અપરિચ્છિન્નતત્વાર્થા પુત્રં શાપિતવત્યહં। વિપરીતાર્થબુદ્ધીનાં સુલભો વિપદાગમઃ
વાસ્તવિક તત્વ જાણ્યા વગર, મેં મારા પુત્રને શાપ આપ્યો; ખોટી સમજ ધરાવનારને દુઃખ સરળતાથી આવે છે.
સંચિંત્યૈવમુવાચેદં વીરકં પ્રતિ શૈલજા। સજ્જલજ્જાવિકારેણ વદનેનામ્બુજત્વિષા
આ રીતે વિચાર કરીને, પર્વતકન્યાએ વીરકાને કહ્યું, તેના કમળ જેવું ચહેરું લાજ અને સંકોચથી શોભતું હતું.
દેવ્યુવાચ-। અહં વીરક તે માતા ન તેસ્તુ મનસો ભ્રમઃ। શંકરસ્યાસ્મિ દયિતા સુતા તુહિનભૂભૃતઃ
દેવીએ કહ્યું: 'વીરકા, હું તારી માતા છું; તારા મનમાં કોઈ ભ્રમ ન રહે. હું શંકરની પ્રિય છું, અને હિમપર્વતની પુત્રી છું.'
મમ ગાત્રચ્છવિભ્રાંત્યા મા શંકાં પુત્ર ધારય। તુષ્ટેન ગૌરતા દત્તા મમેયં પદ્મજન્મના
મારા શરીરના રંગને લઈને, પુત્ર, તું શંકા ન કર; આ ગોરાશી મને પદ્મજને ખુશ થઈને આપી છે.
મયા શપ્તોસ્યવિદિતે વૃત્તાંતે દૈત્યનિર્મિતે। જ્ઞાત્વા નારીપ્રવેશં તુ શંકરે રહસિ સ્થિતે
હકીકત જાણ્યા વગર, મેં તને શાપ આપ્યો, માન્યું કે રાક્ષસે બનાવેલ ઘટના છે; શંકર એકાંતમાં હોય ત્યારે સ્ત્રીના પ્રવેશ વિશે જાણીને.
નનિવર્તયિતું શક્યઃ શાપઃ કિંતુ બ્રવીમિ તે। શીઘ્રમેષ્યસિ માનુષ્યાત્સર્વકામસમન્વિતઃ
શાપ પાછો ખેંચી શકાતો નથી, પણ હું તને કહું છું: તું જલદી માનવ રૂપે જન્મીશ, અને તારી તમામ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થશે.
શિરસા તુ તતો વંદ્ય માતરં પૂર્ણમાનસઃ। ઉવાચ સાધ્વીં પૂર્ણેન્દુ દ્યુતિં તુહિનશૈલજાં
પછી વીરકાએ શિર નમાવી, શુદ્ધ હૃદયથી માતાને વંદન કર્યું, જે હિમપર્વતની પુત્રી અને પૂર્ણચંદ્ર જેવી તેજસ્વી હતી.
વીરક ઉવાચ-। નતસુરાસુરમૌલિલસન્મણિપ્રવરકાંતિકરાલિનખાઙ્ઘ્રિકે। નગસુતે શરણાગતવત્સલે નવનમોવનતાર્ત્તિવિનાશિનિ
વીરકાએ કહ્યું: 'પર્વતકન્યા, તારા પગ અને નખ દેવ-દેતોના મસ્તક પર ઝળહળતા રત્નોથી શોભે છે, તું શરણાગત પર દયાળુ છે, bowed અને નવા દુઃખ દૂર કરે છે, હું તારી શરણમાં આવું છું.'
તપનમંડલમંડિતકંધરે પૃથુસુવર્ણનગદ્યુતિહારિકે। વિષમભંગવિષંગમભીષિતો ગિરિસુતે ભવતીમહમાશ્રયે
પર્વતકન્યા, તારી ગળે સૂર્યમંડળની જેમ તેજ છે, મોટા સોનાના રત્નોની હાર પહેરી છે, દુશ્મન અને ઝેરીઓ તને ડરે છે, હું તારી શરણમાં આવું છું.
જગતિકાપ્રણતાભિમતા દદૌ ઝટિતિ સિદ્ધિમૃતે ભવતીં યથા। જગતિકાં પ્રણમેચ્છશિશેખરો ભુવનભૃન્મુનયો ભવતીં યથા
જેમ તું તારા ભક્તોને તરત સિદ્ધિ આપે છે, તેમ જગતના સ્વામી, શશિશેખર અને જગતધારી ઋષિઓ તને વંદન કરે છે.
