സ ഗച്ഛേദ്വിഷ്ണുഭവനം ഗലിതാഖില കല്മഷഃ । യസ്തു സ്മരതി വൈ പ്രാജ്ഞോ മൃത്യുകാലേ ദ്വിജോത്തമ
അവൻ എല്ലാ ദോഷങ്ങളും വിട്ട് വിഷ്ണുവിന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് പോകും; മരണസമയത്ത് ജ്ഞാനിയായവൻ ഓർക്കുമ്പോൾ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ,
ഗങ്ഗേതി മുക്തിദം നാമ തസ്യ തുഷ്ടോ ഭവേദ്ധരിഃ । മൃത്യുകാലേ ഭവേദ്യസ്തു ഗങ്ഗാമൃത്പുണ്ഡ്രമുത്തമമ്
'ഗംഗ' എന്ന മോക്ഷം നൽകുന്ന നാമം ഉച്ചരിക്കുന്നവനിൽ ഹരി സന്തോഷം പ്രദർശിക്കും; മരണസമയത്ത് ഉത്തമമായ ഗംഗാജലചിഹ്നം ഉള്ളവൻ,
ഗങ്ഗാസ്നായിനമാലോക്യ ത്യജേദ്യസ്തു കലേവരമ് । ശ്മശാനേഽപി ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ സ ഗങ്ഗാമരണം ലഭേത്
ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്തവനെ കണ്ടു ദേഹം വിട്ടാൽ, ശ്മശാനത്തിലും പോലും, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ, അവൻ ഗംഗയിൽ മരണമെന്ന ഫലം നേടും.
തിഷ്ഠംത്യസ്ഥീനി ഗങ്ഗായാം യാവത്കാലം ശരീരിണഃ । താവത്കല്പസഹസ്രാണി വിഷ്ണുലോകേ മഹീയതേ
ഗംഗയിൽ അസ്ഥികൾ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, ശരീരം നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, ആയിരക്കണക്കിന് കല്പങ്ങൾ വിഷ്ണുലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടും.
യസ്യ മജ്ജന്തി ഗങ്ഗായാം ഭസ്മാസ്ഥീനി നഖാനി ച । ശിരോരുഹാണ്യപി പ്രാജ്ഞഃ സ വിഷ്ണോര്ഭുവനം വസേത്
ആശകൾ, അസ്ഥികൾ, നഖങ്ങൾ, തലമുടി എന്നിവയും ഗംഗയിൽ മുങ്ങുന്നവൻ, ജ്ഞാനിയേ, വിഷ്ണുവിന്റെ ലോകത്തിൽ വസിക്കും.
സ്ഥിതേഷ്വസ്ഥിഷു ഗങ്ഗായാം യത്കര്മ ലഭതേ നരഃ । ബ്രവീമി തത്ഫലം സര്വം ശൃണു നാന്യമനാ ദ്വിജ
ഗംഗയിൽ അസ്ഥികൾ നിലനിൽക്കുന്നിടത്ത്, മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ കർമ്മഫലങ്ങളും ഞാൻ പറയുന്നു; മനസ്സു മറ്റൊന്നിലല്ലാതെ കേൾക്കൂ, ദ്വിജനേ.
ഏകദാ ഭഗവാഞ്ഛക്രോ നാനാലംകാരഭൂഷിതഃ । ക്രീഡാഗൃഹം യയൌ കാമീ യുവത്യാ പദ്മഗംധയാ
ഒരു ദിവസം, വിവിധാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ ഭഗവാൻ ഇന്ദ്രൻ, കാമനയോടെ, കമലസൗരഭമുള്ള യുവതിയോടൊപ്പം ക്രീഡാഗൃഹത്തിലേക്ക് പോയി.
പദ്മഗംധാ രസജ്ഞാ സാ സംപ്രാപ്ത നവയൌവനാ । നാനാരസപ്രദാനേന ചകാര സുരസം പ്രതി
കമലസൗരഭമുള്ള, രുചി അറിയുന്ന, പുതുവയസ്സിൽ എത്തിച്ചേർന്ന ആ യുവതി, വിവിധ രസങ്ങൾ നൽകി ദേവാദികളുടെ പ്രഭുവിനെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു.
