ਜਦੋਂ ਇਕ ਨਵਾਂ ਜੀਵ ਇਸ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਬੱਚੇ ਲਈ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ ਨਾਮ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਓਦੋਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਘਟਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਉੱਤਰਾਯਣ ਰਾਹੀਂ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦਿਨ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ ਛੇਵੇਂ ਜਾਂ ਅੱਠਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਪੰਜਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਇਹ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਉਚਿਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਿਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਦਿਨ, ਤਿਥੀ ਦਾ ਅੰਤ, ਨੰਦਾ, ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਜਾਂ ਅਸ਼ਟਮੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਅਡਿੱਠ, ਮਿੱਠੜੇ ਜਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਭੀ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਇਹ ਰਸਮ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਚੰਗਾ ਗ੍ਰਹਿ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਹਾਨੀ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਾਂ ਮੌਤ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ ਪੁਖਤਾ ਖੁਰਾਕ ਖਵਾਉਣੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਮੁੰਡਨ ਰਸਮ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਿਹ੍ਯ-ਸੂਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੰਡਨ ਪਰਵਨ ਦਿਨਾਂ, ਖਾਲੀ ਤਿਥੀਆਂ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, ਯਜਨਾ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਰਸਮ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਨਮ ਨਕਸ਼ਤਰ ਮੁੰਡਨ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਛੇਵੇਂ, ਅੱਠਵੇਂ ਜਾਂ ਆਖਰੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਮ ਨਾ ਤਾੜੀ ਵੇਲੇ, ਨਾ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਨਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਲਈ, ਹਰ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਮੁੰਡਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ, ਯਜਨਾ, ਮੌਤ ਜਾਂ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਸਮੇਂ ਇਹ ਮੁੰਡਨ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੰਗਲ ਰਸਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਦਿਨ, ਬੀਜ ਵਾਲੇ ਨਕਸ਼ਤਰ, ਸ਼ੁਭ ਵਾਰ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸੁਧ ਵ੍ਰਤਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਮਿੱਟੀ ਲੈ ਕੇ ਤੇ ਫਿਰ ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਮੁੰਡਨ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬੀਜ ਮਿਲੇ ਹੋਣ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਲਈ ਚੋਟੀ ਬੰਨਣ ਦੀ ਰਸਮ ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਲਈ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਜਨੇਊ ਪਾਉਣ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਉਪਨਯਨ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਨਯਨ ਨਿਯਤ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਨਿਯਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ: ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸ਼ੁਕਰ, ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਆਮ ਸਮੇਂ ਤਪਸ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਹਨ। ਜੋ ਰਸਮ ਜਾਣਦਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਜੋ ਉਪਨਯਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਤਾਕਤਵਾਨ ਅਤੇ ਧਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕਰੇ। ਤੀਰਵੀਂ, ਦਸਵੀਂ ਅਤੇ ਸਤਵੀਂ ਤਿਥੀ ਵ੍ਰਤ ਬੰਨਣ ਲਈ ਹਨ। ਹੋਰ ਤਿਥੀਆਂ, ਦੂਜ, ਤੀਜ ਤੇ ਛੇਵੀਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਤ ਹਨ। ਉਪਨਯਨ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਤਿੰਨ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਵਿਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਠਾਰਵੀਂ ਤਿਥੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਤੇਵੀਂ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਠੜੇ ਕਵੀਆਂ ਲਈ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਵਾਧ ਅਤੇ ਘਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦਿਨ ਸ਼ੁਭ ਹਨ। ਦਿਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ‘ਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਆਪਣੀ ਨੀਚਤਾ, ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ, ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਘਰ, ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਜਾਂ ਤਿਆਗੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਉਚ, ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ, ਆਪਣੇ ਚਿਨ੍ਹ ਜਾਂ ਚਿੰਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਬਹੁਤ ਧਨਵਾਨ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਤਿਆਗੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਰਸਮ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਇਹ ਮੁੱਖ ਸੰਸਕਾਰ ਪੂਰਨ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।