దృష్ట్వా తేషాం తు బాలానాం ప్రణయం పార్థివం ప్రతి బుద్ధ్వా చ తత్త్వతో దేవీ శర్మిష్ఠామిదమబ్రవీత్
ఆ బాలురకు రాజుపట్ల ఉన్న ప్రేమను చూసి, నిజాన్ని గ్రహించిన రాణి శర్మిష్ఠ ఇలా చెప్పింది.
మదధీనా సతీ కస్మాద్ అకార్షీర్విప్రియం మమ తమేవాసురధర్మం త్వమ్ ఆస్థితా న బిభేషి కిమ్
నీవు నాకు ఆధీనమైనవాడివై, నాకు ఇష్టం లేని పని ఎందుకు చేసావు? అసురుల మార్గాన్ని అనుసరించావు—భయపడటం లేదా?
యదుక్తమృషిరిత్యేవ తత్సత్యం చారుహాసిని న్యాయతో ధర్మతశ్చైవ చరన్తీ న బిభేమి తే
ఋషి చెప్పింది నిజమే, అందమైనవాడా. న్యాయంగా, ధర్మంగా ప్రవర్తిస్తున్నాను, నీకు భయపడటం లేదు.
యదా త్వయా వృతో రాజా వృత ఏవ తదా మయా సఖీభర్తా హి ధర్మేణ భర్తా భవతి శోభనే
నువ్వు రాజును ఎంచుకున్నప్పుడు, నేనూ ఆయనను ఎంచుకున్నాను. సఖి భర్త కూడా ధర్మపరంగా తన భర్తే, అందమైనవాడా.
పూజ్యాసి మమ మాన్యా చ శ్రేష్ఠా జ్యేష్ఠా చ బ్రాహ్మణీ త్వత్తో హి మే పూజ్యతరో రాజర్షిః కిం న వేత్సి తత్
నువ్వు నాకు గౌరవించదగినవాడివి, మాన్యురాలు, శ్రేష్ఠురాలు, పెద్దవాడివి బ్రాహ్మణుల్లో. కానీ ఆ రాజర్షి నాకు నీకంటే ఎక్కువ గౌరవించదగినవాడు—నీవు ఇది తెలుసుకోలేదా?
శ్రుత్వా తస్యాస్తతో వాక్యం దేవయాన్యబ్రవీద్ ఇదమ్ రాజన్నాద్యేహ వత్స్యామి విప్రియం మే త్వయా కృతమ్
ఆమె మాటలు విని, దేవయాని ఇలా చెప్పింది—'రాజా, నేడు నేను ఇక్కడ ఉండను; నీవు నాకు అపచారం చేశావు.'
సహసోత్పతితాం శ్యామాం దృష్ట్వా తాం సాశ్రులోచనామ్ తూర్ణం సకాశం కావ్యస్య ప్రస్థితాం వ్యథితస్తదా
ఆమె ఒక్కసారిగా లేచి, కన్నీళ్ళతో, ముదురు ముఖంతో ఉండటం చూసి, వెంటనే తన తండ్రి ఇంటికి వెళ్ళేందుకు బయలుదేరింది.
అనువవ్రాజ సంభ్రాన్తః పృష్ఠతః సాన్త్వయన్నృపః న్యవర్తత న సా చైవ క్రోధసంరక్తలోచనా
రాజు ఆందోళనతో వెనుక నుంచి వెంబడిస్తూ, ఆమెను ఓదార్చే ప్రయత్నం చేశాడు. కానీ ఆమె తిరిగి చూడలేదు; కోపంతో కళ్లెర్రగా ఉంది.
అవిబ్రువన్తీ కించిచ్చ రాజానం సాశ్రులోచనా అచిరాదేవ సమ్ప్రాప్తా కావ్యస్యోశనసో ఽన్తికమ్
ఆమె కన్నీటి కన్నులతో రాజును ఏమి చెప్పకుండానే, త్వరలోనే కావ్య ఉశనసుని వద్దకు చేరుకుంది.
సా తు దృష్ట్వైవ పితరమ్ అభివాద్యాగ్రతః స్థితా అనన్తరం యయాతిస్తు పూజయామాస భార్గవమ్
ఆమె తన తండ్రిని చూసి నమస్కరించి ముందుగా నిలిచింది. ఆ తరువాత యయాతి భార్గవుని సత్కరించాడు.
