സന്നിഹത്യാം കുരുക്ഷേത്രേ രാഹുഗ്രസ്തേ ദിവാകരേ । തുലാപുരുഷദാനേന തത്ഫലം പരികീര്ത്തിതമ്
കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ രാഹു സൂര്യനെ മൂടുന്നപ്പോൾ, തുലാപുരുഷം ദാനം ചെയ്താൽ അതിന്റെ ഫലം അവിടെ ലഭിക്കും എന്ന് പറയുന്നു.
കാശ്യാം ദശഗുണം പ്രോക്തം വേണ്യാം ശതഗുണം ഭവേത് । സഹസ്രഗുണിതം പ്രോക്തം ഗംഗാസാഗരസംഗമേ
കാശിയിൽ പത്ത് മടങ്ങ്, വേണിയിൽ നൂറ് മടങ്ങ്, ഗംഗാസാഗരസംഗമത്തിൽ ആയിരം മടങ്ങ് ഫലം കിട്ടുമെന്ന് പറയുന്നു.
അനംതം ചൈവ വിജ്ഞേയം ശൂകരേ ഹരിമംദിരേ । അന്യത്ര ദദതേ ലക്ഷം സംവിധാനേന കാര്തിക
ശൂകരത്തിലെ ഹരിമന്ദിരത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം അനന്തമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; മറ്റിടങ്ങളിൽ കാർത്തിക മാസത്തിൽ ശുദ്ധമായി ചെയ്താൽ ലക്ഷം ഫലം ലഭിക്കും.
ഇഹൈവൈകേന ദത്തേന ശൂകരേ തത്സമം ഭവേത് । ശൂകരേ ച തഥാ വേണ്യാം ഗംഗാസാഗരസംഗമേ
ഇവിടെ ശൂകരത്തിൽ ഒന്ന് മാത്രം ദാനം ചെയ്താൽ അതിനോടു തുല്യമായ ഫലം ലഭിക്കും; ശൂകരത്തിലും വേണിയിലും ഗംഗാസാഗരസംഗമത്തിലും അതുപോലെയാണ്.
സകൃദേവ നരഃ സ്നാത്വാ ബ്രഹ്മഹത്യാം വ്യപോഹതി । അലര്കേണ പുരാ പ്രാപ്താ സപ്തദ്വീപാ വസുംധരാ । ശൂകരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യം ശ്രുത്വാ ചൈവ ഷഡാനന
ഒരു പ്രാവശ്യം മാത്രം സ്നാനം ചെയ്താൽ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം അകറ്റാം; പഴയകാലത്ത് അലർക്ക് ശൂകരക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹത്വം കേട്ടശേഷം ഏഴു ദ്വീപുകളുള്ള ഭൂമി നേടി.
മാര്ഗശീര്ഷസ്യ ദ്വാദശ്യാം ശുക്ലായാം വ്രജ പുത്രക । കാര്ത്തികേയ ഉവാച । ഭഗവന്ശ്രോതുമിച്ഛാമി വ്രതാനാമുത്തമം വ്രതമ് । വിധിം മാസോപവാസസ്യ ഫലം ചാസ്യ യഥോചിതമ്
മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ പന്ത്രണ്ടാം തിഥിയിൽ, ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ നീ പോവുക മകനേ. കാർത്തികേയൻ ചോദിച്ചു: ഭഗവനെ, വ്രതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വ്രതവും അതിന്റെ വിധിയും, ഒരു മാസം ഉപവാസം ചെയ്താൽ കിട്ടുന്ന ഫലവും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
യഥാവിധി നരൈഃ കാര്യാ വ്രതചര്യാ യഥാ ഭവേത് । ആരഭ്യതേ യഥാപൂര്വം സമാപ്യം ഹി യഥാവിധി
നരന്മാർ നിർദ്ദേശിച്ച വിധിപ്രകാരം വ്രതം ആചരിക്കണം; മുമ്പ് ചെയ്തതുപോലെ ആരംഭിച്ച്, നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ പൂർത്തിയാക്കണം.
