ഇത്യേതേ ഹ്യഗ്നയഃ പ്രോക്താഃ പ്രണീതാ യേ ഹി ചാധ്വരേ സമതീതേ തു സര്ഗേ യേ യാമൈഃ സഹ സുരോത്തമൈഃ
ഇങ്ങനെ ഈ അഗ്നികൾ ആഹുതികളിൽ സ്ഥാപിതരായവരും, മുമ്പത്തെ സൃഷ്ടിയിലുണ്ടായിരുന്നവരും, രാത്രിയുടെ ഉത്തമദേവന്മാരോടൊപ്പം ഉണ്ടായവരുമാണ്.
സ്വായമ്ഭുവേ ഽന്തരേ പൂര്വമ് അഗ്നയസ്തേ ഽഭിമാനിനഃ ഏതേ വിഹരണീയേഷു ചേതനാചേതനേഷ്വിഹ
സ്വായംഭുവമനുവിന്റെ മുമ്പത്തെ കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ അഹങ്കാരമുള്ള അഗ്നികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; ഇവ ജീവജഡങ്ങളിലെയും ജഡങ്ങളിലെയും ഇടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
സ്ഥാനാഭിമാനിനോ ഽഗ്നീധ്രാഃ പ്രാഗാസന്ഹവ്യവാഹനാഃ കാമ്യനൈമിത്തികാദ്യാസ്തേ യേ തേ കര്മസ്വവസ്ഥിതാഃ
സ്ഥാനം പ്രിയപ്പെട്ട അഗ്നിധ്രന്മാർ മുമ്പ് ഹവ്യങ്ങൾ വഹിച്ചിരുന്നു; കാമ്യവും നൈമിത്തികവുമായ അഗ്നികൾ കർമങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
പൂര്വേ മന്വന്തരേ ഽതീതേ ശുക്രൈര്യാമൈശ്ച തൈഃ സഹ ഏതേ ദേവഗണൈഃ സാര്ധം പ്രഥമസ്യാന്തരേ മനോഃ
മുമ്പ് കഴിഞ്ഞ മന്വന്തരത്തിൽ, ശുക്രന്മാരോടും യമന്മാരോടും കൂടെ, ഈ ദേവസംഘങ്ങളോടൊപ്പം ആദ്യ മനുവിന്റെ ഇടവേളയിൽ ഇവർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഇത്യേതാ യോനയോ ഹ്യക്താഃ സ്ഥാനാഖ്യാ ജാതവേദസാമ് സ്വാരോചിഷാദിഷു ജ്ഞേയാഃ സവര്ണാന്തേഷു സപ്തസു
ഇങ്ങനെ ജാതവേദസുകളുടെ ജന്മസ്ഥലങ്ങൾ, സ്ഥാനം എന്ന പേരിൽ സ്ഥാപിതമായിട്ടുണ്ട്; സ്വാരോചിഷൻ തുടങ്ങിയ ഏഴു സവർണാന്തരങ്ങളിൽ ഇവ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്.
തൈരേവം തു പ്രസംഖ്യാതം സാമ്പ്രതാനാഗതേഷ്വിഹ മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു ലക്ഷണം ജാതവേദസാമ്
ഇവരാൽ, വന്നതും വരാനിരിക്കുന്നതുമായ എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും ജാതവേദസുകളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ വിശദമായി എണ്ണിയിരിക്കുന്നു.
മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു നാനാരൂപപ്രയോജനൈഃ വര്തന്തേ വര്തമാനൈശ്ച യാമൈര്ദേവൈഃ സഹാഗ്നയഃ
എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും, വിവിധ രൂപങ്ങളിലും ഉദ്ദേശ്യങ്ങളിലും, അഗ്നികൾ ഇപ്പോഴുള്ള യമന്മാരോടും ദേവന്മാരോടും കൂടെ നിലനിൽക്കുന്നു.
അനാഗതൈഃ സുരൈഃ സാര്ധം വത്സ്യന്തോ ഽനാഗതാസ്ത്വഥ ഇത്യേഷ പ്രചയോ ഽഗ്നീനാം മയാ പ്രോക്തോ യഥാക്രമമ് വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യാ ച കിമന്യച്ഛ്രോതുമിച്ഛഥ
ഇനി വരാനിരിക്കുന്ന ദേവന്മാരോടും കൂടെ, വരാനിരിക്കുന്നവരും താമസിക്കും; അങ്ങനെ അഗ്നികളുടെ പരമ്പര ക്രമത്തിൽ വിശദമായി ഞാൻ പറഞ്ഞു. ഇനി നിങ്ങൾക്ക് മറ്റെന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹം?