സപത്ന്യാഃ സ്വര്ണപര്യംകേ തസ്യാഃ ശിശുമൃഗീദൃശഃ । പ്രീതഃ പാദതലേ ജിഷ്ണുരുവാസ സ്മരമോഹിതഃ
സഹപത്നിയുടെ പൊൻപതുക്കയിൽ, കുഞ്ഞുമാനിന്റെ കണ്ണുള്ള ആ യുവതിയുടെ പാദത്തലത്തിൽ, സന്തോഷത്തോടെ കാമമോഹിതനായ ഇന്ദ്രൻ വസിച്ചു.
അഥ തസ്യൈ സ്വയം ശക്രോ നിര്മായ സ്വര്ണവീടികാമ് । ദദാതി പരമപ്രീതസ്തദ്ഗുണാകൃഷ്ടമാനസഃ
അപ്പോൾ തന്നെ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ, അവളുടെ ഗുണങ്ങളിൽ ആകർഷിതനായ ഇന്ദ്രൻ സ്വർണ്ണത്താൽ ഒരു പെട്ടി നിർമ്മിച്ച് അവളെക്കൊടുത്തു.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു പൌലോമീ വരസുന്ദരീ । ഭൂഷണൈര്ഭൂഷിതാ സര്വൈഃ സ്വയം തദ്ഗൃഹമായയൌ
അത് തന്നെയായപ്പോൾ, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, അത്യന്തം സുന്ദരിയായ പൗലോമി സ്വയം ആ വീട്ടിലേക്ക് എത്തി.
ദൃഷ്ട്വാ തഥാവിധം ശക്രം സര്വദേവാധിപം പ്രഭുമ് । ഭൃശം ചുകോപ പൌലോമീ പ്രാഹേതി ച സുലക്ഷണാ
അങ്ങനെ എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും അധിപനായ ഇന്ദ്രനെ കണ്ടപ്പോൾ, പൗലോമിക്ക് വളരെ കോപം വന്നു; സുലക്ഷണയായ അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ശച്യുവാച- ദേവ കിം കുരുഷേ കാംത ത്വം സമസ്തസുരാധിപ । മമ ദാസീസ്വരൂപായൈ ദദാസി സ്വര്ണവീടികാമ്
ശചി പറഞ്ഞു: ദേവാ, എന്റെ പ്രിയനേ, നീ എല്ലാദേവന്മാരുടെയും അധിപനല്ലേ? എങ്കിലും, എന്റെ ദാസിയായ സ്ത്രീക്ക് നീ പൊന്നിന്റെ വീറ്റിക നൽകുന്നതെന്തിന്?
സ്പൃശംതി ത്രിദശാഃ സര്വേ ശിരസാ ചരണൌ തവ । ത്വം കഥം പദ്മഗന്ധായാ ദാസ്യാഃ പാദതലേ പ്രഭോഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ ദേവന്മാരെല്ലാവരും തലകുനിച്ച് നിന്റെ കാലുകൾ സ്പർശിക്കുന്നു. എങ്കിൽ, പ്രഭുവേ, നീ എങ്ങനെ പദ്മഗന്ധയെന്ന ദാസിയുടെ കാലുകൾ സ്പർശിക്കുന്നു?
യാചിതശ്ച സുഗന്ധിത്വാദ്ഭൃംഗഃ സ്യാനചതദ്യശഃ । സുംദരീ കോടിഭര്ത്താ ത്വം സമസ്തരസവിത്പ്രഭോ
ഒരു തേൻചിതൽ പോലും സുഗന്ധം വേണമെന്നാൽ അതിന്റെ പ്രശസ്തി നഷ്ടപ്പെടും; നീയോ, അനവധി സുന്ദരിമാരുടെ ഭർത്താവും എല്ലാപ്രഭയുടെയും അധിപനുമാണ്, പ്രഭുവേ—
കഥമേവംവിധം കര്മ കരോഷ്യത്യംതകുത്സിതമ് । നിര്ഗുണേ പദ്മഗന്ധേഹേ ദാസിദൂരം പരിവ്രജ
ഇങ്ങനെ വളരെ നിന്ദ്യമായ ഒരു പ്രവൃത്തി നീ എങ്ങനെ ചെയ്യുന്നു? ഗുണമൊന്നുമില്ലാത്ത പദ്മഗന്ധയെ ദൂരത്തേക്ക് വിട്ട് പോവുക.
ത്വമീശ്വരീ ച പര്യംകേ ശക്രഃ പാദതലേ തവ । വ്യാസ ഉവാച- തയാ നിര്ഭര്ത്സിതാ സാധ്വീ പൌലോമ്യാ ബഹുധാ തതഃ
നീ രാജ്ഞിയായി കിടക്കയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ ശക്രൻ നിന്റെ കാലുകളിൽ ഇരിക്കുന്നു. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ, പൗലോമി എന്ന സദ്വൃതയുള്ള സ്ത്രീ അവളെ പലവിധത്തിൽ കുറ്റപ്പെടുത്തി.
ഉവാച പദ്മഗന്ധാ സാ ക്രോധാദിതി വരാംഗനാ । പദ്മഗംധോവാച- ഗുണം ച മമ ദോഷം ച സ്വയം സ്വാമ്യേവ വേത്തി വൈ
പദ്മഗന്ധ ആ സുന്ദരി കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: എന്റെ ഗുണവും ദോഷവും എന്റെ പ്രഭു തന്നെയാണ് അറിയുന്നത്.
കേനാധികാരേണാഗത്യ ത്വം മാം നിംദസി നിര്ഗുണേ । അന്യേ നേത്രദ്വയേനാപി പശ്യംതി ഗുണദോഷകൌ
എന്ത് അധികാരത്തോടെ നീ ഇവിടെ വന്ന് ഗുണമില്ലാത്ത എന്നെ നിന്ദിക്കുന്നു? മറ്റുള്ളവർക്ക് രണ്ടു കണ്ണുകളുണ്ടെങ്കിലും അവർ ഗുണവും ദോഷവും കാണുന്നു.
സഹസ്രനേത്രൈരപ്യേഷ ന പശ്യേത്കിം ദുരാശയേ । യഥാ ദോഷോ ഹി ലോകാനാം പ്രചരേന്ന ഗുണം തഥാ
ആശയില്ലാത്തവനാകുമ്പോൾ ആയിരം കണ്ണുകളുണ്ടെങ്കിലും കാണാൻ കഴിയില്ല; ലോകത്തിലെ ദോഷങ്ങൾ എളുപ്പം പരക്കും, ഗുണങ്ങൾ അങ്ങനെ അല്ല.
ആദൌ കലംകശ്ചന്ദ്രസ്യ ദൃശ്യതേ ഗുണവജ്ജനൈഃ । അനര്ഥഭാഷിണീ ക്രൂരാ കുമൂര്ത്തിര്ഗുണവര്ജിതാ
ആദ്യം, ഗുണമുള്ളവർ ചന്ദ്രന്റെ കറ കാണുന്നു; അനർത്ഥം പറയുന്നവളും ക്രൂരയുമാണ്, ദോഷം മാത്രം ഉള്ളവളാണ്.
യദാഹം നാസ്മി ഗുണിനീ ഭജതു ത്വാം തദാ പതിഃ । വ്യാസ ഉവാച- ഇത്യുക്ത്വാ പദ്മഗംധാ സാ ക്രോധാത്കോകനദേക്ഷണാ
ഞാൻ ഗുണമില്ലാത്തവളാണെങ്കിൽ, അപ്പോൾ നിന്റെ ഭർത്താവ് നിന്നെ ആരാധിക്കട്ടെ. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, പദ്മഗന്ധ, താമരപ്പൂക്കണ്ണുകൾകൊണ്ട്, കോപത്തോടെ—
ഉത്തസ്ഥൌ സ്വര്ണപര്യങ്കാത്കുര്വംതീ കരുണം മഹത് । ഇന്ദ്ര ഉവാച- പ്രിയേ പ്രാണേശ്വരി ശ്രേഷ്ഠേ മാം വിഹായ ക്വ ഗച്ഛസി
പൊന്നിന്റെ കിടക്കയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു വലിയ ദുഃഖത്തോടെ കരഞ്ഞു. ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: പ്രിയേ, പ്രാണപ്രിയേ, ഉത്തമസ്ത്രിയേ, എന്നെ വിട്ട് എവിടേക്ക് പോകുന്നു?