అధర్మేణ జితో ధర్మః ప్రవృత్తమధరోత్తరమ్ శర్మిష్ఠా యాతివృత్తాస్తి దుహితా వృషపర్వణః
ధర్మం అన్యాయానికి లోబడింది, దుర్మార్గం పెరిగింది. వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠా తపస్విని వలె ప్రవర్తించింది.
త్రయో ఽస్యాం జనితాః పుత్రా రాజ్ఞానేన యయాతినా దుర్భగాయా మమ ద్వౌ తు పుత్రౌ తాత బ్రవీమి తే
రాజు యయాతికి ఆమెకు ముగ్గురు కుమారులు పుట్టారు. నిస్సమృద్ధి గల నా కుమార్తెకు ఇద్దరు కుమారుల గురించి, తండ్రి, నేను చెప్పబోతున్నాను.
ధర్మజ్ఞ ఇతి విఖ్యాత ఏష రాజా భృగూద్వహ అతిక్రాన్తశ్చ మర్యాదాం కావ్యైతత్కథయామి తే
ఈ రాజు ధర్మాన్ని తెలిసినవాడిగా పేరుగాంచాడు, భృగువంశశ్రేష్ఠా! కాని ఇతడు హద్దులు దాటి పోయాడు. కావ్యా! నేను నీకు ఇది చెబుతున్నాను.
ధర్మజ్ఞస్త్వం మహారాజ యో ఽధర్మమ్ అకృథాః ప్రియమ్ తస్మాజ్జరా త్వామ్ అచిరాద్ ధర్షయిష్యతి దుర్జయా
నీవు ధర్మజ్ఞుడిగా పేరుగాంచిన మహారాజు, అయినా నీవు ఇష్టమైనదే కాని అన్యాయమైన పని చేశావు. అందువల్ల త్వరలోనే దుర్జయమైన వృద్ధాప్యం నిన్ను పట్టేస్తుంది.
ఋతుం యో యాచ్యమానాయా న దదాతి పుమాన్వృతః భ్రూణహేత్యుచ్యతే బ్రహ్మన్ స చేహ బ్రహ్మవాదిభిః
ఒక పురుషుడు, అడిగినప్పుడు భార్యకు ఋతుకాలాన్ని అనుమతించకపోతే, బ్రాహ్మణా! అతడిని గర్భహంతకుడని ఇక్కడ బ్రహ్మవేత్తలు అంటారు.
ఋతుకామాం స్త్రియం యస్తు గమ్యాం రహసి యాచితః నోపైతి యో హి ధర్మేణ బ్రహ్మహేత్యుచ్యతే బుధైః
ఋతుకామురాలైన స్త్రీ రహస్యంగా అడిగినప్పుడు, ధర్మపరంగా ఆమె దగ్గరకు వెళ్లకపోతే, జ్ఞానులు అతడిని బ్రహ్మహంతకుడని అంటారు.
ఇత్యేతాని సమీక్ష్యాహం కారణాని భృగూద్వహ అధర్మభయసంవిగ్నః శర్మిష్ఠామ్ ఉపజగ్మివాన్
ఈ కారణాలన్నింటినీ ఆలోచించి, భృగువంశశ్రేష్ఠా! అన్యాయానికి భయపడి నేను శర్మిష్ఠను ఆశ్రయించాను.
న త్వ్ అహం ప్రత్యవేక్ష్యస్తే మదధీనో ఽసి పార్థివ మిథ్యాచరణధర్మేషు చౌర్యం భవతి నాహుష
కానీ నేను నీ కోసం ఏమీ చేయలేదు; నువ్వు నా ఆధీనంలో లేవు, రాజా! అబద్ధంగా ప్రవర్తించే విషయాల్లో, నహుషునందనా! దొంగతనం జరగదు.
క్రోధేనోశనసా శప్తో యయాతిర్నాహుషస్తదా పూర్వం వయః పరిత్యజ్య జరాం సద్యో ఽన్వపద్యత
ఆ సమయంలో ఉశనసు కోపంతో యయాతిని శపించాడు. వెంటనే యవ్వనాన్ని వదిలి వృద్ధాప్యం అతనిని వెంటాడింది.
అతృప్తో యౌవనస్యాహం దేవయాన్యాం భృగూద్వహ ప్రసాదం కురు మే బ్రహ్మఞ్ జరేయం మా విశేత మామ్
నా యవ్వనంలో తృప్తి పొందక, భృగువంశశ్రేష్ఠా! దేవయానిలో నాకు అనుగ్రహం చేయుము బ్రాహ్మణా! ఈ వృద్ధాప్యం నన్ను చేరనీయకుము.
