ദൈത്യചാപച്യുതാന്ഘോരാംശ്ഛിത്വാ വജ്രേണ താന്ശരാന്। ശക്രോ ദൈത്യബലം ഘോരം വിവേശ ബഹുലോചനഃ
ദൈത്യരുടെ വില്ലുകളിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട ഭയങ്കരമായ അമ്പുകൾ വജ്രംകൊണ്ട് വെട്ടിക്കളഞ്ഞശേഷം, അനേകം കണ്ണുകളുള്ള ശക്രൻ ആ ഭയങ്കരമായ ദൈത്യസേനയിൽ കയറി.
സ ദൈത്യപ്രമുഖാന്സര്വാന്ഹത്വാ ദൈത്യബലം മഹത്। താമസേനാസ്ത്രജാലേന തമോഭൂതമഥാകരോത്
ദൈത്യപ്രമുഖന്മാരെ കൊല്ലുകയും, ആ മഹാസേനയെ താമസമായ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് ഇരുണ്ടതാക്കുകയും ചെയ്തു.
തേഽന്യോന്യം നാന്വബുധ്യംത ദൈത്യാനാം വാഹനാനി ച। ഘോരേണ തമസാവിഷ്ടാഃ പുരുഹൂതസ്യ തേജസാ
പുരുഹൂതന്റെ ശക്തിയിൽ ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ആ ഭയങ്കരമായ ഇരുണ്ടതിൽ, അവർ പരസ്പരം ആരാണെന്നോ, ദൈത്യരുടെ വാഹനങ്ങൾ ഏതാണെന്നോ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാതെ പോയി.
മായാപാശൈര്വിമുക്താസ്തു യത്നവംതഃ സുരോത്തമാഃ। ശിരാംസി ദൈത്യസംഘാനാം തമോഭൂതാന്യപാതയന്
മായാപാശങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരായ ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാർ, പരിശ്രമത്തോടെ, ഇരുണ്ടതയിൽ മുങ്ങിയ ദൈത്യസംഘങ്ങളുടെ തലകൾ വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
അപധ്വസ്താ വിസംജ്ഞാശ്ച തമസാ നീലവര്ചസാ। പേതുസ്തേ ദാനവാസ്സദ്യശ്ഛിന്നപക്ഷാ ഇവാദ്രയഃ
നീലപ്രകാശമുള്ള ആ ഇരുണ്ടതിൽ തകർന്നും ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടും, ദാനവന്മാർ ചിറകു മുറിച്ച മലകൾപോലെ ഉടനടി വീണു.
തത്രാഭിഭൂതദൈത്യൈംദ്രമംധകാരമിവാംതരം। ദാനവം ദേഹസദനം തമോഭൂതമിവാഭവത്
അവിടെ ദൈത്യർ കീഴടക്കപ്പെട്ടതോടെ, അവരുടെ വാസസ്ഥലം അകത്തുള്ള ആന്ധക്യമായിത്തീർന്നു; ദേഹങ്ങൾ തന്നെ ഇരുണ്ടതപോലെയായി.
തഥാഽസൃജന്മഹാമായാം മയസ്താം താമസീം ദഹന്। യുഗാംതോദ്യോതജനനീം സൃഷ്ടാ മൌര്വേണ വഹ്നിനാ
അപ്പോൾ മായൻ മഹാമായയായ ആ താമസമായ തീയുടെ മായയെ സൃഷ്ടിച്ചു; കാലാന്ത്യത്തിന്റെ പ്രകാശം ഉണർത്തുന്ന മൗർവി അഗ്നിയിൽ നിന്നുണ്ടായതായിരുന്നു അത്.
സ ദദാഹ ച താം ശാക്രീം മായാ മയവികല്പിതാ। ദൈത്യാശ്ചാദിത്യവപുഷാ സദ്യ ഉത്തസ്ഥുരാഹവേ
അവൻ ശക്രൻ സൃഷ്ടിച്ച മായയെ, മായൻ ഉണ്ടാക്കിയതിനെ, അഗ്നിയിൽ വെച്ച് ദഹിപ്പിച്ചു; ദൈത്യർ സൂര്യന്റെ രൂപം ധരിച്ച് ഉടൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉയർന്നു.