മയാ കിമപരാദ്ധം തേ മമ തദ്വദ സുംദരി । കാംതേ ദാസോഽസ്മ്യഹം നൂനം ദാസകര്മ കരോമി തേ
നിനക്ക് ഞാൻ എന്ത് തെറ്റ് ചെയ്തു? സുന്ദരിയേ, അത് പറയൂ. പ്രിയമേ, ഞാൻ നിന്റെ ദാസനാണ്, നിനക്ക് ദാസന്റെ ജോലി ചെയ്യുന്നതാണ്.
ദാസപത്നീ ഭവേദ്ദാസീ വാക്യം ത്വം ന ശൃണോഷി കമ് । സമുത്ഥായ തതഃ ശക്രസ്തന്മോഹാകുലമാനസഃ
ദാസന്റെ ഭാര്യയും ദാസിയാകും; നീ എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കുന്നില്ലല്ലോ. അപ്പോൾ ശക്രൻ എഴുന്നേറ്റ്, മനസ്സിൽ വലിയ ആശയക്കുഴപ്പത്തോടെ—
അംകേ നിവേശയാമാസ ഭൂയസ്താം വരസുംദരീമ് । ശച്യുവാച- ക്രൌംചിത്വജ്ജീവനം ധന്യം വ്യര്ഥം മജ്ജീവനം ധ്രുവമ്
ആ സുന്ദരിയെ വീണ്ടും തന്റെ മടിയിൽ ഇരുത്തി. ശചി പറഞ്ഞു: ക്രൗഞ്ചപ്പക്ഷിയുടെ ജീവിതം ഭാഗ്യവാനാണ്; എന്റെ ജീവിതം നിർർത്ഥകമാണ്.
ത്വം സ്വാമിസുഭഗാ നിത്യം ദുര്ഭഗാഹം വരാംഗനാ । യാവത്പുണ്യക്ഷയം ക്രൌംചി തത്പുണ്യം യാസ്യതേ ക്ഷയമ്
നീ എപ്പോഴും ഭാഗ്യശാലിയായ പ്രഭുവാണ്, ഞാൻ ദുർഭാഗ്യവതിയാണ്, മഹിളേ. ക്രൗഞ്ചിയുടെ പുണ്യം കഴിയുന്നത് വരെ, ആ പുണ്യം തീരും.
ക്രൌംചവംശസമുത്പന്നാ ദുഃഖംഭൂയോഽപി ഭോക്ഷ്യസി । ദേവേന്ദ്രേണസമം താവത്കുരു കേലി യഥാസുഖമ്
ക്രൗഞ്ചവംശത്തിൽ ജനിച്ച നീ വീണ്ടും ദു:ഖം അനുഭവിക്കും. അതുവരെ, ദേവേന്ദ്രനോടൊപ്പം ഇഷ്ടംപോലെ ആനന്ദം അനുഭവിക്കൂ.
കിയദ്ഭിര്ദിവസൈഃ ക്രൌംചി ന ഭവേത്തവ നിര്ഗുണേ । അത്യദ്ഭുതം വചസ്തസ്യാഃ പദ്മഗന്ധാ നിശമ്യ സാ ൫൦ 7.8.
എത്ര ദിവസമാണ് നീ ക്രൗഞ്ചിയായിരിക്കുക, ഗുണമില്ലാത്തവളേ? അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് പദ്മഗന്ധ വലിയ അത്ഭുതത്തിൽ ആയിരുന്നു.
ദ്വന്ദ്വഭാവം പരിത്യജ്യ പ്രണമ്യോവാച താം സതീമ് । പദ്മഗംധോവാച- പുലോമജേ വരാരോഹേ ചിത്രമേതത്ത്വയോദിതമ്
വിരോധം വിട്ട്, അവൾ ആ സദ്വൃതയുള്ള സ്ത്രീയെ വന്ദിച്ചു പറഞ്ഞു. പദ്മഗന്ധ പറഞ്ഞു: പുലോമയുടെ മകളേ, ഉത്തമസ്ത്രിയേ, നീ പറഞ്ഞത് അത്ഭുതകരമാണ്.