મદ્ભક્તાસ્તીવ્રપાપિષ્ઠા મત્પ્રભું ન નમંતિ યે । વાસુદેવં ન તે જ્ઞેયા મદ્ભક્તાઃ પાપમોહિતાઃ
મારા ભક્ત હોય છતાં જે અત્યંત પાપી છે અને વસુદેવને નમસ્કાર નથી કરતા, એવા પાપમૂઢોને મારા સાચા ભક્ત માનવા નહીં.
મદ્ભક્તોઽપિ ચ યો ભૂત્વા ભુંક્તે ત્વેકાદશીદિને । સ યાતિ હ્યંધતામિસ્રે નિરયં મમ ઘાતકઃ
મારો ભક્ત હોય અને એકાદશીને ખાય છે, તો એ મારો ઘાતક બને છે અને અંધકારમય નરકમાં જાય છે.
મલ્લિંગસ્પર્શનં કાર્યં નાન્યા શુદ્ધિર્વિધીયતે । યા તિથિર્દયિતા વિષ્ણોઃ સા તિથિર્મમ વલ્લભા
શાલલિંગને સ્પર્શ કરવું જરૂરી છે; બીજી કોઈ શુદ્ધિ નથી. જે તિથિ વિષ્ણુને પ્રિય છે, એ જ મને પણ પ્રિય છે.
યસ્તાં નોપવસેન્મર્ત્યઃ સ પાપી શ્વપચાધિકઃ । શાલગ્રામશિલાયાં તુ સદા પુત્ર વસામ્યહમ્
જે મનુષ્ય એ દિવસે ઉપવાસ નથી કરે, એ પાપી છે અને ચંડાળથી પણ વધારે છે; પણ પુત્ર, હું હંમેશા શાલગ્રામ શિલામાં વસું છું.
દત્તં દેવેન તુષ્ટેન સ્વસ્થાનં મમ ભક્તિતઃ । પદ્મકોટિસહસ્રૈસ્તુ પૂજિતે મયિ યત્ફલમ્
પ્રસન્ન દેવ દ્વારા ભક્તિથી જે સ્થાન મને મળ્યું છે, એ મારું પોતાનું ધામ છે; અને હજારો કરોડ કમળોથી મારી પૂજા કરવાથી જે ફળ મળે છે—
તત્ફલં કોટિગુણિતં શાલગ્રામશિલાર્ચનાત્ । પૂજિતોઽહં ન તૈર્મર્ત્યૈર્નમિતોઽહં ન તૈર્નરૈઃ
એ ફળ શાલગ્રામ શિલાની પૂજાથી કરોડગણું વધી જાય છે. એ મનુષ્યો મારી પૂજા કરતા નથી, અને મને નમસ્કાર પણ કરતા નથી.
ન કૃતં મર્ત્યલોકે યૈઃ શાલગ્રામશિલાર્ચનમ્ । શાલગ્રામશિલાગ્રે તુ યઃ કરોતિ મમાર્ચનમ્
જે લોકોએ માનવલોકમાં શાલગ્રામ શિલાની પૂજા નથી કરી, પણ જે શાલગ્રામ શિલા સામે મારી પૂજા કરે છે—
તેનાર્ચિતોઽહં સેનાનીર્યુગાનામેકવિંશતિમ્ । કિમર્ચિતૈર્લિંગશતૈર્વિષ્ણુભક્તિવિવર્જિતૈઃ
એણે મને એકવીસ યુગ સુધી પૂજ્યો છે, હે સેનાપતિ. વિષ્ણુભક્તિ વિના શતલિંગોની પૂજાનો શું લાભ?
શાલગ્રામશિલાબિંબં નાર્ચિતં યદિ પુત્રક । અનર્હં મમ નૈવેદ્યં પત્રં પુષ્પં ફલં જલમ્
પુત્ર, જો શાલગ્રામ શિલાનું રૂપ પૂજવામાં આવતું નથી, તો પત્ર, પુષ્પ, ફળ કે જળ જેવું મારું નૈવેદ્ય પણ અયોગ્ય ગણાય છે.
શાલગ્રામશિલાગ્રે તુ સર્વં યાતિ પવિત્રતામ્ । ભુક્ત્વાન્યદેવનૈવેદ્યં દ્વિજશ્ચાંદ્રાયણં ચરેત્
શાલગ્રામ શિલા સામે બધું પવિત્ર બની જાય છે. જો દ્વિજ અન્ય દેવતાનું નૈવેદ્ય ખાય, તો તેને ચાંદ્રાયણ પ્રાયશ્ચિત કરવું જોઈએ.