യാവത്സംഖ്യം തു കര്ത്തവ്യം തത്പ്രബ്രൂഹി മഹേശ്വര । വ്രതമേതത്സുഖശ്രീദം വിസ്തരേണ മമാനഘ
മഹേശ്വരാ, എത്ര പ്രാവശ്യം ഈ വ്രതം ചെയ്യണം എന്ന് ദയവായി വിശദമായി പറഞ്ഞുതരൂ; ഈ വ്രതം സന്തോഷവും ഐശ്വര്യവും നൽകുന്നു, പാപരഹിതനായവനേ, എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ.
ശ്രീരുദ്ര ഉവാച। പാവകേ സാധു സര്വം തേ യത്പൃഷ്ടം പ്രബ്രുവേഽനഘ । ഭക്ത്യാ മതിമതാം ശ്രേഷ്ഠ ശൃണുഷ്വ ഗദതോ മമ
ശ്രീരുദ്രൻ പറഞ്ഞു: പാവകേ, നീ ചോദിച്ചതൊക്കെ ഞാൻ ഭക്തിയോടെ വിശദമായി പറയും, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കു.
സുരാണാം ച യഥാ വിഷ്ണുസ്തപതാം ച യഥാ രവിഃ । മേരുഃശിഖരിണാം യദ്വദ്വൈനതേയശ്ച പക്ഷിണാമ്
ദേവന്മാരിൽ വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെ, തപസ്സുകാരിൽ സൂര്യനെപ്പോലെ, പർവതങ്ങളിൽ മേരുവിനെപ്പോലെ, പക്ഷികളിൽ വിനതയുടെ മകനായ ഗരുഡനെപ്പോലെ,
തീര്ഥാനാം തു യഥാ ഗംഗാ പ്രജാനാം തു യഥാ വണിക് । ശ്രേഷ്ഠം സര്വവ്രതാനാം തു തദ്വന്മാസോപവാസനമ്
തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഗംഗയെപ്പോലെ, ജനങ്ങളിൽ വാണികനെപ്പോലെ, എല്ലാ വ്രതങ്ങളിലും മാസോപവാസം അതുപോലെ ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
സര്വവ്രതേഷു യത്പുണ്യം സര്വതീര്ഥേഷു ചൈവ ഹി । സര്വദാനോദ്ഭവം ചൈവ ലഭേന്മാസോപവാസകൃത്
എല്ലാ വ്രതങ്ങളിൽ നിന്നും, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ നിന്നും, എല്ലാ ദാനങ്ങളിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം, മാസോപവാസം ചെയ്യുന്നവൻക്ക് ലഭിക്കും.
അഗ്നിഷ്ടോമാദിഭിര്യജ്ഞൈര്വിവിധൈര്ഭൂരിദക്ഷിണൈഃ । ന തത്പുണ്യമവാപ്നോതി യന്മാസപരിലംഘനാത്
അഗ്നിഷ്ടോമം പോലുള്ള യാഗങ്ങൾ അനേകം ദാനങ്ങളോടെ ചെയ്താലും, മാസോപവാസം പാലിച്ചാൽ കിട്ടുന്ന പുണ്യം അതിനാൽ ലഭിക്കില്ല.
തേന ജപ്തം ഹുതം ദത്തം തപസ്തപ്തം കൃതം സ്വധാ । യഃ കരോതി വിധാനേന നരോ മാസമുപോഷണമ്
ജപം, ഹോമം, ദാനം, തപസ്സ്, സ്വധാ എന്നിവ എല്ലാം നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ മാസോപവാസം ചെയ്യുന്നവൻ ചെയ്തതുപോലെയാണ്.
ഉദ്ദിശ്യ വൈഷ്ണവം യജ്ഞം മാമഭ്യര്ച്യ ജനാര്ദനമ് । ഗുരോരാജ്ഞാം തതോ ലബ്ധ്വാ കുര്യാന്മാസോപവാസനമ്
വൈഷ്ണവയാഗം നടത്തി, ജനാർദ്ദനനെ ആരാധിച്ച്, ഗുരുവിന്റെ അനുമതി വാങ്ങിയശേഷം മാസോപവാസം ആരംഭിക്കണം.