વિમલયોગવિનિર્મિતદુર્જયે સુતનુતુલ્યમહેશ્વરમંડલી। વિદલિતાંધકબાંધવસંહતિઃ સુરવરૈઃ પ્રથમં ત્વમભિષ્ટુતા
પવિત્ર યોગથી બનેલી, અપરાજિત અને સુકુમાર સ્વરૂપ ધરાવતી, મહેશ્વર જેટલી વિશાળ મંડળવાળી, અંધકના સગાઓની ટોળીને વિખેરનાર, દેવતાઓ દ્વારા પ્રથમ વખત પ્રશંસા પામનાર તું છે.
સિતસટાપટલોદ્ધતકંધરાભવમહામૃગરાજરયસ્થિતા। વિમલશક્તિમુખાનલપિંગલા યતભુજૌઘનિપિષ્ટમહાસુરા
સફેદ જટાવાળું, સિંહ જેવું તેજસ્વી ગળાવાળું, શુદ્ધ શક્તિથી અગ્નિ જેવું જ્વલંત, પીળા રંગની, સંયમિત ભુજાઓથી મહાસુરોની ટોળીને ચકનાચૂર કરતી તું છે.
નિગદિતા ભુવનૈરતિચંડિકાજનનિશુંભનિશુંભનિષૂદિની। પ્રણતચિંતિતદા ભવદા નવપ્રશમનૈકરતિસ્તરસા ભુવિ
ભુવનો દ્વારા અતિક્રૂર માતા તરીકે પ્રસિદ્ધ, શુંભ અને નિશુંભને સંહારનાર, તારા શરણમાં આવી તને સ્મરણ કરતા ભક્તોને તું ઝડપથી દુ:ખમાંથી મુક્તિ આપે છે.
વિયતિવાયુપથે જ્વલનાકુલેવનિતલે તવ દેવિ ચ યદ્વપુઃ। તદજિતેપ્રતિમે પ્રણમામ્યહં ભુવનભાવિનિતે ભવવલ્લભે
વિશાળ, પવનથી ભરેલા, અગ્નિથી જ્વલંત જંગલમાં તારો રૂપ દેખાય છે; અપરાજિત, અનન્ય, જગતની સર્જનહાર અને શિવપ્રિયે, હું તને નમન કરું છું.
જલધયો લલિતોદ્ધતવીચયો હુતવહો દ્યુતિદગ્ધચરાચરઃ। ફણસહસ્રભૃતશ્ચ ભુજંગમાસ્ત્વમભિધાસ્યસિ મામભયંકરા
સમુદ્રો, રમતી અને ઉછળતી તરંગોવાળા; અગ્નિ, જે ચાલતું અને અચળ બધું દહન કરે છે; અને હજારો ફણ ધરાવતા સાપ—હે ભયજનક, તું મારા માટે તેમને વશ કરી લેશે.
ભગવતિ સ્થિરભક્તજનાશ્રયે પ્રતિગતો ભવતીચરણાશ્રયં। કરણજાતમિહાસ્તુ મમાશ્રવૈતવવિલાસમુખાનુભવાસ્યદમ્
હે ભગવતી, સ્થિર ભક્તોના આશ્રય, જે તારા પગમાં શરણ આવે છે તેઓ સુરક્ષિત રહે છે; મારા બધા કર્મો તારી કૃપા અને રમણિય અનુભૂતિ આપે.
સુપ્રસન્ના તતો દેવી વીરકસ્યેતિ સંસ્તુતા। પ્રવિવેશ શુભંભર્તુર્ભુવનં ભૂધરાત્મજા
પછી, દેવીએ, વીરક દ્વારા પ્રસન્ન અને પ્રશંસા પામી, પોતાના પતિના શુભ લોકમાં પ્રવેશ કર્યો, પર્વતકન્યા.
દ્વાસ્થોપિ વીરકો દેવાન્હરદર્શનકાંક્ષિણઃ। વ્યસર્જયત્સ્વકાનેવ ગૃહાનાદરપૂર્વકં
વીરક, દ્વારપાળ, શિવના દર્શન ઇચ્છતા દેવતાઓને, આદરપૂર્વક, તેમના પોતાના ઘરમાં પાછા મોકલ્યા.
નાસ્ત્યત્રાવસરો દેવા દેવ્યાઃ સહ વૃષાકપિઃ। નિભૃતઃ ક્રીડતીત્યુક્તા યયુસ્તે ચ યથાગતં
તે કહે છે: 'અહીં અવસર નથી, હે દેવો; વૃષધ્વજ શિવ દેવીએ સાથે એકાંતમાં રમે છે.' તેથી તેઓ જેમ આવ્યા તેમ પાછા ગયા.
ગતે વર્ષસહસ્રે તુ દેવાસ્ત્વરિતમાનસાઃ। જ્વલનં ચોદયામાસુર્જ્ઞાતું શંકરચેષ્ટિતં
હजार વર્ષ વીતી ગયા પછી, દેવો ઉત્સુક મનથી, શિવ શું કરે છે તે જાણવા માટે અગ્નિને પ્રવેશ કરવા પ્રેર્યા.