ഇദാനീം പ്രാഹ യദ്വിഷ്ണുഃ പൃഷ്ടഃ പരമമുത്തമമ് തദിദാനീം സമാചക്ഷ്വ ധര്മാധര്മസ്യ വിസ്തരമ്
ഇപ്പോൾ വിഷ്ണു ഉത്തമമായത് ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ പറഞ്ഞതെന്താണോ, അതു നീ ഇപ്പോൾ വിശദമായി പറയണം — ധർമ്മത്തിന്റെയും അധർമ്മത്തിന്റെയും സമ്പൂർണ്ണ വിവരണം.
ഏവമേകാര്ണവേ തസ്മിന് മത്സ്യരൂപീ ജനാര്ദനഃ വിസ്താരമാദിസര്ഗസ്യ പ്രതിസര്ഗസ്യ ചാഖിലമ്
അങ്ങിനെ ആ ഏകസമുദ്രത്തിൽ, മീനരൂപം ധരിച്ച ജനാർദ്ദനൻ സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭവും പുനഃസൃഷ്ടിയും മുഴുവൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു.
കഥയാമാസ വിശ്വാത്മാ മനവേ സൂര്യസൂനവേ കര്മയോഗം ച സാംഖ്യം ച യഥാവദ്വിസ്തരാന്വിതമ്
വിശ്വാത്മാവ് സൂര്യപുത്രനായ മനുവിനോട് കർമ്മയോഗവും സാംഖ്യവും യഥാവിധി വിശദമായി ഉപദേശിച്ചു.
ശ്രോതുമിച്ഛാമഹേ സൂത കര്മയോഗസ്യ ലക്ഷണമ് യസ്മാദവിദിതം ലോകേ ന കിംചിത്തവ സുവ്രത
സൂതാ, കർമ്മയോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഈ ലോകത്തിൽ നിന്നു നിന്നു ഒറ്റയും മറഞ്ഞതൊന്നുമില്ല, ധർമ്മനിഷ്ഠനേ.
കര്മയോഗം ച വക്ഷ്യാമി യഥാ വിഷ്ണുവിഭാഷിതമ് ജ്ഞാനയോഗസഹസ്രാദ്ധി കര്മയോഗഃ പ്രശസ്യതേ
വിഷ്ണു പറഞ്ഞതുപോലെ കർമ്മയോഗം ഞാൻ വിശദീകരിക്കും; ആയിരം ജ്ഞാനയോഗങ്ങളേക്കാൾ കർമ്മയോഗം മഹത്വം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
കര്മയോഗോദ്ഭവം ജ്ഞാനം തസ്മാത്തത്പരമം പദമ് കര്മജ്ഞാനോദ്ഭവം ബ്രഹ്മ ന ച ജ്ഞാനമകര്മണഃ
കർമ്മയോഗത്തിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനം ഉദിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടു അതാണ് പരമാവസ്ഥ. കർമ്മവും ജ്ഞാനവും ചേർന്നാൽ ബ്രഹ്മം ലഭിക്കും; കർമ്മമില്ലാത്ത ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മം ഉണ്ടാകില്ല.
തസ്മാത്കര്മണി യുക്താത്മാ തത്ത്വമാപ്നോതി ശാശ്വതമ് വേദോ ഽഖിലോ ധര്മമൂലമ് ആചാരശ്ചൈവ തദ്വിദാമ്
അതിനാൽ, കര്മ്മത്തില് മനസ്സ് ഏകാഗ്രമായവന് ശാശ്വതമായ സത്യം നേടുന്നു. മുഴുവൻ വേദവും ധര്മ്മത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം തന്നെയാണ്; അതുപോലെ തന്നെ, വേദം അറിയുന്നവരുടെ ആചാരവും.
അഷ്ടാവാത്മഗുണാസ് തസ്മിന് പ്രധാനത്വേന സംസ്ഥിതാഃ ദയാ സര്വേഷു ഭൂതേഷു ക്ഷാന്തീ രക്ഷാതുരസ്യ തു
അവിടെ, ആത്മാവിന്റെ എട്ട് ഗുണങ്ങൾ പ്രധാനമായാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്: എല്ലാ ജീവികളോടും കാരുണ്യം, രക്ഷ തേടുന്നവരോടും ക്ഷമ.