വൈഷ്ണവാനി യഥോക്താനി കൃത്വാ സര്വവ്രതാനി തു । ദ്വാദശ്യാദീനി പുണ്യാനി തതോ മാസമുപാവസേത്
വൈഷ്ണവവ്രതങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ചപോലെ ആചരിച്ച്, പുണ്യമായ പന്ത്രണ്ടാം തിഥിയും മറ്റു ദിവസങ്ങളും പാലിച്ചശേഷം, ഒരുമാസം ഉപവാസം ചെയ്യണം.
അതികൃച്ഛ്രം ച പാരാകം കൃത്വാ ചാംദ്രായണം തതഃ । മാസോപവാസം കുര്വീത ഗുരോര്വിപ്രാജ്ഞയാ തതഃ
കഠിനമായ പരാക വ്രതവും ചന്ദ്രായണ വ്രതവും അനുഷ്ഠിച്ച ശേഷം, ഗുരുവിന്റെ അല്ലെങ്കിൽ പണ്ഡിതനായ ബ്രാഹ്മണന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ഒരുമാസം ഉപവാസം തുടരണം.
ആശ്വിനസ്യാമലേ പക്ഷേ ഏകാദശ്യാമുപോഷിതഃ । വ്രതമേനം തു ഗൃഹ്ണീയാദ്യാവത്ത്രിംശദ്ദിനാനി തു
ശുദ്ധമായ ആശ്വിന മാസത്തിലെ പകൽവശത്തിൽ, പതിനൊന്നാം ദിവസം ഉപവാസം കഴിഞ്ഞ്, ഈ വ്രതം മുപ്പത് ദിവസം പാലിക്കണം.
വാസുദേവം സമഭ്യര്ച്യ കാര്തികം സകലം നരഃ । മാസം ചോപവസേദ്യസ്തു സ മുക്തിഫലഭാഗ്ഭവേത്
കാർത്തിക മാസമാകെ വാസുദേവനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ച്, ആ മാസം മുഴുവൻ ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവൻ മോക്ഷഫലത്തിന് അർഹനാകും.
അച്യുതസ്യാലയേ ഭക്ത്യാ ത്രികാലം കുമുദൈഃ ശുഭൈഃ । മാലതീംദീവര്രൈബുധ്നൈഃ കമലൈശ്ച സുഗംധിഭിഃ
അച്യുതന്റെ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭക്തിയോടെ, ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം, നല്ല കുമുദം, മാലതി, നീലോത്പലം, സുഗന്ധമുള്ള താമരപൂക്കൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് പൂജിക്കണം.
കുസുമോശീരകര്പൂരൈര്വിലിപ്യ വരചംദനൈഃ । നൈവേദ്യാപൂപദീപാദ്യൈരര്ചയേച്ച ജനാര്ദനമ്
പൂക്കൾ, ഉശീരം, കർപ്പൂരം, ഉത്തമമായ ചന്ദനം എന്നിവയാൽ അർച്ചന ചെയ്ത്, അന്നം, വെള്ളം, ദീപം തുടങ്ങിയവ സമർപ്പിച്ച് ജനാർദ്ദനനെ ആരാധിക്കണം.
മനസാ കര്മണാ വാചാ പൂജയേദ്ഗരുഡധ്വജമ് । കുര്വന്നരഃ സ്ത്രീ വിധവാ ബൃഹദ്ഭക്തിര്ജിതേംദ്രിയഃ
മനസ്സിലും, പ്രവർത്തിയിലും, വാക്കിലും ഗരുഡധ്വജനെ ആരാധിക്കണം; പുരുഷൻ, സ്ത്രീ, വിധവ എന്നിങ്ങനെ ആരായാലും, വലിയ ഭക്തിയോടെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച് ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.
