ભવંતો યજ્ઞભોક્તારો દિવ્યાત્માનો હિ સાન્વયાઃ। સ્વે મહિમ્નિ સ્થિતા નિત્યં જગતઃ પાલને રતાઃ
તમે યજ્ઞના ભોગી છો, દિવ્ય આત્મા અને વંશજ સાથે; સદા તમારા મહિમામાં સ્થિર, જગતની રક્ષા માટે તત્પર છો.
ક્રિયતાં સમરોદ્યોગઃ સૈન્યં સંયોજ્યતાં મમ। આહ્રિયંતાં ચ શસ્ત્રાણિ પૂજ્યંતાં શસ્ત્રદેવતાઃ
યુદ્ધની તૈયારી કરો, મારી સેના ભેગી કરો; શસ્ત્રો લાવો અને શસ્ત્રદેવતાઓની પૂજા કરો.
વાહનાનિ વિમાનાનિ યોજયદ્ધ્વં મમેશ્વરાઃ। યમં સેનાપતિં કૃત્વા શીઘ્રમેવ દિવૌકસઃ
હે દેવતાઓ, મારા માટે વાહનો અને વિમાન તૈયાર કરો; યમને સેનાપતિ બનાવો અને બધા દેવદળો ઝડપથી ભેગા થાઓ.
ઇત્યુક્તાસ્સમનહ્યંત દેવાનાં યે પ્રધાનતઃ। વાજિનામયુતેનાજૌ હેમઘંટા પરિષ્કૃતમ્
આવી આજ્ઞા મળતાં, મુખ્ય દેવતાઓએ દસ હજાર ઘોડાઓ જોડાયેલું, સોનાની ઘંટીઓથી સુશોભિત રથ યુદ્ધ માટે તૈયાર કર્યું.
નાનાશ્ચર્યગુણોપેતં સંપ્રાપ્તં દેવદાનવૈઃ। રથં માતલિના યુક્તં દેવરાજસ્ય દુર્જયમ્
માતલીએ દેવરાજ માટે જે રથ તૈયાર કર્યો હતો, તે અનેક અદ્ભુત ગુણોથી ભરપૂર અને દેવ-દૈત્યો બંને માટે અજય હતો.
યમો મહિષમાસ્થાય સેનાગ્રે સમવર્ત્તત। ચંડકિંકરવૃંદેન સર્વતઃ પરિવારિતઃ
યમ મહિષ પર ચડીને સેનાના આગેવાન બન્યા અને ચારે બાજુથી ભયાનક દૂતોથી ઘેરાયેલા હતા.
કલ્પકાલોદ્ગતજ્વાલા પૂરિતોમ્બરગોચરઃ। હુતાશનસ્ત્વજારૂઢઃ શક્તિહસ્તો વ્યવસ્થિતઃ
કલ્પાંતની જ્વાળાઓથી પ્રજ્વલિત અગ્નિએ આખું આકાશ ભરી દીધું; તે બકરાં પર બેઠા, હાથમાં શક્તિ લઈને તૈયાર ઊભા રહ્યા.
પવનોઽઙકુશહસ્તશ્ચ વિસ્તારિત મહાજવઃ। ભુજગેંદ્રસમારૂઢો જલેશો ભગવાન્સ્વયમ્
પવનદેવ, હાથમાં અંકુશ અને અતિ ઝડપી, સાપોના રાજા પર આરૂઢ હતા; અને જળના ભગવાન પણ પોતે હાજર હતા.
નરયુક્તે રથે દેવો રાક્ષસેશો વિયચ્ચરઃ। તીક્ષ્ણખડ્ગયુતો ભીમઃ સમરે સમવસ્થિતઃ
રાક્ષસોના રાજા, આકાશમાં વિહાર કરતા, માનવોએ ખેંચેલા રથ પર, તીક્ષ્ણ ખડગથી સજ્જ અને ભયાનક રૂપે યુદ્ધ માટે ઊભા રહ્યા.
મહાસિંહરથે દેવો ધનાધ્યક્ષો ગદાયુધઃ। ચંદ્રાદિત્યાવશ્વિનૌ ચ ચતુરંગબલાન્વિતાઃ
ધનની દેવતા ગદાથી સજ્જ, સિંહરથ પર આરૂઢ હતા; ચંદ્ર, સૂર્ય અને અશ્વિનીકુમારો ચાર પ્રકારની સેના સાથે હતા.
સેનાન્યો દેવરાજસ્ય દુર્જયા ભુવનત્રયે। કોટયસ્તાસ્ત્રયસ્ત્રિંશદ્દેવદેવનિકાયિનામ્1.42.
દેવરાજની સેના, ત્રણેય લોકમાં અજય, ત્રેત્રીસ કરોડ દેવદળોથી ભરપૂર હતી.
