స మునిర్విస్మయావిష్టః కౌతూహలసమన్వితః బాలమాదిత్యసంకాశం నాశక్నోదభివీక్షితుమ్
ఆ ముని ఆశ్చర్యంతో, కుతూహలంతో నిండిపోయి, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తున్న ఆ బాలుణ్ణి నేరుగా చూడలేకపోయాడు.
స చిన్తయంస్తథైకాన్తే స్థిత్వా సలిలసంనిధౌ పూర్వదృష్టమిదం మేనే శఙ్కితో దేవమాయయా
అతడు ఒంటరిగా నీటి దగ్గర నిలబడి, 'ఇదే నేను ముందుగా చూసిన దృశ్యం' అని ఆలోచిస్తూ, ఇది దేవుని మాయేనేమో అని అనుమానించాడు.
అగాధసలిలే తస్మిన్ మార్కణ్డేయః సవిస్మయః ప్లవంస్తథార్తిమ్ అగమద్ భయాత్సంత్రస్తలోచనః
ఆ లోతైన నీటిలో మర్కండేయుడు ఆశ్చర్యంతో తేలుతూ, భయంతో కన్నులు పెద్దవిగా చేసి, బాధతో మునిగిపోయాడు.
స తస్మై భగవానాహ స్వాగతం బాలయోగవాన్ బభాషే మేఘతుల్యేన స్వరేణ పురుషోత్తమః
అప్పుడు భగవంతుడు, మేఘంలా గంభీరమైన స్వరంతో, 'స్వాగతం బాలా, యోగశక్తితో నిండినవాడా!' అని పలికాడు.
మా భైర్వత్స న భేతవ్యమ్ ఇహైవాయాహి మే ఽన్తికమ్ మార్కణ్డేయో మునిస్త్వాహ బాలం తం శ్రమపీడితః
‘బయపడకురా వత్సా, ఇక్కడ భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. నా దగ్గరికి రా’ అని భగవంతుడు పలికాడు. అలాగని మర్కండేయ ముని అలసటతో, బాధతో ఆ బాలుని ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
కో మాం నామ్నా కీర్తయతి తపః పరిభవన్మమ దివ్యం వర్షసహస్రాఖ్యం ధర్షయన్నివ మే వయః
‘ఎవరు నా పేరును పిలుస్తున్నారు? నా తపస్సును తక్కువగా చూస్తూ, నా దివ్యమైన వేల సంవత్సరాల వయస్సును సవాలు చేస్తున్నట్టు మాట్లాడుతున్నారు?’
న హ్యేష వః సమాచారో దేవేష్వపి మమోచితః మాం బ్రహ్మాపి హి దేవేశో దీర్ఘాయురితి భాషతే
మీరు చేసిన పని దేవతల్లో కూడా శోభించదు, నాకు కూడా తగదు. దేవతల అధిపతి బ్రహ్మ కూడా, ఎంతకాలం జీవించగలిగినవాడైనా, నాకు ఇలా మాట్లాడడు.
కస్తమో ఘోరమాసాద్య మామద్య త్యక్తజీవితః మార్కణ్డేయేతి మాముక్త్వా మృత్యుమీక్షితుమర్హతి
ఎవరైనా ఇంతటి భయంకరమైన పరిస్థితిని ఎదుర్కొని, నా కోసం తన ప్రాణాన్ని వదిలేస్తాడా? 'మార్కండేయ' అని పిలిచి, మరణాన్ని ఎదుర్కొనాలని ఎవరు కోరుకుంటారు?
ఏవమాభాష్య తం క్రోధాన్ మార్కణ్డేయో మహామునిః తథైవ భగవాన్భూయో బభాషే మధుసూదనః
అలా కోపంతో ఆయనతో మాట్లాడిన తర్వాత, మహాముని మార్కండేయుడిని మధుసూదనుడు మళ్లీ అదే విధంగా సంభోదించాడు.
అహం తే జనకో వత్స హృషీకేశః పితా గురుః ఆయుష్ప్రదాతా పౌరాణః కిం మాం త్వం నోపసర్పసి
నీవు నా బిడ్డవు, నేను నీ తండ్రిని, హృషీకేశుడిని, గురువుని, ప్రాచీన కాలంలో నీకు ఆయుష్షు ఇచ్చినవాడిని. మరి నువ్వు నాకు దగ్గర why రావడం లేదు?
