പ്രാതഃസ്നായീ നിജാചാരഗ്രാഹീ ഹിംസാ വിവര്ജിതഃ । ഏകാദശീവ്രതരതോ ജ്ഞാതിപൂജാപരായണഃ
അവൻ പ്രഭാതത്തിൽ കുളിച്ചും, സ്വന്തം ആചാരങ്ങൾ പാലിച്ചും, ആരെയും വേദനിപ്പിക്കാതെയും, ഏകാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചും, ബന്ധുക്കളെ ആദരിക്കാനും എപ്പോഴും താൽപര്യത്തോടെ ജീവിച്ചു.
കദാചിത്സ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠഃ സ്വപ്നേഽപശ്യച്ച കേശവമ് । ശ്യാമം വിരജപദ്മാക്ഷം സ്മേരാസ്യം പീതവാസസമ്
ഒരു ദിവസം, മഹാനായ ദ്വിജൻ സ്വപ്നത്തിൽ കേശവനെ കണ്ടു. കറുത്ത നിറവും, മിനുക്കമുള്ള താമരക്കണ്ണുകളും, പുഞ്ചിരിയുള്ള മുഖവും, മഞ്ഞ വസ്ത്രവും അണിഞ്ഞവനായിരുന്നു ആ ദർശനം.
സ്വര്ണകുണ്ഡലമഞ്ജീരകിരീടോജ്ജ്വലവിഗ്രഹമ് । കൌസ്തുഭോദ്ഭാസിതോരസ്കം വനമാലാവിഭൂഷിതമ്
അവൻ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കുണ്ഡലങ്ങളും മഞ്ചീരകളും കിരീടവും അണിഞ്ഞ, കൗസ്തുഭം കൊണ്ട് മിനുങ്ങുന്ന നെഞ്ചും, വനമാല അണിഞ്ഞതുമായ ദൈവിക രൂപം കണ്ടു.
ചതുര്ബാഹും ശങ്ഖചക്രഗദാപദ്മധരം പ്രഭുമ് । സമസ്തൈര്ലക്ഷണൈര്യുക്തം സ്വര്ണയജ്ഞോപവീതിനമ്
നാലു കൈകളോടെ, ശംഖും ചക്രവും ഗദയും താമരയും കൈവശം വച്ചിരിക്കുന്ന, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ള, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രഭുവിനെ അവൻ കണ്ടു.
സംപ്രാപ്യ ദര്ശനം സ്വപ്നേ സ വിപ്രോ ജഗതീപതേഃ । കൃതാഞ്ജലിസ്തമസ്തൌഷീദ്രോമാംചിതതനുര്മുദാ
ലോകത്തിന്റെ നാഥനായ ദൈവത്തെ സ്വപ്നത്തിൽ കണ്ട ദ്വിജൻ, ആനന്ദത്തിൽ രോമാഞ്ചം കൊണ്ട്, കൈകൾ ചേർത്ത് അവനെ സ്തുതിച്ചു.
തുഭ്യം നമോഽസ്തു ജഗതഃ സകലസ്യഭര്ത്ത്രേ സല്ലോകശോകഭയരോഗവിനാശനായ । നാരായണായ കമലാഹൃദയപ്രിയായ ധര്മാര്ഥകാമപരമാമൃതദായ തുഭ്യമ്
ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളുടെയും രക്ഷകനായുള്ളോർക്കും, സങ്കടം, ഭയം, രോഗം എന്നിവയെ അകറ്റുന്നവനേ, ലക്ഷ്മിയുടെ പ്രിയനായ നാരായണാ, ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, കാമം, മോക്ഷം എന്ന ഈ പരമാമൃതം നൽകുന്നവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
പാപാനി ചൈവ സകലാനി മയാ കൃതാനി മത്തേന മോഹവശഗേന സദാ മുരാരേ । തസ്മാദ്ബിഭേമി ജഗദംബുനിധേര്ഗഭീരാന്മാമുദ്ധരസ്വ നിജഭക്തിതരീം പ്രദായ
മുരാരേ, ഞാൻ ചെയ്ത എല്ലാ പാപങ്ങളും മദ്യപാനത്താലും മോഹത്താലും ഉണർന്നവയാണ്. അതുകൊണ്ട് ഈ ഭയങ്കരമായ സംസാരസമുദ്രത്തെ ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നു. ദൈവഭക്തിയുടെ തൂണായിത്തന്നെ എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
ജാനാമി യദ്യപി ഹരേ ദുരിതം മനുഷ്യോ വ്യാമോഹമാശുചലഭേ ഭുവി കൈടഭാരേ । പാപം തഥാപി ച മുദാ സതതം കരോമി തസ്മാന്ന കോഽപ്യഹമിവാസ്തി ജനോ വിമൂഢഃ
ഹരേ, മനുഷ്യർ ഭൂമിയിൽ മോഹം കൊണ്ടു പാപം ചെയ്യുന്നതാണെന്ന് എനിക്കറിയാം. എന്നാലും ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ പാപം ചെയ്യുന്നു. അതുകൊണ്ട് എനിക്ക് സമാനമായി മറ്റാരും വഞ്ചിതരില്ല.