પ્રવિશ્ય પક્ષિરંધ્રેણ શુકરૂપી હુતાશનઃ। દદર્શ શયને સર્વં રતૌ ગિરિજયા સહ
પક્ષીની છિદ્રમાંથી, શુકરરૂપે, અગ્નિ પ્રવેશી, શિવને ગિરિજાની સાથે પ્રેમમાં શયન કરતા જોઈ લીધું.
દદર્શ તં ચ દેવેશો હુતાશં શુકરૂપિણં। તમુવાચ મહાદેવઃ કિંચિત્કોપસમન્વિતઃ
દેવોના સ્વામી શિવે, શુકરરૂપે આવેલા અગ્નિને જોયા અને થોડા ક્રોધ સાથે મહાદેવે તેને કહ્યું.
શર્વ ઉવાચ। નિષિક્તમર્ધં દેવ્યાં મે વીર્યં ચ શુકવિગ્રહ। લજ્જયા વિરતિશ્ચાસ્ય ત્વમર્ધં પિબ પાવક
શિવ કહે છે: 'મારું અર્ધ વિર્ય દેવીમાં સ્થિત થયું છે, બાકીનું શુકરરૂપે છે; લાજને કારણે તે રોકાઈ છે; હે પાવક, તું બાકીનું પી લે.'
યસ્માત્તુ ત્વત્કૃતે વિઘ્નં તસ્માત્ત્વય્યુપપદ્યતે। ઇત્યુક્તઃ પ્રાઞ્જલિર્વહ્નિરપિબદ્વીર્યમાહિતં
'તારા કારણે વિઘ્ન આવ્યો છે, તેથી હવે તે તને મળ્યો છે.' એમ કહી, અગ્નિએ હાથ જોડીને, તે શક્તિશાળી વિર્ય પી લીધું.
તેનાપ્લુતાસ્તતો દેવાસ્તન્મુખા ઋભવો યતઃ। વિપાટ્ય જઠરં તેષાં વીર્યં માહેશ્વરં તતઃ
તેના કારણે, દેવો એથી ભરાઈ ગયા અને તેમના મુખમાંથી ઋભુઓ ઉત્પન્ન થયા; તેમના પેટ ફાટીને મહેશ્વરનું વિર્ય બહાર આવ્યું.
નિષ્ક્રાંતં તપ્તહેમાભં વિતતે શંકરાશ્રમે। તસ્મિન્સરો મહજ્જાતં વિમલં બહુયોજનં
તે તપ્ત સોનાની જેમ તેજસ્વી બહાર આવ્યું અને શંકરના વિશાળ આશ્રમમાં, અનેક યોજન જેટલું વિશાળ, શુદ્ધ સરોવર સર્જાયું.
પ્રોત્ફુલ્લહેમકમલં નાનાવિહગનાદિતમ્। તચ્છ્રુત્વા તુ સરો દેવી જાતં હેમમહાંબુજમ્
તે સરોવર, ફૂલેલા સોનાના કમળોથી ભરેલું અને અનેક પક્ષીઓના અવાજથી ગુંજી રહ્યું હતું; એ સાંભળીને દેવીને ખબર પડી કે ત્યાં મહાન સોનાનું કમળ જન્મ્યું છે.
જગામ કૌતુકાવિષ્ટા તત્સરઃ કનકાંબુજમ્। તત્ર કૃત્વા જલક્રીડાં તદબ્જકૃતશેખરા
કૌતુકથી ભરાઈ, દેવી એ સોનાના કમળવાળું સરોવર જોવા ગઈ; ત્યાં તેણે જલક્રીડા કરી અને એ કમળોથી શેખર બનાવ્યું.
ઉપવિષ્ટા તતસ્તસ્ય તીરે દેવી સખીવૃતા। પાતુકામા ચ તત્તોયં સ્વાદુનિર્મલપંકજમ્
પછી, દેવી પોતાની સખીઓ સાથે તટ પર બેઠી હતી. તેને એ મીઠું, શુદ્ધ અને કમળથી ભરેલું પાણી પીવાની ઇચ્છા થઈ.
અપશ્યત્કૃત્તિકાસ્તાસ્સ ષડર્કદ્યુતિસન્નિભાઃ। પદ્મપત્રે તુ તદ્વારિ ગૃહીત્વા પ્રસ્થિતા ગૃહમ્
ત્યાં તેણે છ કૃત્તિકા જોઈ, જે સૂર્યની કિરણો જેવી તેજસ્વી હતી. કમળના પાંદડામાંથી એ પાણી લઈને, દેવી ઘર તરફ ચાલવા લાગી.