మాం పుత్రకామః ప్రథమం పితా తే ఽఙ్గిరసో మునిః పూర్వమారాధయామాస తపస్తీవ్రం సమాశ్రితః
నీవు పుట్టాలని కోరుకుని, నీ తండ్రి అంగిరసుడు ముని, గతంలో కఠినమైన తపస్సు చేసి, ముందుగా నన్ను ఆరాధించాడు.
తతస్త్వాం ఘోరతపసా ప్రావృణోదమితౌజసమ్ ఉక్తవానహమాత్మస్థం మహర్షిమ్ అమితౌజసమ్
ఆ తరువాత అతని ఘోర తపస్సు వల్ల, అపారమైన శక్తితో నిన్ను పొందాడు. నీవు అంతటి మహర్షివి, నిత్యం ఆత్మలో నిలిచినవాడివని నేను ప్రకటించాను.
కః సముత్సహతే చాన్యో యో న భూతాత్మకాత్మజః ద్రష్టుమేకార్ణవగతం క్రీడన్తం యోగవర్త్మనా
ప్రాణుల అధిపతికి పుట్టినవాడు కాకుండా, మరొకరు ఎవరు ధైర్యంగా యోగమార్గంలో ఏకార్ణవంలో ఆడుకుంటున్న నన్ను చూడగలరు?
తతః ప్రహృష్టవదనో విస్మయోత్ఫుల్లలోచనః మూర్ధ్ని బద్ధాఞ్జలిపుటో మార్కణ్డేయో మహాతపాః
అప్పుడా మహాతపస్వి మార్కండేయుడు, ఆనందంతో ముఖం వెలిగిపోయి, ఆశ్చర్యంతో కన్నులు పెద్దవిగా చేసి, చేతులు మడిచి తలపై పెట్టాడు.
నామగోత్రే తతః ప్రోచ్య దీర్ఘాయుర్లోకపూజితః తస్మై భగవతే భక్త్యా నమస్కారమథాకరోత్
తన పేరు, వంశాన్ని చెప్పి, దీర్ఘాయువు, లోకంలో గౌరవించబడినవాడైన ఆయన, భగవంతునికి భక్తితో నమస్కరించాడు.
ఇచ్ఛేయం తత్త్వతో మాయామ్ ఇమాం జ్ఞాతుం తవానఘ యదేకార్ణవమధ్యస్థః శేషే త్వం బాలరూపవాన్
నీ మాయను నిజంగా తెలుసుకోవాలని నేను కోరుతున్నాను, పాపరహితుడా! ఏకార్ణవ మధ్యలో నీవు బాలరూపంలో ఎలా ఉన్నావో తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను.
కింసంజ్ఞశ్చైవ భగవాంల్ లోకే విజ్ఞాయసే ప్రభో తర్కయే త్వాం మహాత్మానం కో హ్యన్యః స్థాతుమర్హతి
ప్రభూ! ఈ లోకంలో నిన్ను ఏ పేరుతో పిలుస్తారు? నిన్ను మహాత్ముడిగా నేను ఆలోచిస్తున్నాను. మరొకరు నీ స్థాయిలో నిలబడగలరా?
అహం నారాయణో బ్రహ్మన్ సర్వభూతవినాశనః అహం సహస్రశీర్షాఖ్యో యః పదైరభిసంజ్ఞితః
బ్రాహ్మణా! నేను నారాయణుడిని, సమస్త భూతాలను నశింపజేసేవాడిని. నేను సహస్రశీర్షుడిగా, ఆ పేర్లతో ప్రసిద్ధుడిగా ఉన్నాను.
ఆదిత్యవర్ణః పురుషో మఖే బ్రహ్మమయో మఖః అహమగ్నిర్హవ్యవాహో యాదసాం పతిరవ్యయః
నేను సూర్యవర్ణుడిని, యజ్ఞస్వరూపుడిని, బ్రహ్మమయుడిని. నేను హవిస్సును స్వీకరించే అగ్నిని, సముద్రజలాల అధిపతిని, నశించని వాడిని.
అహమిన్ద్రపదే శక్రో వర్షాణాం పరివత్సరః అహం యోగీ యుగాఖ్యస్య యుగాన్తావర్త ఏవ చ
ఇంద్ర పదవిలో నేను శక్రుడిని, వర్షాలలో సంవత్సరాన్ని, యుగంలో యోగిని, యుగాంతంలో సంచలనాన్ని నేనే.
