ଏକ ସମୟର କଥା, ଯଜ୍ଞମାଳୀ ନାମକ ଏକ ଭକ୍ତ, ଅଦ୍ଭୁତ ଭୂଷଣ ଧାରଣ କରି, କାମଧେନୁ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହେଉଥିବା ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ମାର୍ଗରେ ଚାଲିଥିଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ମାର୍ଗରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ, ସେ ରାସ୍ତାରେ ଏକ ମଣିଷକୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ମଣିଷ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଅସହାୟ ଭାବରେ ଏଠୁ ସେଠା ଦୌଡ଼ୁଥିଲା, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟେ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ, ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିଲା। ଯଜ୍ଞମାଳୀ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମନରେ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲେ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ସେ ହାତ ଜୋଡି ରହି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏହି ଅତି କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ିଥିବା ପ୍ରାଣୀ କିଏ? ଏମିତି କିଏ ଯମଦୂତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେଉଛି?" ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ମିଳିଲା, "ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ସୁମାଳୀ, ତୁମର ଭାଇ, ଯିଏ ପାପୀ ଥିଲେ।" ଏହା ଶୁଣି, ଯଜ୍ଞମାଳୀ ମନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଓ ପୁଣି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏହି ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ କ'ଣ ଉପାୟ ଅଛି? ତୁମେ ମୋର ନିକଟାତ୍ମୀୟ।" ସେଉଁଠାରେ ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହାଗଲା, "ଧର୍ମିକ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାଥି ହେବାକୁ ସାତ ପଦ ଚାଲିଲେ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ହୁଏ; ଭଲ ଲୋକମାନେ ତିନି ପଦରେ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଗଢ଼ନ୍ତି। ଏହିପରି, ସାଥି ହେଲେ ପ୍ରତିଟି ପଦରେ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ଶତୃତା ଉପଜେ। ତେଣୁ ଏହି ମୋର ଭାଇ ଥିବାରୁ ଯଦି ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ, ଦୟାକରି ମୋତେ ଉପାୟ କୁହ।" ତେବେ ଯମଦୂତମାନେ ହସିଥିବା ମୁହଁରେ ଯଜ୍ଞମାଳୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏକ ଉପାୟ କହିବି, ଏହା ଭକ୍ତି ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହୁଛି, ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ। ସୁମାଳୀଙ୍କର ପାପ ଅସଂଖ୍ୟ। ଏକଥା ମଧ୍ୟ ଥିଲା, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, ଦୁଃଖ ଓ ବିଷାଦରେ ଅନୁଭୂତି ହେଉଥିଲା। ସେ ସମୟରେ ବର୍ଷା ହେଲା, ଏବଂ ସେଠି ମାଟି ଗଦାଗଦିଆ ହେଲା। ସେଠି ଏକ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିର ଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ମୁଁହିଁ ମାଟିରେ ତାଙ୍କ ଦେହ ଲଗିଗଲା। ସେଠି ସାପ ଦଶିଥିଲା ଏବଂ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ପରେ ସେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଓ ଅଚଳ ହରିଭକ୍ତି ଲାଗିଲା। ସେଠି ରହି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ସେ ପରମ ମୋକ୍ଷ ପାଇଲେ।" "ଏବେ ମୁଁ ଉପାୟ କହୁଛି, ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ। ହେ ଧନ୍ୟବାନ୍, ଦୟାକରି ତୁମ ଭାଇଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଦାନ କର।" ତେଣୁ ଯଜ୍ଞମାଳୀ ନିଜର ଫଳ ଦାନ କଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କର ପାପ ଦୂର କଲା। ତାହାପରେ ଯମଦୂତମାନେ ସେଉଁଠାରୁ ପଳାଇଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସୁମାଳୀ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ ଓ ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଲିନ ହେଲେ। ଦୁଇ ଭାଇ ଏକାଠି ହୋଇ ମହାନ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରିଲେ ଓ ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ। ଏଠି ଯଜ୍ଞମାଳୀ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଉଁଠି ରହି, ଆନନ୍ଦରେ ଦିନ କାଟିଲେ। ସେଠି, ଜ୍ଞାନରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ପରମ ମୋକ୍ଷ ପାଇଲେ। ପୁନି ଭୂମିରେ ଆସି, ସେ ପୁନି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଅନ୍ୱିତ ହୋଇ, ସେ ହରିଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲିନ ହେଲେ। ଏଠି, ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରି, ସେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ। ଏହି ଭାବେ ଅଙ୍ଗରାଗର ମହିମା ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି, ହେ ମହାମୁନି। ଯେଉଁମାନେ କୌଣସି ଆଶା ବିନା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କେବଳ ଏକଥର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମହତ୍ତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲିନ ଓ ହରିଙ୍କ ନାମରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସଂଗ ମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଉପକାର ମିଳେ। ଏମିତି ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସେବାରେ ନିମଗ୍ନ ଥିବା ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ହରିଙ୍କ ଚରିତ୍ରର ଅମୃତ କଥା ଶୁଣି, କିଏ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁନାହିଁ?