തീര്ഥേ ഭൂതാലയേ സ്നാത്വാ ദൃഷ്ട്വാ ഭൂതാലയം വടമ് । ഭൂതേശ്വരപ്രസാദേന ഭൂതേഭ്യോ ന ലഭേദ്ഭയമ്
ഭൂതാലയ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഭൂതാലയ വറ്റമരം കണ്ടാൽ, ഭൂതേശ്വരന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭയം അനുഭവിക്കേണ്ടതില്ല.
ഇതി ശ്രീഭൂതേശ്വരതീര്ഥമ് । അതസ്തീര്ഥാത്പരം തീര്ഥം ഘടേശ്വരമിതി സ്മൃതമ് । യത്ര സ്നാത്വാ തു തം ദൃഷ്ട്വാ മുക്തിഭാഗീ ഭവേദ്ധ്രുവമ്
ഇതോടെ ഭൂതേശ്വര തീർത്ഥം സമാപിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം മറ്റൊരു പ്രശസ്തമായ തീർത്ഥം ഉണ്ട്, അതാണ് ഘടേശ്വരം; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ദർശനം ചെയ്താൽ നിർബന്ധമായും മോക്ഷം ലഭിക്കും.
യത്ര സാഭ്രമതീ തീര്ഥം ഘടോ വൈ പരമോ മഹാന് । ദൃഷ്ട്വാ ചൈവ മഹാദേവം മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ
അവിടെ ആഭ്രമതി നദി ഒഴുകുന്നു, അതിനരികിൽ വലിയ ഘടം ഉണ്ട്; അവിടെ മഹാദേവനെ ദർശിച്ചാൽ സംശയമില്ലാതെ മോചനം ലഭിക്കും.
തത്ര ഗത്വാ വിശേഷേണ പ്ലക്ഷപൂജാം കരോതി യഃ । മനസാഭീപ്സിതാന്കാമാഁല്ലഭതേ മാനവോ ഭുവി
അവിടെ പോയി പ്രത്യേകിച്ച് പ്ലക്ഷമരത്തെ പൂജിക്കുന്നവൻ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന എല്ലാ ഇച്ഛകളും ഭൂമിയിൽ നേടുന്നു.
ഇതി ഘടേശ്വരതീര്ഥമ് । തതോ ഗച്ഛേന്നരോ ഭക്ത്യാ വൈദ്യനാഥേതി വിശ്രുതമ് । തത്ര സ്നാത്വാ നരസ്തീര്ഥേ ശിവപൂജനതത്പരഃ
ഇതോടെ ഘടേശ്വര തീർത്ഥം സമാപിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ഭക്തിയോടെ വൈദ്യനാഥൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായ സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം; അവിടെ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ശിവപൂജയിൽ ഏർപ്പെടണം.
പിതൄന്സംതര്പ്യ വിധിനാ സര്വയജ്ഞഫലം ലഭേത് । വിജയോ ദേവസംഭൂതഃ സര്വപാപക്ഷയംകരഃ । യം ദൃഷ്ട്വാ വിവിധാന്കാമാന്പ്രാപ്നുയുസ്തേ നരാഃ സദാ 6.165.
വിധിപൂർവം പിതൃകർമ്മം നടത്തി പിതാക്കന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നവൻ എല്ലാ യജ്ഞഫലങ്ങളും നേടുന്നു; ദേവന്മാരുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ വിജയവും എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും നാശവും ലഭിക്കും; അവനെ ദർശിച്ചാൽ മനുഷ്യർക്ക് എപ്പോഴും വിവിധ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറും.
മഹാദേവ ഉവാച। തതോഗച്ഛേന്മഹാദേവി വാര്ത്രഘ്ന്യാ ഗിരികന്യയാ । ശക്രശ്ചൈവ തയാ സാധ്വ്യാ സംഗമം യത്ര ലബ്ധവാന്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം മഹാദേവി, വൃത്രനെ സംഹരിച്ച പർവതകുമാരി, ശക്രൻ എന്ന ധർമ്മശീലനും, അവർ തമ്മിൽ സംഗമം നേടിയ സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം.