అహం సర్వాణి సత్త్వాని దైవతాన్యఖిలాని తు భుజంగానామహం శేషస్ తార్క్ష్యో వై సర్వపక్షిణామ్
నేనే అన్ని జీవులు, అన్ని దేవతలు. పాముల్లో శేషుడిని, పక్షుల్లో తార్క్ష్యుడిని నేనే.
కృతాన్తః సర్వభూతానాం విశ్వేషాం కాలసంజ్ఞితః అహం ధర్మస్తపశ్చాహం సర్వాశ్రమనివాసినామ్
ప్రతి భూతానికి, అన్ని లోకాలకూ కాళస్వరూపుడిగా మరణాన్ని నేనే. అన్ని ఆశ్రమాలలో నివసించే వారికి ధర్మం, తపస్సు నేనే.
అహం చైవ సరిద్దివ్యా క్షీరోదశ్చ మహార్ణవః యత్తత్సత్యం చ పరమమ్ అహమేకః ప్రజాపతిః
నేనే అన్ని దివ్యనదులు, పాలు సముద్రం, మహాసముద్రం. పరమసత్యం ఏదైతే ఉందో, ఆ సత్యాన్ని నేనే. ప్రాణుల అధిపతిని నేనే.
అహం సాంఖ్యమహం యోగో ఽప్యహం తత్పరమం పదమ్ అహమిజ్యా క్రియా చాహమ్ అహం విద్యాధిపః స్మృతః
సాంక్యమూ నేనే, యోగమూ నేనే, ఆ పరమ పదమూ నేనే. పూజ, కర్మలు నేనే, విద్యలకు అధిపతిని అని కూడా పిలుస్తారు.
అహం జ్యోతిరహం వాయుర్ అహం భూమిరహం నభః అహమాపః సముద్రాశ్చ నక్షత్రాణి దిశో దశ
నేనే వెలుగు, నేనే గాలి, నేనే భూమి, నేనే ఆకాశం; నేనే నీళ్ళు, నేనే సముద్రాలు, నేనే నక్షత్రాలు, పది దిశలు కూడా నేనే.
అహం వర్షమహం సోమః పర్జన్యో ఽహమహం రవిః క్షీరోదసాగరే చాహం సముద్రే వడవాముఖః
నేనే వర్షం, నేనే చంద్రుడు, నేనే మేఘం, నేనే సూర్యుడు; పాలసముద్రంలో నేనే ఉన్నాను, సముద్రంలో నేనే అగ్నిరూపంలో ఉన్నాను.
వహ్నిః సంవర్తకో భూత్వా పిబంస్తోయమయం హవిః అహం పురాణః పరమం తథైవాహం పరాయణమ్
నేనే భస్మం చేసే అగ్ని అయి నీటి హవిస్సును పానం చేస్తాను; నేనే పురాతనుడు, నేనే పరముడు, అలాగే నేనే పరమగమ్యం కూడా.
అహం భూతస్య భవ్యస్య వర్తమానస్య సంభవః యత్కించిత్పశ్యసే విప్ర యచ్ఛృణోషి చ కించన
గతంలో ఉన్నదానికి, భవిష్యత్తులో ఉండబోయేదానికి, ప్రస్తుతం ఉన్నదానికి నేనే మూలం; బ్రహ్మనుడా! నువ్వు చూస్తున్నది, వినిపిస్తున్నది అన్నీ నాలోనే ఉన్నాయి.
యల్లోకే చానుభవసి తత్సర్వం మామనుస్మర విశ్వం సృష్టం మయా పూర్వం సృజ్యం చాద్యాపి పశ్య మామ్
ఈ లోకంలో నీవు అనుభవించే ప్రతిదీ నన్ను గుర్తు చేసుకో; ఈ విశ్వాన్ని నేను సృష్టించాను, ఇంకా సృష్టించబోతున్నాను కూడా — నన్ను దర్శించు.
యుగే యుగే చ స్రక్ష్యామి మార్కణ్డేయాఖిలం జగత్ తదేతదఖిలం సర్వం మార్కణ్డేయావధారయ
ప్రతి యుగంలోనూ, మార్కండేయా, ఈ ప్రపంచాన్ని నేను సృష్టిస్తాను; మార్కండేయా, ఇది అంతా నిజమే అని తెలుసుకో.