ભુક્ત્વા કેશવનૈવેદ્યં યજ્ઞકોટિફલં લભેત્ । પાદોદકેન દેવસ્ય હત્યાકોટિસમન્વિતાઃ
જે વ્યક્તિ કેશવનાં ભોગનો પ્રસાદ ગ્રહણ કરે છે, તેને હજારો યજ્ઞના ફળ જેટલું ફળ મળે છે; અને ભગવાનના પાદપદથી પાવન થયેલું પાણી પીને, અનેક ભયાનક પાપો પણ ધોવાઈ જાય છે.
શુદ્ધ્યંતિ નાત્ર સંદેહસ્તથા શંખોદકેન હિ । યો હિ માહેશ્વરો ભૂત્વા વૈષ્ણવં ચ ન પૂજયેત્
શંખમાંથી લીધેલું પાણી પણ નિઃસંદેહ પવિત્ર કરે છે; પણ જે શિવભક્ત થઈને પણ વિષ્ણુની પૂજા કરતો નથી—
દ્વેષ્ટા ચ યાતિ નરકં યાવદિંદ્રાશ્ચતુર્દશ । જ્યેષ્ઠાશ્રમી ગૃહે યસ્ય મુહૂર્ત્તમપિ વિશ્રમેત્
અને જે વિષ્ણુનો દ્વેષ કરે છે, તે ચૌદ ઇન્દ્ર જેટલા યુગો સુધી નરકમાં જાય છે; અને જેના ઘરમાં વડીલ સંન્યાસી એક ક્ષણ પણ આરામ કરે—
પિતામહા યુગાન્યષ્ટૌ ભવત્યમૃતભોજિનઃ । સંસારે દુઃખકાંતારે નિમજ્જ્યંતે નરાધમાઃ
તો તેના આઠ પેઢીના પિતૃઓ અમૃત જેવું ભોજન મેળવે છે; પણ જે લોકો સંસારના દુઃખના દરિયામાં ડૂબેલા છે, તે અધમ મનુષ્યો નીચે જ જાય છે.
વર્ષકોટિસહસ્રાણિ કૃષ્ણારાધનવર્જિતાઃ । સ્નેહાદભ્યર્ચિતૈર્લિંગૈઃ શાલગ્રામસમુદ્ભવૈઃ
જે લોકો કરોડો વર્ષ સુધી કૃષ્ણની આરાધના વિના રહે છે, એ પ્રેમપૂર્વક શાલગ્રામના પથ્થરથી બનેલા લિંગની પૂજા કરે—
મુક્તિં પ્રયાંતિ મનુજા યોગસાંખ્યેન વર્જિતાઃ । મલ્લિંગકોટિભિર્દૃષ્ટૈર્યત્ફલં પૂજિતૈઃ સ્તુતૈઃ
તો પણ તેમને સાંખ્ય કે યોગથી મુક્તિ મળતી નથી; લાખો લિંગને દર્શન, પૂજા કે સ્તુતિથી જે ફળ મળે છે—
શાલગ્રામશિલાયાં તુ એકસ્યામિહ તદ્ભવેત્ । દ્વાદશૈવ શિલા યો વૈ શાલગ્રામસમુદ્ભવાઃ
એ ફળ અહીં એક જ શાલગ્રામ શિલાથી મળે છે; અને જે વ્યક્તિ બાર શાલગ્રામ શિલાની પૂજા કરે—
અર્ચયેદ્વૈષ્ણવો નિત્યં તસ્ય પુણ્યં ન બોધ મે । કોટિલિંગસહસ્રૈસ્તુ પૂજિતૈર્જાહ્નવી તટે
અને વૈષ્ણવ બનીને રોજ પૂજે છે, તેના પુણ્યને હું પણ ગણાવી શકતો નથી; ગંગાના કાંઠે કરોડો લિંગોની પૂજા કરવાથી પણ—
કાશીવાસે યુગાન્યષ્ટૌ દિનેનૈકેન તદ્ભવેત્ । કિં પુનર્બહુના યસ્તુ પૂજયેદ્વૈષ્ણવો નરઃ
અથવા કાશીમાં આઠ પેઢી સુધી વસવાથી જે ફળ મળે છે, એ ફળ એક જ દિવસે મળી જાય છે; તો જે મનુષ્ય વૈષ્ણવ બનીને પૂજા કરે, તેની મહિમા શું કહું?
નાહં બ્રહ્માદયો દેવાઃ સંખ્યાં કર્તું સમીહતે । તસ્માદ્ભક્ત્યા ચ મદ્ભક્તૈઃ પ્રીત્યર્થં મમ પુત્રક
હું, બ્રહ્મા કે બીજા દેવતાઓ પણ એ પુણ્યની ગણતરી કરી શકતા નથી; તેથી, પુત્ર, મારા ભક્તોએ મને પ્રસન્ન કરવા માટે ભક્તિપૂર્વક શાલગ્રામ શિલાની પૂજા કરવી જોઈએ.