തത്ര സ്നാനം പ്രകുര്വംതി നരാ നിയതമാനസാഃ । ദശാനാമശ്വമേധാനാം യത്ഫലം സ്നാനകൃല്ലഭേത്
അവിടെ മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ചവർ സ്നാനം ചെയ്യുന്നു; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ പത്ത് അശ്വമേധയാഗങ്ങൾക്കുള്ള ഫലം ലഭിക്കും.
തത്ര യഃ കുരുതേ ശ്രാദ്ധം പിംഡാന്വൈ തിലചൂര്ണജാന് । പുനാതി പുരുഷോ വംശാന്സപ്തസപ്തപരാവരാന്
അവിടെ എങ്കിൽ ആരെങ്കിലും തിലപ്പൊടിയിൽ നിന്നുള്ള പിണ്ടങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് ശ്രാദ്ധം നടത്തുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ തന്റെ വംശത്തിലെ ഏഴു തലമുറയെയും, മുമ്പും പിന്നെയും, ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
സംപൂജ്യ വിധിവത്സ്നാത്വാ സംഗമേ ഗണനായകമ് । ന വിഘ്നൈരഭിഭൂയേത ലക്ഷ്മ്യാ നൈവ വിഹീയതേ
വിധിപൂർവം പൂജയും സ്നാനവും നടത്തി സംഗമത്തിൽ ഗണനായകനെ ആദരിച്ചാൽ, അവൻ തടസ്സങ്ങൾക്കു കീഴ്പ്പെടുകയില്ല, ഐശ്വര്യവും നഷ്ടപ്പെടുകയില്ല.
പാര്വത്യുവാച। കസ്മിന്കാര്യസമാരംഭേ സമായാതഃ പുരംദരഃ । സ്വര്ഗലോകാദിമം ലോകമേതദാഖ്യാതുമര്ഹസി
പാര്വ്വതി ചോദിച്ചു: ഏത് വലിയ കാര്യത്തിനുവേണ്ടിയാണ് പുരന്ദരന് സ്വര്ഗ്ഗലോകം വിട്ട് ഇവിടെ വന്നത്? അതെനിക്കു നീ പറയണം.
വാര്ത്രഘ്നീ ച നദീ കേന നിരുക്തേന നിഗദ്യതേ । പുരംദരപുരം ദേവ ബ്രഹ്മഘോഷനിനാദിതമ് । സംഭാവയതി യോഽജസ്രം മമ തത്സംഗമം വദ
വാര്്ത്രഘ്നി എന്ന ആ നദിയെ ഏത് പേരിലാണ് വിളിക്കുന്നത്? ദേവാ, ബ്രഹ്മന്റെ മഹത്വം മുഴങ്ങുന്ന പുരന്ദരന്റെ നഗരത്തില് ആരെങ്കിലും ആ നദിയെ എപ്പോഴും ആദരിച്ചാല്, അതിനോടുള്ള ഐക്യത്തെക്കുറിച്ച് എനിക്കു പറയൂ.
മഹാദേവ ഉവാച। അസ്മിംശ്ചൈവ തു ഭൂര്ലോകേ പ്രശ്നോഽയം സമഭൂത്പുരാ । യുധിഷ്ഠിരേതി വിഖ്യാതോ രാജാ വൈ ധാര്മികോ മഹാന്
മഹാദേവന് പറഞ്ഞു: ഈ ഭൂമിയില് തന്നെ, ഈ ചോദ്യം ഒരിക്കല് പഴയകാലത്ത് ഉയര്ന്നു. അപ്പോള് ധര്മ്മശീലനും മഹാനുമായ യുദിഷ്ഠിരന് എന്ന രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.
പൃഷ്ടവാന്സ തു ഭീഷ്മായ ധര്മിണേ ജ്ഞാനരൂപിണേ । തേനോക്തം യത്തു തദ്ദേവി പ്രവക്ഷ്യാമി തവാഗ്രതഃ
അവന് ധര്മ്മനിഷ്ഠനും ജ്ഞാനസ്വരൂപനും ആയ ഭീഷ്മനോടു ചോദിച്ചു. ഭീഷ്മന് അവനോട് പറഞ്ഞതെല്ലാം, ദേവി, ഇപ്പോള് നിന്റെ മുമ്പില് ഞാന് പറയും.