నాహం మృషా వదామ్యేతజ్ జరాం ప్రాప్తో ఽసి భూమిప జరాం త్వ్ ఏతాం త్వమన్యస్మిన్ సంక్రామయ యదీచ్ఛసి
నేను అసత్యం చెప్పడం లేదు, భూమిపా! నీవు వృద్ధాప్యాన్ని పొందావు. నీవు ఇష్టపడితే, ఈ వృద్ధాప్యాన్ని మరొకరికి ఇవ్వవచ్చు.
రాజ్యభాక్ స భవేద్బ్రహ్మన్ పుణ్యభాక్కీర్తిభాక్తథా యో దద్యాన్మే వయః పుత్రస్ తద్భవాననుమన్యతామ్
బ్రాహ్మణా! ఎవడు తన యవ్వనాన్ని నాకు ఇస్తాడో, అతడు రాజ్యాన్ని, పుణ్యాన్ని, కీర్తిని పొందుతాడు. నా కుమారుడు నీవు అనుమతించుము.
సంక్రామయిష్యసి జరాం యథేష్టం నహుషాత్మజ మామనుధ్యాయ తత్త్వేన న చ పాపమవాప్స్యసి
నహుషునందనా! నీవు వృద్ధాప్యాన్ని నీ ఇష్టానుసారం మార్చవచ్చు. నిజాయితీగా చేయు; అప్పుడే పాపం కలుగదు.
వయో దాస్యతి తే పుత్రో యః స రాజా భవిష్యతి ఆయుష్మాన్కీర్తిమాంశ్చైవ బహ్వపత్యస్ తథైవ చ
నీకు తన యవ్వనాన్ని ఇచ్చే కుమారుడు రాజవైభవాన్ని, దీర్ఘాయువును, కీర్తిని, అనేక సంతానాన్ని పొందుతాడు.
జరాం ప్రాప్య యయాతిస్తు స్వపురం ప్రాప్య చైవ హి పుత్రం జ్యేష్ఠం వరిష్ఠం చ యదుమిత్యబ్రవీద్ద్విజః
వృద్ధాప్యాన్ని పొందిన యయాతి తన నగరానికి చేరుకుని, తన పెద్ద కుమారుడు, శ్రేష్ఠుడైన యదు ను ఇలా అన్నాడు, బ్రాహ్మణా!
జరా వలీ చ మాం తాత పలితాని చ పర్యగుః కావ్యస్యోశనసః శాపాన్ న చ తృప్తో ఽస్మి యౌవనే
తండ్రి! వృద్ధాప్యం, ముడతలు, తెలుపు జుట్టు—all ఇవన్నీ నాకు కావ్య ఉశనసుని శాపం వల్ల వచ్చాయి. ఇంకా యవ్వనంలో తృప్తి పొందలేదు.
త్వం యదో ప్రతిపద్యస్వ పాప్మానం జరయా సహ యౌవనేన త్వదీయేన చరేయం విషయానహమ్
యదు, నీవు పాపాన్ని కూడా ముసలితనాన్ని కూడా ఒప్పుకో. నీ యవ్వనంతో నేను ఇంద్రియ సుఖాలను అనుభవిస్తాను.
పూర్ణే వర్షసహస్రే తు త్వదీయం యౌవనం త్వ్ అహమ్ దత్త్వా సమ్ప్రతిపత్స్యామి పాప్మానం జరయా సహ
వెయ్యేళ్లు పూర్తయిన తర్వాత నీ యవ్వనాన్ని నీకు తిరిగి ఇస్తాను. అప్పుడు మళ్లీ పాపంతో కూడిన ముసలితనాన్ని నేను స్వీకరిస్తాను.
సితశ్మశ్రుధరో దీనో జరసా శిథిలీకృతః వలీసంతతగాత్రశ్చ దుర్దర్శో దుర్బలః కృశః
తెల్లటి జుట్టు, గడ్డతో, దుఃఖంగా, ముసలితనంతో బలహీనమై, మడతలు పడ్డ శరీరంతో, చూడటానికి కూడా కష్టంగా, బలహీనుడై, క్షీణించిపోయినవాడు—
అశక్తః కార్యకరణే పరిభూతః స యౌవనే సహోపజీవిభిశ్చైవ తజ్జరాం నాభికామయే
పనులు చేయలేని, తోడు ఉండేవాళ్లకూ చిన్నచూపు పడే, యవ్వనంలోనూ అపహాస్యం పొందే ఆ ముసలితనాన్ని నేను కోరను.