മായാം മൌര്വീം സമാസാദ്യ ദഹ്യമാനാ ദിവൌകസഃ। ഭേജിരേ ചംദ്രവിഷയം ശീതാംശുസലിലഹ്രദമ്
മൗർവി മായയിൽ സ്പർശിച്ച് ദഹിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ദേവന്മാർ ചന്ദ്രലോകത്തേക്ക്, തണുത്ത ചന്ദ്രജലാശയത്തിലേക്ക് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
തേ ദഹ്യമാനാ ഔര്വേണ വഹ്നിനാ നഷ്ടചേതസഃ। ശശംസുര്വജ്രിണം ദേവാഃ സംതപ്താഃ ശരണൈഷിണഃ
ഔർവ അഗ്നിയിൽ ദഹിക്കപ്പെടുകയും, മനസ്സു നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്ത ദേവന്മാർ, ദാഹത്താൽ പീഡിതരായി, രക്ഷ തേടി വജ്രധാരിയോട് അറിയിച്ചു.
സംതപ്തേ മായയാ സൈന്യേ ഹന്യമാനേ ച ദാനവൈഃ। ചോദിതോ ദേവരാജേന വരുണോ വാക്യമബ്രവീത്
മായയാൽ കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദേവസൈന്യവും ദാനവന്മാർ കൊല്ലുന്നവരും ആയപ്പോൾ, ദേവരാജാവിന്റെ പ്രേരണയിൽ വരുണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
പുരാ ബ്രഹ്മര്ഷിജഃ ശക്ര തപസ്തേപേ സുദാരുണമ്। ഉര്വഃ സ പൂര്വം തേജസ്വീ സദൃശോ ബ്രഹ്മണോ ഗുണൈഃ
ഇന്ദ്രാ, പുരാതനകാലത്ത് ഒരു ബ്രഹ്മർഷിയുടെ മകൻ അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്തു. അവൻ വളരെ പ്രകാശമുള്ളവനും ബ്രഹ്മാവിനോടു തുല്യമായ ഗുണങ്ങളുള്ളവനുമായിരുന്നു.
തം തപംതമിവാദിത്യം തപസാ ജഗദവ്യയം। ഉപതസ്ഥുര്മുനിഗണാ ദേവാ ദേവര്ഷിഭിഃ സഹ
അവൻ സൂര്യനെപ്പോലെ തപസ്സ് ചെയ്യുമ്പോൾ, തന്റെ തപസ്സിലൂടെ ലോകം നിലനിർത്തിയപ്പോൾ, നിരവധി മുനിമാരും ദേവന്മാരും ദേവർഷിമാരോടൊപ്പം അവനെ സമീപിച്ചു.
ഹിരണ്യകശിപുശ്ചൈവ ദാനവോ ദാനവേശ്വരഃ। ൠഷിം വിജ്ഞാപയാമാസ പുരാ പരമതേജസമ്
ദാനവന്മാരുടെ രാജാവായ ഹിരണ്യകശിപു ഒരിക്കൽ അതി പ്രകാശമുള്ള ആ ഋഷിയെ സമീപിച്ചു.
ഊചുര്ബ്രഹ്മര്ഷയസ്തേ തു വചനം ധര്മസംഹിതമ്। ൠഷിവംശേഷു ഭഗവംശ്ഛിന്നമൂലമിദം കുലം
അപ്പോൾ ആ ബ്രഹ്മർഷിമാർ ധർമ്മം നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'ഭഗവൻ, ഋഷിവംശങ്ങളിൽ ഈ കുടുംബം വേരോടെ മുറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.'
ഏകസ്ത്വമനപത്യശ്ച ഗോത്രാ യാഽന്യോ ന വിദ്യതേ। കൌമാരം വ്രതമാസ്ഥായ ക്ലേശമേവാനുവര്തസേ
'നീ ഒരുവൻ മാത്രമാണ് ശേഷിക്കുന്നത്, സന്താനമില്ല. നിന്റെ വംശത്തിൽ മറ്റാരുമില്ല. ബാല്യത്തിൽ തന്നെ ബ്രഹ്മചര്യവ്രതം സ്വീകരിച്ച് നീ സങ്കടം മാത്രം അനുഭവിക്കുന്നു.'
