ്പെടുന്ന വിധം, ആ ഗ്ലാസ്സിന്റെ ആകർഷകത്വം കണ്ട്, മദ്യത്തിന്റെ മായയിൽ ആകൃഷ്ടനായി കുടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സമന്യുരുത്ഥായ മഹാനുഭാവസ് തദോശനാ വിപ്രഹിതം ചികീര്ഷുഃ കാവ്യഃ സ്വയം വാക്യമിദം ജഗാദ സുരാപാനം പ്രത്യസൌ ജാതശങ്കഃ
അപ്പോൾ മഹത്തായ ശക്തിയുള്ള കാവ്യൻ കോപത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ്, ഉശനസിന് സംഭവിച്ച അന്യായം പരിഹരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, മദ്യം കുടിച്ച സംഭവത്തിൽ സംശയം തോന്നി, സ്വയം ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
യോ ബ്രാഹ്മണോ ഽദ്യപ്രഭൃതീഹ കശ്ചിന് മോഹാത്സുരാം പാസ്യതി മന്ദബുദ്ധിഃ അപേതധര്മാ ബ്രഹ്മഹാ ചൈവ സ സ്യാദസ്മിംല്ലോകേ ഗര്ഹിതഃ സ്യാത്പരേ ച
ഇന്നുമുതൽ ആരെങ്കിലും ബ്രാഹ്മണൻ, മോഷത്തിൽ പെട്ട്, ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് തെറ്റി, മദ്യം കുടിച്ചാൽ, അവൻ ബ്രാഹ്മണഹന്താവായി ഈ ലോകത്തും മറ്റുള്ള ലോകത്തും നിന്ദിക്കപ്പെടും.
മയാ ചേമാം വിപ്രധര്മോക്തസീമാം മര്യാദാം വൈ സ്ഥാപിതാം സര്വലോകേ സന്തോ വിപ്രാഃ ശുശ്രുവാംസോ ഗുരൂണാം ദേവാ ദൈത്യാശ്ചോപശൃണ്വന്തു സര്വേ
എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ബ്രാഹ്മണരുടെ ആചാരപരിധി ഞാൻ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ഗുരുക്കന്മാരെ ആദരിക്കുന്ന സദാചാരമുള്ള ബ്രാഹ്മണരും, ദേവന്മാരും, ദാനവന്മാരും എല്ലാം ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കട്ടെ.
ഇതീദമുക്ത്വാ സ മഹാപ്രഭാവസ് തപോനിധീനാം നിധിര് അപ്രമേയഃ താന്ദാനവാംശ്ചൈവ നിഗൂഢബുദ്ധീന് ഇദം സമാഹൂയ വചോ ഽഭ്യുവാച
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അതിയായ തേജസ്സുള്ള, തപസ്സിന്റെ നിധിയായവൻ, രഹസ്യചിന്തകളുള്ള ദാനവന്മാരെ കൂട്ടിച്ച്, അവരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ആചക്ഷേ വോ ദാനവാ ബാലിശാഃ സ്ഥ ശിഷ്യഃ കചോ വത്സ്യതി മത്സമീപേ സംജീവനീം പ്രാപ്യ വിദ്യാം മയായം തുല്യപ്രഭാവോ ബ്രാഹ്മണോ ബ്രഹ്മഭൂതഃ
ദാനവന്മാരേ, നിങ്ങൾ ബാലിഷരാണു്; ശിഷ്യനായ കചൻ എന്റെ അടുത്ത് തന്നെ താമസിക്കും. എന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് സംജീവനി വിദ്യ നേടുമ്പോൾ, ഈ ബ്രാഹ്മണൻ ബ്രഹ്മാവിനോട് സമമായ ശക്തിയോടെ മാറും.
ഗുരോരുഷ്യ സകാശേ ച ദശ വര്ഷശതാനി സഃ അനുജ്ഞാതഃ കചോ ഗന്തുമ് ഇയേഷ ത്രിദശാലയമ്
ഗുരുവിന്റെ അടുത്ത് നൂറു വർഷം കഴിഞ്ഞ്, അനുമതി വാങ്ങി, കചൻ ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
സമാപിതവ്രതം തം തു വിസൃഷ്ടം ഗുരുണാ തദാ പ്രസ്ഥിതം ത്രിദശാവാസം ദേവയാനീദമബ്രവീത്
വ്രതം പൂർത്തിയാക്കി, ഗുരു വിടുതൽ നൽകിയപ്പോൾ, ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ട കച്ചനോട്, ദേവയാനി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഋഷേര് അങ്ഗിരസഃ പൌത്ര വൃത്തേനാഭിജനേന ച ഭ്രാജസേ വിദ്യയാ ചൈവ തപസാ ച ദമേന ച
അംഗിരസിന്റെ മകനേ, നീ നല്ല പെരുമാറ്റത്തിലും, ഉത്ഭവത്തിലും, വിദ്യയിലും, തപസ്സിലും, ആത്മനിയന്ത്രണത്തിലും പ്രകാശിക്കുന്നു.