હિમાચલાભે સિતચારુચામરે સુવર્ણપદ્મામલસુંદરસ્રજિ। કૃતાભિરામો જ્વલકુંકુમાંકુરે કપોલલીલાલિકદંબસંકુલે
હિમાચલ જેવાં સફેદ સુંદર ચામરાં, સુવર્ણ કમળની માળ, તેજસ્વી કુંકુમના ટિકા અને ગાલે રમતાં મુક્તાના ગુચ્છોથી તે અતિ મનોહર લાગતા.
સ્થિતસ્તદૈરાવણનામ કુંજરે મહામનાશ્ચિત્રવિભૂષણાંબરઃ। વિશાલવજ્રઃ સુવિતાનભૂષિતઃ પ્રકીર્ણકેયૂરભુજંગમંડલઃ
એ મહાન મનવાળા, ચિત્રભૂષિત અને સુંદર વસ્ત્રો ધારણ કરેલા, વિજળી જેવાં વિશાળ, વિભિન્ન આભૂષણોથી શોભિત, હાથમાં કયૂર અને સાપનાં વળયો પહેરેલા, એ ઐરાવત નામના હાથી પર ઊભા હતા.
સહસ્રદૃગ્વંદિતપાદપલ્લવસ્ત્રિવિષ્ટપે શોભત પાકશાસનઃ। તુરંગ માતંગ કુલૌઘસંકુલા સિતાતપત્ત્રદ્ધ્વજશાલિની ચ
હજારો આંખો દ્વારા પાદUKમળોને વંદન કરાતા, ત્રિવિષ્ટપમાં પાકશાસન (ઇન્દ્ર) ઘોડા અને હાથીઓની ભીડમાં, સફેદ છત્ર અને ધ્વજ સાથે તેજસ્વી લાગતા.
બભૂવ સા દુર્જયપત્તિસંતતા વિભાતિ નાનાયુધયોધદુસ્તરા। તતોશ્વિનૌ ચ મરુતઃ સસાધ્યાઃ સપુરંદરાઃ
અજય ભાલાંથી સજ્જ એ સેના વિવિધ શસ્ત્રો અને યુદ્ધવીરો સાથે દુરજેય જણાતી; ત્યારબાદ અશ્વિનીકુમારો, મારુતો, સાધ્યો અને પુરંદર પણ જોડાયા.
યક્ષરાક્ષસગંધર્વા દિવ્ય નાનાસ્ત્રપાણયઃ। જઘ્નુર્દૈત્યેશ્વરં સર્વે સંભૂય તુ મહાબલાઃ
યક્ષ, રાક્ષસ અને ગંધર્વો, વિવિધ દૈવી શસ્ત્રો ધરાવી, બધા મહાબળથી એકઠા થઈ દૈત્યરાજ પર તૂટ્યા.
ન ચૈવાસ્ત્રાણ્યસજ્જંત ગાત્રે વજ્રાચલોપમે। અથો રથાદવપ્લુત્ય તારકો દાનવાધિપઃ
તેમના શસ્ત્રો પણ, વીજળીના પર્વત જેવાં તેના શરીરને ભેદી શક્યા નહીં; ત્યારબાદ દાનવાધિપતિ તારક રથમાંથી કૂદી પડ્યા.
જઘાન કોટિશો દેવાન્કરપાર્ષ્ણિભિરેવ ચ। હતશેષાણિ સૈન્યાનિ દેવાનાં વિપ્ર દુદ્રુવુઃ
તારકે લાખો દેવતાઓને પોતાના હાથ અને પગથી મારી નાખ્યા; બચેલી દેવસેનાઓ, હે મુનિ, ભાગી ગઈ.
દિશો ભીતાનિ સંત્યજ્ય રણોપકરણાનિ ચ। દૃષ્ટ્વા તાન્વિદ્રુતાન્દેવાંસ્તારકો વાક્યમબ્રવીત્
ભયથી દિશાઓ અને શસ્ત્રો છોડી દેવતાઓ વિખૂટા પડી ગયા; તેમને ભાગતા જોઈ તારકે કહ્યું.
મા વધિષ્ઠ સુરાન્દૈત્યા વજ્રાંગાય ચ મંદિરે। શીઘ્રમાનીય દર્શ્યંતાં બદ્ધાન્પશ્યત્વયં સુરાન્
દૈત્યો, દેવતાઓને મારો નહીં; વજ્રાંગને મારી મહેલમાં ઝડપથી લાવો, જેથી તે બંધાયેલા દેવતાઓને જોઈ શકે.
લોકપાલાંસ્તતો દૈત્યો બદ્ધ્વા ચેંદ્રમુખાન્રણે। સરુદ્રાન્સુદૃઢૈઃ પાશૈઃ પશુપાલઃ પશૂનિવ
પછી એ દૈત્યે યુદ્ધમાં ઇન્દ્ર સહિતના લોકપાળોને મજબૂત બંધથી બાંધી લીધા, જેમ ગવાળો પશુઓને બાંધે છે.