ബഹൂനി വിപ്രഗോത്രാണി മുനീനാം ഭാവിതാത്മനാമ്। ഏകദേഹാനി തിഷ്ഠംതി വിവിക്താനി വിനാ പ്രജാഃ
'സ്വയം നിയന്ത്രണമുള്ള മുനിമാരുടെ അനേകം ബ്രാഹ്മണവംശങ്ങൾ ഒറ്റ ശരീരങ്ങളായി, വേറിട്ടു, സന്താനമില്ലാതെ നിലനിൽക്കുന്നു.'
ഏവംഭൂതേഷു സര്വേഷു പുത്രൈര്മേ നാസ്തി കാരണമ്। ഭവാംശ്ച താപസശ്രേഷ്ഠഃ പ്രജാപതി സമദ്യുതിഃ
'ഇവരൊക്കെയും ഇങ്ങനെ ആയിരിക്കുമ്പോൾ, എന്റെ പുത്രന്മാർക്ക് കാരണമൊന്നുമില്ല. തപസ്സിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭവാൻ പ്രജാപതിയെപ്പോലെ തേജസ്സുള്ളവനാണ്.'
തത്പ്രവര്തസ്വ വംശായ വര്ധയാത്മാനമാത്മനാ। സമാധത്സ്വോര്ജിതം തേജോ ദ്വിതീയാം കുരു വൈ തനും
'അതിനാൽ, നിന്റെ വംശം തുടരാൻ നീ ശ്രമിക്കണം. നീ തന്നെ നിന്നെ വളർത്തണം. സ്വന്തമായി നേടിയ തേജസ് സ്ഥാപിച്ച്, രണ്ടാമത്തെ ശരീരം സൃഷ്ടിക്കണം.'
സ ഏവമുക്തോ മുനിഭിര്മുനിര്മനസി താഡിതഃ। ജഗര്ഹ താനൃഷിഗണാന്വചനം ചേദമബ്രവീത്
മുനിമാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ മുനി മനസ്സിൽ ദുഃഖം അനുഭവിച്ചു. അവൻ ആ ഋഷിമാരെ കുറ്റപ്പെടുത്തി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
യഥാ ഹി വിഹിതോ ധര്മോ മുനീനാം ശാശ്വതഃ പുരാ। ആര്ഷം ഹി കേവലം കര്മ വന്യമൂലഫലാശിനഃ
'മുനിമാർക്കായി പുരാതനകാലത്ത് നിശ്ചയിച്ച ധർമ്മം പോലെ, അവർക്ക് ഒരേയൊരു കര്മ്മം മാത്രമാണ് — വന്യഫലങ്ങൾ, കിഴങ്ങുകൾ എന്നിവയാൽ ജീവിക്കുന്നതായിരുന്നു.'
ബ്രഹ്മയോനൌ പ്രസൂതസ്യ ബ്രാഹ്മണസ്യാത്മവര്തിനഃ। ബ്രഹ്മചര്യം സുചരിതം ബ്രഹ്മാണമപി ചാലയേത്
'ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച, സ്വമാർഗത്തിൽ നടക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ നല്ല രീതിയിൽ ബ്രഹ്മചര്യം പാലിച്ചാൽ, ബ്രഹ്മാവിനെയും അതു പ്രഭാവിപ്പിക്കും.'
ജനാനാം വൃത്തയസ്തിസ്രോ യേ ഗൃഹാശ്രമവാസിനഃ। അസ്മാകം ച വനേ വൃത്തിര്വനാശ്രമനിവാസിനാം
'ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ കഴിയുന്നവർക്കു മൂന്നു ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മാർഗങ്ങളുണ്ട്. ഞങ്ങൾക്കു വനത്തിൽ കഴിയുന്നവർക്കു വനവാസം തന്നെയാണ് മാർഗം.'
