ગઙ્ગાં ભગીરથાયાઃ ચિન્તયામા સ ધારણે
ભગીરથએ ગંગાને લાવવાના વિચારમાં મન લગાવ્યું.
આનીય તજ્જલૈઃ સ્પૃષ્ટ્વા પૂતાન્નિન્યે દિવં પિતૄન્
ગંગાને લાવીને, તેના જળથી પૂર્વજોને સ્પર્શ કર્યા, તેમને પવિત્ર કર્યા અને સ્વર્ગમાં પહોંચાડ્યા.
યસ્ય પુત્રો મિત્રસહઃ સર્વલોકેષુ વિશ્રુતઃ
તેમનો પુત્ર મિત્રસહ હતો, જે સર્વ લોકોમાં પ્રસિદ્ધ થયો.
ગઙ્ગાબિન્દુનિષેવેણંપુનર્મુક્તો નૃપો ઽભવત્
ગંગાના બિંદુઓથી પૂજન કરીને, રાજા ફરી એકવાર મુક્ત થયા.
ગઙ્ગાબિન્દૂભિષેકેણ પુનઃ શુદ્ધો ઽબયત્કથમ્
ગંગાના બિંદુઓથી અભિષેક કરીને, તે ફરી શુદ્ધ કેવી રીતે થયો?
શૃણ્વતાં વદતાં ચૈવ ગઙ્ગાખ્યાનં શુભાવહમ્
ગંગાની કથા સાંભળવાથી અને કહેવાથી શુભતા મળે છે.
બુભુજે પૃથિવીં સર્વાં પિતૃવદ્રઞ્જયન્પ્રજાઃ
તેમણે આખી પૃથ્વી ભોગવી, પ્રજાને પિતાની જેમ પ્રસન્ન રાખી.
રક્ષિતા તદ્વદમુના સર્વધર્માવિરોધિના
તેમણે પિતાની જેમ, તમામ ધર્મનું પાલન કરીને પૃથ્વીનું રક્ષણ કર્યું.
ત્રિંશદષ્ટસહસ્રાણિ બુભુજે પૃથિવીં યુવા
યુવાન વયે, તેમણે અડત્રીસ હજાર વર્ષ સુધી પૃથ્વી પર રાજ કર્યું.
વિવેશ્વ સબલઃ સમ્યક્ શોધિતં હ્યાસમન્ત્રિભિઃ
તેમણે પોતાની સેના અને મંત્રીઓ સાથે, સારી રીતે સાફ કરાયેલી સભામાં પ્રવેશ કર્યો.
આસસાદ નદીં રેવાં ધર્મજ્ઞઃ સ પિપાસિતઃ
ધર્મજ્ઞ રાજાએ, તરસ લાગતાં રેવા નદી પાસે ગયા.
ભુક્ત્વા ચ મન્ત્રિભિઃ સાર્ધ્દં તાં નિશાં તત્ર ચાવસત્
મંત્રીઓ સાથે ભોજન કરીને, તે રાત્રે ત્યાં જ રોકાયા.
બભ્રામ મન્ત્રિસહિતો નર્મદાતીરજે વને
તે રાજા પોતાના મંત્રી સાથે નર્મદા નદીના કાંઠે આવેલા જંગલમાં ફરતો હતો.
આકર્ણકૃષ્ટબાણઃ સત્ કૃષ્ણસારં સમન્વગાત્
તેણે કાન સુધી તાણેલી તીણ સાથે કાળાં કૃત્સાર નામના હરણનો પીછો કર્યો.
વ્યાઘ્રદ્વયં ગુહાસંસ્થમપશ્થમપશ્યત્સુરતે રતમ્
પછી તેણે એક ગુફામાં બે વાઘને મિલન કરતા જોયા.
ધનુઃસંહિતબાણેન તેનાસૌ શરશાસ્ત્રવિત્
તીર-ધનુષ્યના વિદ્વાન એ રાજાએ ધનુષ્ય પર તીણ ચડાવીને વાઘો સામે મુકાબલો કર્યો.
પતમાના તુ સાવ્યાઘ્રી ષટ્રત્રિંશદ્યોજનાયતા
એ સમયે, છત્રીસ યોજન લાંબી વાઘણ ઉછળીને બહાર આવી.
પતિતાં સ્વપ્રિયાં વીક્ષ્ય દ્વિષન્સ વ્યાઘ્રરાક્ષસઃ
પોતાની પ્રિય વાઘણને પડી ગયેલી જોઈને, દુશ્મન વાઘ-રાક્ષસે ક્રોધ પામ્યો.
રાજા તુ ભયસંવિગ્નો વનેસૈન્યં સમેત્ય ચ
રાજા ખૂબ જ ભયભીત થઈ જંગલમાં પોતાની સેના ભેગી કરી.
શઙ્કમાનસ્તુ તદ્રક્ષઃકૃત્યા દ્રાજા સુદાસજઃ
રાજા સુદાસજએ એ રાક્ષસના કાર્યોમાં શંકા રાખી ચિંતિત થયો.
ગતે બહુતિથે કાલે હયમેધમખં નૃપઃ
ઘણો સમય વીતી ગયા પછી, રાજાએ અશ્વમેઘ યજ્ઞ કર્યો.
તત્ર બ્રહ્માદિદેવેભ્યો હવિર્દત્ત્વા યથાવિધિ
ત્યાં તેણે બ્રહ્મા અને બીજા દેવતાઓને વિધિપૂર્વક હવન આપ્યો.
કર્તું પ્રતિક્રિયાં રાજ્ઞે સમાયાતોરુષાન્વિતઃ
પછી, ગુસ્સાથી ભરાઈ, recompense માંગવા તે રાજા પાસે આવ્યો.
રાજાનમભ્યેત્ય જગાદ ભોક્ષ્યે માંસં સમિચ્છામ્યહમિત્યુવાચ
રાજા પાસે જઈને તેણે કહ્યું: 'મારે માંસ ખાવાનું છે.'
સ્થિતશ્ચ રાજાપિ હરિ યપાત્રે ધૃત્વા ગુરોરાગમનં પ્રતીક્ષન્
રાજા હરિ માટેની ભેટનું પાત્ર હાથમાં લઈને, પોતાના ગુરુની રાહ જોઈને ઊભો રહ્યો.
સમાગતાય ગુરુવે દદૌ તસ્મૌ સસાદરમ્
ગુરુ આવ્યા ત્યારે, રાજાએ આદરપૂર્વક તે ભેટ તેમને આપી.
તં દૃષ્ટ્વા ચિન્તયામાસ ગુરુઃ કિમિતિ વિસ્મિતઃ
આ જોઈને ગુરુ આશ્ચર્યચકિત થઈ વિચારી બેઠા: 'આવું કેમ થયું હશે?'
અહો ઽસ્ય રાજ્ઞો દૌઃશીલ્યમભક્ષ્યં દત્તવાન્મમ
હાય! આ રાજાએ દુર્ગુણ દાખવ્યો—મને અખાદ્ય વસ્તુ આપી.
અભો ઽજ્યં મદ્વિઘાતાય દત્ત હિ પૃથિવીપતે
પૃથ્વીનાથ, તમે મને અશુદ્ધ ભોજન આપ્યું છે, જે મારા માટે હાનિકારક છે.
નૃમાંસં રક્ષસામેવ ભોજ્યં દત્તં મમ ત્વયા
તમે મને માનવ માંસ આપ્યું છે, જે તો માત્ર રાક્ષસો માટે જ ખાવા યોગ્ય છે.