നാമ്നാമേവ തഥാലാപം വിഷ്ണോഃ കുര്യാദഹര്നിശമ് । ഭക്ത്യാ വിഷ്ണോഃ സ്തുതിര്വാച്യാ മിഥ്യാലാപവിവര്ജിതാ
ദിവസവും രാത്രിയും വിഷ്ണുവിന്റെ നാമങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുകയും, ഭക്തിയോടെ സ്തുതികൾ പാടുകയും, അസത്യവാക്ക് ഒഴിവാക്കുകയും വേണം.
സര്വസത്വദയായുക്തഃ ശാംതവൃത്തിരഹിംസകഃ । സുപ്തോ ബാഹ്യാസനസ്ഥോ വാ വാസുദേവം പ്രകീര്തയേത്
എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയോടെ, ശാന്തമായ സ്വഭാവത്തിൽ, അഹിംസയോടെ, കിടക്കുമ്പോഴും പുറത്തു ഇരിക്കുമ്പോഴും വാസുദേവനെ സ്മരിക്കണം.
സ്മൃത്യാലോകനഗംധാദി സ്വാദനം പരികീര്ത്തനമ് । അന്നസ്യ വര്ജയേദ്വാസം ഗ്രാസാനാം സംപ്രമോക്ഷണമ്
ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളെ ഓർക്കുന്നതും കാണുന്നതും വാസനയെടുക്കുന്നതും രുചിയറിയുന്നതും വിവരിക്കുന്നതും ഒഴിവാക്കണം; ഭക്ഷണത്തിന്റെ കഷ്ണങ്ങൾ വിട്ടുവിടുന്നതും ഒഴിവാക്കണം.
ഗാത്രാഭ്യംഗം ശിരോഭ്യംഗം താംബൂലം സവിലേപനമ് । വ്രതസ്ഥോ വര്ജയേത്സര്വം യച്ചാന്യച്ച നിരാകൃതമ്
വ്രതകാലത്ത് ശരീരമസാജ്, തലമസാജ്, താമ്പൂലവും ലേപനങ്ങളും എന്നിവയും മറ്റു വിലക്കിയ കാര്യങ്ങളും എല്ലാം ഒഴിവാക്കണം.
ന വ്രതസ്ഥഃ സ്പൃശേത്കിംചിദ്വികര്മസ്ഥം ന ചാലയേത് । ദേവതായതനേ തിഷ്ഠന്ന ഗൃഹസ്ഥശ്ചരേത്ധ്രുവമ്
വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ അശുദ്ധമായ ഒന്നും സ്പർശിക്കരുത്, അതിനെ അശാന്തമാക്കരുത്; ദേവതാക്ഷേത്രത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ ഗൃഹസ്ഥൻ ഉറപ്പോടെ നിലകൊള്ളണം.
കൃത്വാ മാസോപവാസം തു യഥോക്തവിധിനാ നരഃ । നാരീ വാ വിധവാ സാധ്വീ വാസുദേവം സമര്ചയേത്
ഉപദേശിച്ച വിധത്തിൽ ഒരുമാസം ഉപവാസം ചെയ്ത ശേഷം, പുരുഷൻ, സ്ത്രീ, സദാചാരവതിയായ വിധവ എന്നിങ്ങനെ ആരായാലും വാസുദേവനെ ആരാധിക്കണം.
അന്യൂനാധികമേവം തു വ്രതം ത്രിംശദ്ദിനൈരിദമ് । കൃത്വാ മാസോപവാസം തു സംയതാത്മാ ജിതേംദ്രിയഃ
കുറവോ അധികമോ ആയാലും ഈ വ്രതം മുപ്പത് ദിവസം പാലിക്കണം; ഒരുമാസം ഉപവാസം പൂർത്തിയാക്കി, മനസ്സും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും നിയന്ത്രിച്ച് തുടരണം.
തതോഽര്ചയേദേവ പുണ്യം ദ്വാദശ്യാം ഗരുഡധ്വജമ് । പൂജയേത്പുഷ്പമാലാഭിര്ഗംധധൂപവിലേപനൈഃ
ശുഭമായ പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം ഗരുഡധ്വജനെ പൂക്കളാൽ, സുഗന്ധവസ്തുക്കളാൽ, ധൂപം, ലേപനം എന്നിവയാൽ ആരാധിക്കണം.