ദശവര്ഷസഹസ്രാണി ദശവര്ഷശതാനി ച । വൃത്രവാസവയോര്യുദ്ധമഭവല്ലോമഹര്ഷണമ്
പതിനായിരം വര്ഷവും പത്തു നൂറ് വര്ഷവും വൃത്രനും വാസവനും തമ്മില് രോമാഞ്ചം ഉണര്ത്തുന്ന യുദ്ധം നടന്നു.
തതഃ പരാജിതഃ ശക്രഃ കൃത്വാ വൃത്രേണ സംവിധമ് । അദ്രോഹേ സ രണം ത്യക്ത്വാ ജഗാമ ശരണം മമ
അതിനുശേഷം, വൃത്രനോട് ഉടമ്പടി ചെയ്ത്, ശക്രന് പരാജയപ്പെട്ടു. വഞ്ചനയില്ലാതെ യുദ്ധം ഉപേക്ഷിച്ച് അവന് എന്റെ അഭയം തേടി.
വാര്ത്രഘ്ന്യാ സംഗമേ പുണ്യേ തോഷയാമാസ ശംകരമ് । അഥാംതരിക്ഷേഽഹം ദേവി ദര്ശനം ദത്തവാംസ്തദാ
വാര്്ത്രഘ്ന്യയുമായി പുണ്യമായ സംഗമത്തില്, ശക്രന് ശങ്കരനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. അപ്പോള്, ദേവി, ആകാശത്തില് ഞാന് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് ദര്ശനം നല്കി.
മമഗാത്രാത്തു യദ്ഭസ്മ പതിതം കാശ്യപീ തടേ । ഭസ്മഗാത്രേതി തത്പുണ്യം ലിംഗം ദേവി വിനിര്മിതമ്
എന്റെ ശരീരത്തില് നിന്ന് വീണ ഭസ്മം കാശ്യപിയുടെ തീരത്ത് പതിഞ്ഞപ്പോള്, ദേവി, ഭസ്മഗാത്രം എന്ന പേരില് ഒരു പുണ്യമായ ലിംഗം അവിടെ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.
ഭൂതേശ്വരം ഭസ്മഗാത്രം ബ്രഹ്മണാ സംപ്രതിഷ്ഠിതമ് । തസ്യ വൈ ദര്ശനാദേവ ബ്രഹ്മഹത്യാ ലയം വ്രജേത്
ഭൂതേശ്വരമായ ഭസ്മഗാത്രം ബ്രഹ്മാവാണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. അതിനെ കണ്ടു മാത്രം ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം പോലും നശിക്കും.
മുച്യതേ സര്വപാപേഭ്യഃ ശ്രാദ്ധം കൃത്വാ യുഗാദിഷു । തദഹം സുപ്രസന്നോഽഭൂദിന്ദ്രായ സുമഹാത്മനേ
യുഗാദികളില് ശ്രാദ്ധം ചെയ്താല് എല്ലാപാപങ്ങളില് നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും. അപ്പോള് ഞാന് മഹാത്മാവായ ഇന്ദ്രനോട് അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു.
യദ്യത്ത്വം വാംഛസേ ദേവ തത്സര്വം ഹി ദദാമി തേ । അനേന വജ്രയോഗേന ശീഘ്രം വൃത്രം ഹനിഷ്യസി
ദേവാ, നീ എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും അതെല്ലാം ഞാന് നിനക്കു നല്കും. ഈ വജ്രസമ്ബന്ധം കൊണ്ടു നീ വൃത്രനെ വേഗത്തില് ജയിക്കും.
ശക്ര ഉവാച। ഭഗവംസ്ത്വത്പ്രസാദേന ദിതിജം ച ദുരാസദമ് । വജ്രേണ നിഹനിഷ്യാമി പശ്യതസ്തേ സുരോത്തമ
ശക്രന് പറഞ്ഞു: ഭഗവന്, നിങ്ങളുടെ കൃപയാല് ദിതിയുടെ മകനായ ആ ദുഷ്പ്രാപ്യനെ വജ്രംകൊണ്ട് ഞാന് കൊല്ലും, ദേവന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായ നീ കാണുമ്പോള്.
ഏവമുക്ത്വാ തദാ ഇംദ്രോ ഗതവാംശ്ചാസുരം പ്രതി । തദാ ദുംദുഭയോ നേദുര്ദേവസൈന്യേ വിശേഷതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ശക്രന് അസുരനെ നേരെ പോയി. അപ്പോള് ദേവസൈന്യത്തില് പ്രത്യേകിച്ച് ദുന്ദുഭികളും മുഴങ്ങിത്തുടങ്ങി.