સ ભૂયો રથમાસ્થાય જગામ સ્વકમાલયં। સિદ્ધગંધર્વસંઘુષ્ટં વિપુલાચલમસ્તકમ્
પછી એ ફરીથી પોતાના રથ પર ચઢીને પોતાના ઘર તરફ ગયો, જ્યાં સિદ્ધો અને ગંધર્વોના સંગીતથી ગૂંજી રહેલું ઊંચું પર્વતશિખર હતું.
પુલસ્ત્ય ઉવાચ-। પ્રાદુરાસીત્પ્રતીહારઃ શુભ્રચીનાંશુકાંબરઃ। સ જાનુભ્યાં મહીં ગત્વા પિહિતાસ્યશ્ચ પાણિના
પુલસ્ત્યએ કહ્યું: ત્યાં ચમકતા સફેદ વસ્ત્ર પહેરેલો એક દ્વારપાળ દેખાયો, જે ઘૂંટણે જમીનને સ્પર્શી, હાથથી મોઢું ઢાંકી રહ્યો હતો.
ઉવાચાનાવિલં વાક્યમલ્પાક્ષરપરિષ્કૃતમ્। દૈત્યેંદ્રમર્કવૃંદાભં બિભ્રતં ભાસ્વરં વપુઃ
એ દ્વારપાળએ સંક્ષિપ્ત અને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં, સૂર્યમાળા જેવો તેજ ધરાવતા દૈત્યરાજને સંબોધી વાત કરી.
કાલનેમિઃ સુરાન્બદ્ધ્વા પ્રાદાય દ્વારિ તિષ્ઠતિ। સ વિજ્ઞાપયતિ સ્થેયં ક્વ વંદિનિ ચ યૈઃ પ્રભો
કાલનેમીએ દેવતાઓને બાંધીને દ્વારે મૂકી દીધા છે; તે પૂછે છે, 'હે પ્રભુ, આ બંધાયલાઓને ક્યાં અને કોના દ્વારા રાખવા?'
તન્નિશમ્યાબ્રવીદ્દૈત્યઃ પ્રતીહારસ્ય ભાષિતમ્। યથેષ્ઠં સ્થીયતામેભિર્ગૃહં મે ભુવનત્રયં
દ્વારપાળની વાત સાંભળી દૈત્યએ કહ્યું: 'એ બધાને જ્યાં મન થાય ત્યાં રહેવા દો; મારું ઘર તો આખા ત્રણેય લોક છે.'
કેવલં વાસવં ત્વેકં મુંડયિત્વા વિમુચ્યતામ્। સિતવસ્ત્રપરિચ્છન્નં શુનઃપાદેન ચિહ્નિતમ્
પણ ફક્ત વાસવને, એટલે કે ઇન્દ્રને, માથું મુંડાવી, સફેદ વસ્ત્ર પહેરાવી અને કૂતરાના પગનું નિશાન કરીને મુક્ત કરો.
એવં કૃતે તતો દેવા દૂયમાનેન ચેતસા। જગ્મુર્જગદ્ગુરું દ્રષ્ટું શરણં કમલોદ્ભવમ્
આ પ્રમાણે થતાં દેવતાઓ ખૂબ જ દુઃખી મનથી જગતના ગુરુ, કમળમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા ભગવાન પાસે આશ્રય લેવા ગયા.
વિનિર્વિણ્ણાસ્તમાસાદ્ય શિરોભિર્દ્ધરણીં ગતાઃ। તુષ્ટુવુઃ સુષ્ઠુ વર્ણાઢ્યૈર્વચોભિઃ કમલાસનમ્
ઘણા દુઃખી થઈ, તેઓ ભગવાન પાસે ગયા, માથું જમીન પર નમાવ્યું અને ઉત્તમ ગુણોથી ભરેલા શબ્દોથી કમળાસન ભગવાનની સ્તુતિ કરી.
દેવા ઊચુઃ-। નમસ્ત્વોંકારાંકુરાદિપ્રસૂત્યૈ વિશ્વસ્થાનાનંતભેદસ્ય પૂર્વમ્। સંભૂતસ્યાનંતરં સત્વમૂલે સંહારેચ્છોસ્તે નમઃ સત્વમૂર્ત્તે
દેવતાઓએ કહ્યું: 'હે ઓંકારના મૂળ, સૃષ્ટિના આરંભસ્થાન, અનંત જગતના વિવિધતાના પ્રથમ કારણ, સત્તાના મૂળમાં જન્મેલા અને સંહારની ઈચ્છાવાળા, હે સત્વરૂપ, તમને વંદન.'