मुमोच रक्षः पौलस्त्यं पुलस्त्येनेह सान्त्वितम् तस्य बाहुसहस्रेण बभूव ज्यातलस्वनः
पुलस्त्याने अर्जुनाला समजावून राक्षसाला सोडले. त्याच्या हजार हातांतून धनुष्याच्या प्रत्यंचेचा मोठा आवाज झाला.
युगान्ताभ्रसहस्रस्य आस्फोटस्त्वशनेरिव अहो बत विधेर्वीर्यं भार्गवो ऽयं यदाछिनत्
तो आवाज जणू युगाच्या शेवटी हजारो मेघांचा गडगडाट किंवा इंद्राच्या वज्राचा प्रहार होता. अहो, नियतीचे हे सामर्थ्य! भृगुवंशीय रामाने त्याला ठार केले.
तद्वै सहस्रं बाहूनां हेमतालवनं यथा यत्रापवस्तु संक्रुद्धो ह्य् अर्जुनं शप्तवान्प्रभुः
ते हजार हात, जे सोन्याच्या ताडाच्या झाडांसारखे चमकत होते, तिथे छाटले गेले. रागावून त्या प्रभूने अर्जुनाला शाप दिला.
यस्माद्वनं प्रदग्धं वै विश्रुतं मम हैहय तस्मात्ते दुष्करं कर्म कृतमन्यो हरिष्यति
हैहय, तू माझे प्रसिद्ध वन जाळलेस म्हणून, हे कठीण कार्य दुसरा कोणी तरी करील आणि ते तुझ्याकडून हिरावून नेईल.
छित्त्वा बाहुसहस्रं ते प्रथमं तरसा बली तपस्वी ब्राह्मणश्च त्वां स वधिष्यति भार्गव
तुझ्या हजार हातांना प्रथम जोराने छाटून, एक सामर्थ्यशाली आणि तपस्वी भृगुवंशीय ब्राह्मण तुला मारेल.
तस्य रामस्तदा त्व् आसीन् मृत्युः शापेन धीमतः वरश्चैव तु राजर्षेः स्वयमेव वृतः पुरा
त्या वेळी, बुद्धिमानांच्या शापामुळे राम त्याचा मृत्यू ठरला आणि हा वर त्या राजर्षीने पूर्वीच मागितला होता.
तस्य पुत्रशतं त्व् आसीत् पञ्च तत्र महारथाः कृतास्त्रा बलिनः शूरा धर्मात्मानो महाबलाः
त्याला शंभर मुले होती, त्यात पाच जण मोठे रथी, शस्त्रविद्या जाणणारे, बलवान, शूर, धर्मात्मा आणि महाबली होते.
शूरसेनश्च शूरश्च धृष्टः क्रोष्टुस्तथैव च जयध्वजश्च वैकर्ता अवन्तिश्च विशांपते
हे राजाधिराज, त्यात शूरसेन, शूर, धृष्ट, क्रोष्ट्री, जयध्वज, वैकर्त आणि अवंती हे होते.
जयध्वजस्य पुत्रस्तु तालजङ्घो महाबलः तस्य पुत्रशतान्येव तालजङ्घा इति श्रुताः
जयध्वजाचा पुत्र महाबली तालजंघ होता. त्यालाही शंभर मुले होती, त्यांना तालजंघ असे म्हणत.
तेषां पञ्च कुलाः ख्याता हैहयानां महात्मनाम् वीतिहोत्राश्च शार्यातो भोजाश्चावन्तयस्तथा
त्या महान हैहयांमध्ये पाच प्रसिद्ध कुळे होती: वीतिहोत्र, शार्याती, भोज, अवंती आणि वृतिहोत्र.
कुण्डिकेराश्च विक्रान्तास् तालजङ्घास् तथैव च वीतिहोत्रसुतश्चापि आनर्तो नाम वीर्यवान् दुर्जेयस्तस्य पुत्रस्तु बभूव मित्रकर्शनः
कुंडिकेर आणि तालजंघ हेही पराक्रमी होते. वीतिहोत्राचा पुत्र वीर्यवान आणि जिंकता न येणारा आनर्त होता. त्याचा पुत्र मित्रकर्षण होता.
सद्भावेन महाराज प्रजा धर्मेण पालयन् कार्तवीर्यार्जुनो नाम राजा बाहुसहस्रवान्
खऱ्या मनाने, राजन, हजार हातांचा राजा कार्तवीर्य अर्जुन याने धर्माने प्रजेचे रक्षण केले.
येन सागरपर्यन्ता धनुषा निर्जिता मही यस्तस्य कीर्तयेन्नाम कल्यमुत्थाय मानवः
ज्याने आपल्या धनुष्याने समुद्रापर्यंतची पृथ्वी जिंकली, जो मनुष्य सकाळी उठल्यावर त्याचे नाव उच्चारतो, त्याला नेहमीच कल्याण मिळते.
न तस्य वित्तनाशः स्यान् नष्टं च लभते पुनः कार्तवीर्यस्य यो जन्म कथयेदिह धीमतः यथावत्स्विष्टपूतात्मा स्वर्गलोके महीयते
त्याचे धन कधीच नष्ट होत नाही आणि हरवलेले पुन्हा मिळते. जो कोणी येथे शुद्ध आणि भक्तीपूर्ण मनाने बुद्धिमान कार्तवीर्याचा जन्म सांगतो, तो स्वर्गात सन्मानित होतो.
किमर्थं तद्वनं दग्धम् आपवस्य महात्मनः कार्तवीर्येण विक्रम्य सूत प्रब्रूहि तत्त्वतः
कार्तवीर्याने आपली शौर्य दाखवून त्या महात्मा आपवाचे वन का जाळले? सूत, मला खरी गोष्ट सांग.