അനസൂയാ തഥാ ലോകേ ശൌചമന്തര്ബഹിര്ദ്വിജാഃ അനായാസേഷു കാര്യേഷു മാങ്ഗല്യാചാരസേവനമ്
ലോകത്ത് അസൂയ ഇല്ലായ്മ, അകത്തും പുറത്തും ശുദ്ധി, ദ്വിജന്മാർക്ക്; എളുപ്പത്തിൽ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യൽ, മംഗളമായ ആചാരങ്ങൾ പാലിക്കൽ.
ന ച ദ്രവ്യേഷു കാര്പണ്യമ് ആര്തേഷൂപാര്ജിതേഷു ച തഥാസ്പൃഹാ പരദ്രവ്യേ പരസ്ത്രീഷു ച സര്വദാ
സമ്പത്തിൽ, ദുരിതത്തിൽ സമ്പാദിച്ചതിലുപരിയായി പോലും, കഞ്ചുഷത്വം ഉണ്ടാകരുത്; അങ്ങനെ തന്നെ, എപ്പോഴും മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്തിലും മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യമാരിലും ആഗ്രഹം ഇല്ലായിരിക്കണം.
അഷ്ടാവാത്മഗുണാഃ പ്രോക്താഃ പുരാണസ്യ തു കോവിദൈഃ അയമേവ ക്രിയായോഗോ ജ്ഞാനയോഗസ്യ സാധകഃ
പുരാണങ്ങൾ അറിയുന്നവർ ഈ എട്ട് ആത്മഗുണങ്ങൾ മുൻപേ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഈ കര്മ്മശീലമാണ് ജ്ഞാനമാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന വഴി.
കര്മയോഗം വിനാ ജ്ഞാനം കസ്യചിന് നേഹ ദൃശ്യതേ ശ്രുതിസ്മൃത്യുദിതം ധര്മമ് ഉപതിഷ്ഠേത്പ്രയത്നതഃ
കര്മ്മയോഗം ഇല്ലാതെ ജ്ഞാനം ഇവിടെ ആരിലും കാണുന്നില്ല; ശ്രുതി, സ്മൃതി എന്നിവയിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ധര്മ്മം ഉത്സാഹത്തോടെ ആചരിക്കണം.
ദേവതാനാം പിതൄണാം ച മനുഷ്യാണാം ച സര്വദാ കുര്യാദഹരഹര്യജ്ഞൈര് ഭൂതര്ഷിഗണതര്പണമ്
ദേവന്മാരെയും പിതാക്കളെയും മനുഷ്യരെയും എല്ലായ്പ്പോഴും, പ്രതിദിനം, യജ്ഞങ്ങൾ കൊണ്ടും, ഭൂതങ്ങൾക്കും ഋഷികൾക്കും ഗണങ്ങൾക്കും തൃപ്തി നൽകുന്ന ക്രിയകൾ കൊണ്ടും സംതൃപ്തരാക്കണം.
സ്വാധ്യായൈരര്ചയേച്ചര്ഷീന് ഹോമൈര്വിദ്വാന്യഥാവിധി പിതൄഞ്ഛ്രാദ്ധൈര് അന്നദാനൈര് ഭൂതാനി ബലികര്മഭിഃ
സ്വാധ്യായംകൊണ്ട് ഋഷികളെ, വിധിപ്രകാരം ഹോമംകൊണ്ട് പിതാക്കളെ, അന്നദാനങ്ങൾകൊണ്ട് ഭൂതങ്ങളെ, ബലികർമങ്ങൾകൊണ്ട് പ്രേതങ്ങളെ ആരാധിക്കണം.
പഞ്ചൈതേ വിഹിതാ യജ്ഞാഃ പഞ്ചസൂനാപനുത്തയേ കണ്ഡനീ പേഷണീ ചുല്ലീ ജലകുമ്ഭീ പ്രമാര്ജനീ
ഈ അഞ്ച് യജ്ഞങ്ങൾ, വീട്ടിൽ നടക്കുന്ന അഞ്ചു അഹിംസകൾ നീക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു: ഉലക്ക, അരക്കല്ല്, അടുപ്പു, വെള്ളക്കുടം, ചൂല് എന്നിവ.