ഋഷിര് യഥാങ്ഗിരാ മാന്യഃ പിതുര്മമ മഹായശാഃ തഥാ മാന്യശ്ച പൂജ്യശ്ച മമ ഭൂയോ ബൃഹസ്പതിഃ
എന്റെ പിതാവായ ബൃഹസ്പതി എങ്ങനെ ആദരിക്കപ്പെടുന്നുവോ, അങ്ങനെ തന്നെ എന്റെ മഹാനായ പിതാമഹൻ അങ്കിരസും ആദരണീയനാണ്.
ഏവം ജ്ഞാത്വാ വിജാനീഹി യദ്ബ്രവീമി തപോധന വ്രതസ്ഥേ നിയമോപേതേ യഥാ വര്താമ്യഹം ത്വയി
ഇത് മനസ്സിലാക്കി ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കണം, വ്രതസ്ഥനും, നിയന്ത്രണത്തിൽ ഉറപ്പുള്ളവനും ആയ നീയോട് ഞാൻ എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നുവോ അതുപോലെ.
സ സമാപിതവിദ്യോ മാം ഭക്താം ന ത്യക്തുമര്ഹസി ഗൃഹാണ പാണിം വിധിവന് മമ മന്ത്രപുരസ്കൃതമ്
നീ വിദ്യാപഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ഭക്തിയായ എന്നെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്; വിധിപ്രകാരം മന്ത്രങ്ങളോടെ എന്റെ കൈ പിടിക്കണം.
പൂജ്യോ മാന്യശ്ച ഭഗവാന് യഥാ മമ പിതാ തവ തഥാ ത്വമനവദ്യാങ്ഗി പൂജനീയതമാ മതാ
എന്റെ പിതാവിനെ എങ്ങനെ ആദരിക്കേണ്ടതാണോ, അങ്ങനെ തന്നെ നീയും, ദോഷമില്ലാത്തവളേ, എനിക്ക് ഏറ്റവും ആരാധനാർഹനാണ്.
ആത്മപ്രാണൈഃ പ്രിയതമാ ഭാര്ഗവസ്യ മഹാത്മനഃ ത്വം ഭദ്രേ ധര്മതഃ പൂജ്യാ ഗുരുപുത്രീ സദാ മമ
ഭാർഗവൻറെ ജീവനും പ്രാണനും പോലെ നീ അവനു പ്രിയങ്കരിയാണ്; സദാ നീതിപാലനത്തിൽ ഗുരുപുത്രിയായ നീ എനിക്ക് ആദരണീയയാണു്.
യഥാ മമ ഗുരുര്നിത്യം മാന്യഃ ശുക്രഃ പിതാ തവ ദേവയാനി തഥൈവ ത്വം നൈവം മാം വക്തുമര്ഹസി
എന്റെ ഗുരുവായ ശുക്രൻ, നിന്റെ പിതാവിനെ ഞാൻ എപ്പോഴും ആദരിക്കുന്നതുപോലെ, ദേവയാനി, നിന്നെയും ഞാൻ ആദരിക്കുന്നു; നീ എന്നോട് വേറിട്ടു സംസാരിക്കേണ്ട.
ഗുരുപുത്രസ്യ പുത്രോ മേ ന തു ത്വമസി മേ പിതുഃ തസ്മാന്മാന്യശ്ച പൂജ്യശ്ച മമാപി ത്വം ദ്വിജോത്തമ
നീ എനിക്ക് ഗുരുപുത്രിയായി മാത്രം; എന്റെ പിതാവിന്റെ മകളല്ല; അതുകൊണ്ട്, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠേ, നീയും എനിക്ക് ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവളാണ്.
അസുരൈര്ഹന്യമാനേ തു കചേ ത്വയി പുനഃ പുനഃ തദാപ്രഭൃതി യാ പ്രീതിസ് താം ത്വമേവ സ്മരസ്വ മേ
അസുരന്മാർ നിന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും കൊല്ലുമ്പോൾ, അന്ന് മുതൽ ഞാൻ നിനക്കു കാണിച്ച സ്നേഹം നീ ഓർക്കണം.
സൌഹാര്ദേ ചാനുരാഗേ ച വേത്ഥ മേ ഭക്തിമുത്തമാമ് ന മാമര്ഹസി ധര്മജ്ഞ ത്യക്തും ഭക്താമനാഗസമ്
സ്നേഹത്തിലും പ്രേമത്തിലും എന്റെ പരമഭക്തി നീ അറിയുന്നവളാണ്. ധർമ്മം അറിയുന്നവളേ, പാപമില്ലാത്ത ഭക്തയെ നീ ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
അനിയോജ്യേ നിയോഗേ മാം നിയുനക്ഷി ശുഭവ്രതേ പ്രസീദ സുഭ്രൂര്മഹ്യം ത്വം ഗുരോര് ഗുരുതരാ ശുഭേ
ശുഭസ്വഭാവമുള്ളവളേ, എന്നെ ചെയ്യേണ്ടതില്ലാത്ത കാര്യത്തിൽ നീ നിയോഗിക്കുന്നു. ദയവായി, മനോഹരിയായവളേ, ഗുരുവിനേക്കാൾ വലിയ ആദരമുള്ളവളാണ് നീ.