કર્ત્તવ્યં મમ તદ્ભક્ત્યા શાલગ્રામશિલાર્ચ્ચનમ્ । શાલગ્રામશિલારૂપી યત્ર તિષ્ઠતિ કેશવઃ
મારી ભક્તિથી શાલગ્રામ શિલાની પૂજા કરવી જ જોઈએ; કેમ કે એ શિલામાં કેશવ સ્વયં નિવાસ કરે છે.
તત્ર દેવાસુરા યક્ષા ભુવનાનિ ચતુર્દશ
ત્યાં દેવ, અસુર, યક્ષ અને ચૌદે લોક—all હાજર રહે છે.
સુરાણાં કીર્તનૈઃ સર્વૈઃ કોટિભિશ્ચ ફલં લભેત્ । તત્ફલં કીર્ત્તનાદેવ કેશવે સુકૃતં કલૌ
બધા દેવતાઓની સ્તુતિથી જે કરોડો ફળ મળે છે, એ કલિયુગમાં કેશવનું નામ ગીત ગાઈને સરળતાથી મળે છે.
શાલગ્રામશિલાગ્રે તુ સકૃત્પિંડેન તર્પિતાઃ । વસંતિ પિતરસ્તસ્ય ન સંખ્યા તત્ર વિદ્યતે
શાલગ્રામ શિલા સામે એક જ પિંડ અર્પણ કરતાં પિતૃઓ ત્યાં અનંતકાળ સુધી વસે છે, તેમની સંખ્યા ગણાવી શકાય તેવી નથી.
યે પિબંતિ નરા ભક્ત્યા શાલગ્રામશિલાજલમ્ । પંચગવ્યસહસ્રૈસ્તુ પ્રાશિતૈઃ કિં પ્રયોજનમ્
જે લોકો ભક્તિપૂર્વક શાલગ્રામ શિલાનું પાણી પીવે છે, તેમને હજારો વખત પંચગવ્ય પીવાથી શું લાભ?
પ્રાયશ્ચિત્તે સમુત્પન્ને કિં દાનૈઃ કિમુપોષણૈઃ । ચાંદ્રાયણૈઃ સુચીર્ણૈશ્ચ પીત્વા પાદોદકં હરેઃ
પ્રાયશ્ચિત્ત આવે ત્યારે દાન કે ઉપવાસની જરૂર રહેતી નથી; હરિના પાદપદનું પાણી પીવાથી ચાંદ્રાયણ જેવા શ્રેષ્ઠ વ્રતો પણ ફિક્કા પડે છે.
યઃ કરોતિ તડાગે તુ પ્રતિમાં જલશાયિનીમ્ । કોટિભિશ્ચાપિ કિં કાર્યમન્યદેવૈશ્ચ પૂજિતૈઃ
જે વ્યક્તિ તળાવમાં જળશાયી ભગવાનની પ્રતિમા સ્થાપે છે, તેને બીજા લાખો કાર્યો કે અન્ય દેવતાઓની પૂજાની જરૂર નથી.
વિષ્ણુમુખ્યાસ્તુ વૈ દેવાસ્તત્ર જલ્પંતિ વૈ સહ । પ્રમાણમસ્તિ સર્વસ્ય સુકૃતસ્ય હિ પુત્રક
ત્યાં વિષ્ણુ સહિતના મુખ્ય દેવતાઓ સાથે મળીને વાત કરે છે; પુત્ર, સર્વ પુણ્યનું એક પ્રમાણ છે.
ફલપ્રમાણં નૈવાસ્તિશાલગ્રામશિલાર્ચન । યો દદાતિ શિલાં વિષ્ણોઃ શાલગ્રામસમુદ્ભવામ્
શાલગ્રામની પથ્થરની પૂજા કરવાથી જે ફળ મળે છે, તેનું કોઈ માપ નથી; જે કોઈ શાલગ્રામમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી પથ્થર ભગવાન વિષ્ણુને અર્પણ કરે છે—
વિપ્રાય વિષ્ણુભક્તાય તેનેષ્ટં ક્રતુભિઃ શતૈઃ । ગૃહેઽપિ વસતસ્તસ્ય ગંગાસ્નાનં દિનેદિને
અને એ પથ્થર વિષ્ણુભક્ત બ્રાહ્મણને આપે છે, એ વ્યક્તિએ શતાબ્દીઓ સુધી યજ્ઞ કર્યા હોય એટલું પુણ્ય મેળવે છે; પોતાના ઘરે રહેતા રહેતા પણ, તેને દરરોજ ગંગાસ્નાનનું ફળ મળે છે.