रक्षिता स तु राजर्षिः प्रजानामिति नः श्रुतम् स कथं रक्षिता भूत्वा अदहत्तत्तपोवनम्
आपण ऐकले आहे की तो राजर्षी प्रजांचे रक्षण करणारा होता. मग प्रजेचा रक्षक असूनही त्याने ते पवित्र वन का जाळले?
आदित्यो द्विजरूपेण कार्तवीर्यमुपस्थितः तृप्तिमेकां प्रयच्छस्व आदित्यो ऽहं नरेश्वर
आदित्याने द्विजाचा रूप घेऊन कार्तवीर्याजवळ जाऊन म्हटले, "मला एकच समाधान दे. मी आदित्य आहे, राजाधिराज."
भगवन्केन तृप्तिस्ते भवत्येव दिवाकर कीदृशं भोजनं दद्मि हुत्वा तु विदधाम्यहम्
राजाने विचारले, "भगवंत, तुला कशामुळे समाधान मिळते, दिवाकर? मी तुला कसे अन्न द्यावे? ते अर्पण केल्यावर मी ते देईन."
स्थावरं देहि मे सर्वम् आहारं ददतां वर तेन तृप्तो भवेयं वै सा मे तृप्तिर्हि पार्थिव
"मला सर्व स्थावर वस्तू अन्न म्हणून दे, वर देणारा. त्यानेच मी तृप्त होईल; हेच माझे समाधान आहे, राजन."
न शक्याः स्थावराः सर्वे तेजसा च बलेन च निर्दग्धुं तपतां श्रेष्ठ तेन त्वां प्रणमाम्यहम्
"तुझ्या तेजाने आणि बळाने सर्व स्थावर वस्तू जाळता येणार नाहीत, जळणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ. म्हणून मी तुला वंदन करतो."
तुष्टस्ते ऽहं शरान्दद्मि अक्षयान्सर्वतोमुखान् ये प्रक्षिप्ता ज्वलिष्यन्ति मम तेजःसमन्विताः
"तू समाधानी झालास म्हणून मी तुला बाण देतो— जे सर्व दिशांना तुटणार नाहीत. जिथे ते सोडले जातील, तिथे ते माझ्या तेजाने प्रज्वलित होतील."
आविष्टा मम तेजोभिः शोषयिष्यन्ति स्थावरान् शुष्कान् भस्मीकरिष्यन्ति तेन तृप्तिर्नराधिप
"माझ्या तेजाने भरलेले हे बाण स्थावर वस्तू वाळवतील; कोरड्या वस्तू राख करतील. यामुळे, राजाधिराज, समाधान मिळेल."
ततः शरांस्तदादित्यस् त्व् अर्जुनाय प्रयच्छत ततो ददाह सम्प्राप्तान् स्थावरान् सर्वमेव च
मग आदित्याने ते बाण अर्जुनाला दिले, आणि त्याने समोर आलेल्या सर्व स्थावर वस्तू जाळून टाकल्या.
ग्रामांस्तथाश्रमांश्चैव घोषाणि नगराणि च तपोवनानि रम्याणि वनान्युपवनानि च
गावे, आश्रम, गोठे, नगरे, रम्य तपोवन, वन, उपवने— हे सर्व त्याने जाळले.
एवं प्राचीमन्वदहत् ततः सर्वां स दक्षिणाम् निर्वृक्षा निस्तृणा भूमिर् हता घोरेण तेजसा
अशा प्रकारे त्याने पूर्वेकडील प्रदेश जाळला, मग संपूर्ण दक्षिणही. त्या भीषण तेजामुळे पृथ्वीवर झाडे आणि गवत काहीच राहिले नाही.
एतस्मिन्नेव काले तु आपवो जलमास्थितः दश वर्षसहस्राणि तत्रास्ते स महानृषिः
त्याच वेळी, एक महान ऋषी पाण्यात राहून दहा हजार वर्षे तिथेच होता.
पूर्णे व्रते महातेजा उदतिष्ठंस्तपोधनः सो ऽपश्यदाश्रमं दग्धम् अर्जुनेन महामुनिः
व्रत पूर्ण झाल्यावर, तो तेजस्वी तपस्वी वर आला आणि त्याने पाहिले की अर्जुनाने त्याचा आश्रम जाळून टाकला आहे.
क्रोधाच्छशाप राजर्षिं कीर्तितं वो यथा मया क्रोष्टोः शृणुत राजर्षेर् वंशमुत्तमपौरुषम्
रागाने त्या महर्षीने राजर्षीला शाप दिला, जसा मी तुम्हाला सांगितला. आता ऐका, क्रोष्टुच्या वंशातील त्या राजर्षीच्या कीर्तिमान वंशाची.
यस्यान्ववाये सम्भूतो विष्णुर्वृष्णिकुलोद्वहः क्रोष्टोरेवाभवत्पुत्रो वृजिनीवान्महारथः
त्याच्या वंशात विष्णू, वृष्णी कुळातील श्रेष्ठ, जन्माला आला. क्रोष्टुला पुत्र झाला— व्रजिनीवान, महान रथी.
वृजिनीवतश्च पुत्रो ऽभूत् स्वाहो नाम महाबलः स्वाहपुत्रो ऽभवद् राजन् रुषङ्गुर् वदतां वरः
व्रजिनीवानपासून एक पुत्र झाला, त्याचे नाव स्वाहा, तो फार बलवान होता. स्वाहाचा पुत्र झाला, राजन, रुशंगु, उत्तम वक्ता.