മൃദംഗ ഡിംഡിമാശ്ചൈവ ഭേരീ തൂര്യാണ്യനേകശഃ । അസുരാണാം ച സര്വേഷാം വൃത്തിലോഭോ മഹാനഭൂത
മൃദംഗങ്ങളും ഡിണ്ഡിമങ്ങളും ഭേരി മുതലായ അനേകം വാദ്യങ്ങളും മുഴങ്ങി. അസുരന്മാരെല്ലാവരിലും വലിയ ലാഭലോഭം ഉണര്ന്നു.
ബലവാന്മഘവാ ചൈവ ക്ഷണേന സമജായത് । തമാവിഷ്ടം തതോ ജ്ഞാത്വാ ഋഷയഃ പന്നഗാസ്തഥാ
ശക്തനായ മഘവാന് ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി. അവനെ ആവിഷ്ടനാണെന്ന് ഋഷികളും പന്നഗന്മാരും മനസ്സിലാക്കി.
സ്തുവംതി ശക്രമീശാനം സ്തുത്യാ ജയജയേതി ച । ഗച്ഛതസ്തസ്യ ശക്രസ്യ യുദ്ധകാമസ്യ സന്നിധൌ । ഋഷിഭിഃ സ്തൂയമാനസ്യ രൂപമാസീത്സുദുര്ഭരമ്
അവര് ശക്രനെയും ഈശാനനെയും ജയജയധ്വനികളോടെ സ്തുതിച്ചു. യുദ്ധത്തിന് ഉത്സുകനായ ശക്രന് മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോള്, ഋഷിമാരുടെ സ്തുതികള്ക്കിടയില് അവന്റെ രൂപം അത്യന്തം സഹിക്കാനാകാത്തതായി മാറി.
മഹാദേവ ഉവാച। വൃത്രസ്യസഹസാ ദേവി തദാ സംഗ്രാമമൂര്ദ്ധനി । അഭവന്യാനി ലിംഗാനി ശരീരേ താനി മേ ശൃണു
മഹാദേവന് പറഞ്ഞു: ദേവി, വൃത്രനോടുള്ള യുദ്ധത്തിന്റെ ഉച്ചത്തില് എന്റെ ശരീരത്തില് പലവിധ ലിംഗങ്ങള് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവയെക്കുറിച്ച് കേള്ക്കൂ.
ജ്വലതാസ്യോഭവദ്ധോരോ വൈവര്ണ്യമഭവത്പരമ് । ഗാത്രകംപശ്ച സുമഹാന്ശ്വാസഃ സോഷ്മാ വ്യജായത്
ഭയങ്കരമായ ജ്വലിക്കുന്ന വായ് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അത്യന്തം വാടല് ഉണ്ടായി; ശരീരത്തില് വലിയ കുലുക്കവും ചൂടുള്ള ശ്വാസവും പ്രകടമായി.
രോമഹര്ഷശ്ച തീവ്രോഽഭൂച്ഛ്വാസശ്ചൈവ മഹാനഭൂത് । നിഷ്പപാത മഹാഘോരാ ഉല്കാഃ പാര്ശ്വം പ്രപേദിരേ
അവിടെ ശരീരത്തിൽ രോമാഞ്ചവും കഠിനമായ വിറയലും ഉണ്ടായി. വലിയൊരു ശ്വാസം പുറത്ത് വിട്ടു. ഭയാനകമായ ഉൽക്കകൾ വീണു വന്നു വലത്തുഭാഗത്ത് തട്ടി.
ഗൃധ്രാ വടാഃ ശ്യേന കംകാ വചോ മുംചന്സുദാരുണാഃ । വൃത്രസ്യോപരി തേ സര്വേ ചക്രവത്പരിബഭ്രമുഃ
കഴുകന്മാർ, വവ്വാലുകൾ, പരുന്തുകൾ, കാക്കകൾ—all ഭയങ്കരമായ ശബ്ദങ്ങൾ മുഴക്കി. അവരൊക്കെയും വൃത്രന്റെ മുകളിൽ ചക്രംപോലെ ചുറ്റി പറന്നു.