അബ്ഭക്ഷാ വായുഭക്ഷാശ്ച ദംതോലൂഖലിനസ്തഥാ। അശ്മകുട്ടാദയോ യത്ര പംചാഗ്നിതപസശ്ച യേ
'ചിലർ വെള്ളം മാത്രം കഴിക്കുന്നു, ചിലർ വായു മാത്രം കഴിക്കുന്നു, ചിലർ പല്ലുകൊണ്ട് ഭക്ഷണം ചവച്ചു കഴിക്കുന്നു, ചിലർ കല്ലുകൊണ്ട് അടിച്ചു കഴിക്കുന്നു, ചിലർ അഗ്നിപൂജയിലൂടെ കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു.'
ഏതേ തപസി തിഷ്ഠംതോ വ്രതൈരപി സുദുശ്ചരൈഃ। ബ്രഹ്മചര്യം പുരസ്കൃത്യ പ്രാര്ഥയംതി പരാം ഗതിമ്
'ഇവരൊക്കെ കഠിനമായ വ്രതങ്ങൾ പാലിച്ച്, തപസ്സിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. ബ്രഹ്മചര്യം മുൻനിർത്തി, പരമഗതിയാണ് അവർ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.'
ബ്രഹ്മചര്യാദ്ബ്രഹ്മണസ്യ ബ്രാഹ്മണത്വം വിധീയതേ। ഏവമാഹുഃ പരേ ലോകേ ബ്രാഹ്മചര്യവിദോ ജനാഃ
'ബ്രഹ്മചര്യത്തിലൂടെ ബ്രാഹ്മണന്റെ ബ്രാഹ്മണത്വം ഉറപ്പാക്കപ്പെടുന്നു. ബ്രഹ്മചര്യത്തിന്റെ മാർഗം അറിയുന്നവർ പരലോകത്ത് ഇങ്ങനെ പറയുന്നു.'
ബ്രഹ്മചര്യേ സ്ഥിതോ ധര്മോ ബ്രഹ്മചര്യേ സ്ഥിതം തപഃ। യേ സ്ഥിതാ ബ്രഹ്മചര്യേ തു ബ്രാഹ്മണാ ദിവി തേ സ്ഥിതാഃ
'ധർമ്മം ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു, തപസ്സും ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്നു.'
നാസ്തി യോഗം വിനാ സിദ്ധിര്നാസ്തി യോഗം വിനാ യശഃ। നാസ്തി ലോകേ യശോമൂലം ബ്രഹ്മചര്യാത്പരംതപഃ
'യോഗം ഇല്ലാതെ സിദ്ധിയും ഇല്ല, യോഗം ഇല്ലാതെ പ്രശസ്തിയും ഇല്ല. ഈ ലോകത്ത് പ്രശസ്തിക്ക് വേരായി ബ്രഹ്മചര്യത്തെക്കാൾ വലിയതൊന്നുമില്ല, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ.'
യോ നിഗൃഹ്യേംദ്രിയഗ്രാമം ഭൂതഗ്രാമം ച പംചകമ്। ബ്രഹ്മചര്യം സമാധത്തേ കിമതഃ പരമം തപഃ
യാര് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും അഞ്ചു ഭൗതിക ഘടകങ്ങളെയും നിയന്ത്രിച്ച് ബ്രഹ്മചര്യത്തില് നിലകൊള്ളുന്നു, അതിനേക്കാള് വലിയ തപസ്സ് മറ്റൊന്നുണ്ടോ?
അയോഗകേശധരണമസംകല്പ വ്രത ക്രിയാ। അബ്രഹ്മചര്യാ ചര്യാ ച ത്രയം സ്യാദ്ദംഭസംജ്ഞിതം
ശാസ്ത്രീയമായ നിയന്ത്രണമില്ലാതെ ജടയിടല്, മനസ്സില് ഉറച്ച തീരുമാനം കൂടാതെ വ്രതങ്ങളും കര്മങ്ങളും ചെയ്യല്, ബ്രഹ്മചര്യത്തില് നിന്ന് വിട്ടുനില്ക്കല്—ഈ മൂന്നു ഭാവങ്ങളും കപടത്വം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.