പഞ്ച സൂനാ ഗൃഹസ്ഥസ്യ തേന സ്വര്ഗം ന ഗച്ഛതി തത്പാപനാശനായാമീ പഞ്ച യജ്ഞാഃ പ്രകീര്തിതാഃ
ഈ അഞ്ച് അഹിംസകൾ ഗൃഹസ്ഥനോടു ചേർന്നതാണ്; അതിനാൽ അവൻ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കില്ല. ആ പാപം നശിപ്പിക്കാൻ ഈ അഞ്ച് യജ്ഞങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദ്വാവിംശതിസ്തഥാഷ്ടൌ ച യേ സംസ്കാരാഃ പ്രകീര്തിതാഃ തദ്യുക്തോ ഽപി ന മോക്ഷായ യസ്ത്വാത്മഗുണവര്ജിതഃ
ഇരുപത്തിരണ്ട്, എട്ട് സംസ്കാരങ്ങൾ ഉള്ളവനാണെങ്കിലും, ആത്മഗുണങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവന് മോക്ഷം ലഭിക്കില്ല.
തസ്മാദാത്മഗുണോപേതഃ ശ്രുതികര്മ സമാചരേത് ഗോബ്രാഹ്മണാനാം വിത്തേന സര്വദാ ഭദ്രമാചരേത്
അതിനാൽ, ആത്മഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവൻ ശ്രുതിയിൽ പറഞ്ഞ കര്മ്മങ്ങൾ ആചരിക്കണം; തന്റെ സമ്പത്തുകൊണ്ട് എപ്പോഴും പശുക്കളുടെയും ബ്രാഹ്മണരുടെയും ക്ഷേമം നോക്കണം.
ഗോഭൂഹിരണ്യവാസോഭിര് ഗന്ധമാല്യോദകേന ച പൂജയേദ്ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വര്കരുദ്രവസ്വാത്മകം ശിവമ്
പശുക്കൾ, ഭൂമി, പൊന്നു, വസ്ത്രങ്ങൾ, സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ, വെള്ളം എന്നിവകൊണ്ട് ബ്രഹ്മ, വിഷ്ണു, സൂര്യൻ, രുദ്രൻ, അഗ്നി, ആത്മാവ് എന്നിങ്ങനെയുള്ള ശിവനെ ആരാധിക്കണം.
വ്രതോപവാസൈര് വിധിവച്ഛ്രദ്ധയാ ച വിമത്സരഃ യോ ഽസാവ് അതീന്ദ്രിയഃ ശാന്തഃ സൂക്ഷ്മോ ഽവ്യക്തഃ സനാതനഃ വാസുദേവോ ജഗന്മൂര്തിസ് തസ്യ സമ്ഭൂതയോ ഹ്യ് അമീ
വ്രതങ്ങൾ, ഉപവാസങ്ങൾ, വിധിപ്രകാരം ആചരണം, വിശ്വാസം, അസൂയ ഇല്ലായ്മ എന്നിവയോടെ — ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതനായ, ശാന്തനായ, സൂക്ഷ്മനായ, അവ്യക്തനായ, ശാശ്വതനായ, വാസുദേവൻ, ഈ ലോകത്തിന്റെ രൂപമായവൻ — അവനിൽ നിന്നാണ് ഈ സൃഷ്ടികൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.
ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുശ്ച ഭഗവാന് മാര്തണ്ഡോ വൃഷവാഹനഃ അഷ്ടൌ ച വസവസ്തദ്വദ് ഏകാദശ ഗണാധിപാഃ ലോകപാലാധിപാശ്ചൈവ പിതരോ മാതരസ്തഥാ
ബ്രഹ്മാവും, വിഷ്ണുവും, ഭഗവാനും, സൂര്യനും, നന്ദി, എട്ട് വസുക്കൾ, പതിനൊന്ന് ഗണാധിപതികൾ, ലോകപാലന്മാർ, പിതാക്കന്മാർ, മാതാക്കളും — ഇവരാണ്.
ഇമാ വിഭൂതയഃ പ്രോക്താശ് ചരാചരസമന്വിതാഃ ബ്രഹ്മാദ്യാശ് ചതുരോ മൂലമ് അവ്യക്താധിപതിഃ സ്മൃതഃ
ഇവയാണ് ചലനശീലമുള്ളതും അചലമായതുമായ ശക്തികൾ; ബ്രഹ്മാദികൾ നാലുപേരും അവ്യക്തനായ അധിപതിയിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.