പുണ്യദ്രുമഃ സുഖഫലം സഹസൈവ ധത്തേ കിം വേദ്മി നേതി നൃഹരേ കൃതപാതകോഽഹമ് । പുഷ്പദ്രുമാര്പണവിധൌ ന മമാസ്തി വിത്തം നാഥ പ്രസീദ ഭഗവന്കിമഹം കരോമി
പുണ്യവൃക്ഷം ഉടനടി സന്തോഷഫലം നൽകുന്നു. എന്നാൽ ഞാൻ എന്തറിയുന്നു, നരകാസുരനെ സംഹരിച്ചവനേ? ഞാൻ പാപിയാണല്ലോ. പൂക്കൾ അർപ്പിക്കാൻ എനിക്ക് സമ്പത്ത് ഇല്ല. നാഥാ, ദയവായി എന്നെ രക്ഷിക്കണം; ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും?
ത്വത്പാദപദ്മയുഗലം പരമാമൃതസ്യ സ്ഥാനം വിഹായ മമ ചിത്തമധുവ്രതോഽയമ് । നാരീമുഖം വ്രജതി ദേവമൃതിപ്രദം യച്ഛ്ലേഷ്മപ്രകീര്ണമനിശം കമലഭ്രമേണ
നിന്റെ കമലപാദങ്ങൾ, പരമാമൃതത്തിന്റെ സാനിധ്യം എന്നെ വിട്ട്, എന്റെ മനസ്സ്, തേൻ തേടുന്ന തേനുപോലെ, സ്ത്രീമുഖങ്ങളിലേക്കാണ് ഓടുന്നത്. അവ മരണമാത്രം നൽകുന്നവയും, എപ്പോഴും മലിനവുമാണ്; എന്റെ മനസ്സ് കമലത്തിൽ തെറ്റിയ തേനുപോലെയാണ്.
പാണിഃപ്രദാനരഹിതോഽനൃതഭാഷിവക്ത്രം കര്ണൌ ച പാപശ്രവണായ സദൈവ ദക്ഷൌ । ദോഷാനിമാന്മമ ഹരേ ഹര സേവകസ്യ യസ്മാന്നു നാഥ ശരണാഗതദോഷഹംതാ
എന്റെ കൈകൾ ദാനം ചെയ്യാറില്ല, വായിൽ നിന്നു കള്ളം പറയാറുണ്ട്, ചെവികൾ എപ്പോഴും ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ കേൾക്കാൻ താൽപര്യപ്പെടുന്നു. ഹരേ, നിന്റെ ദാസന്റെ ഈ ദോഷങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണം. നാഥാ, അഭയം തേടുന്നവരുടെ പാപങ്ങൾ നീ അകറ്റുന്നവനല്ലേ.
സംസാരഘോരജലധൌ നൃഹരേ കദാചിത്ത്വദ്ഭക്തിനൌരിഹ മയാ സുദൃഢാ ച ലബ്ധാ । തത്രാപി ദൈവവശഗോഽഹമഹോ ദുരാത്മാ വര്തേത ഏവ സതതം മമദുഃഖകാലഃ
നരകാസുരനെ സംഹരിച്ചവനേ, ഈ ഭയങ്കരമായ സംസാരസമുദ്രത്തിൽ ഞാൻ ഭക്തിയുടെ ഉറപ്പുള്ള തൂണു കിട്ടിയാലും, ദുർബുദ്ധിയാൽ ഞാൻ ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയ്ക്ക് വിധേയനായി ദുഃഖത്തിൽ തന്നെ കഴിയുന്നു.
സംസാരപാരഗമനായ ലസത്പഥോഽസ്തി കിം സര്വദുഃഖരഹിതഃ സദയഃ പ്രസന്നഃ । അംധീകൃതസ്യ മമ മോഹമഹത്തമിസ്രൈര്ദൃഷ്ടിസ്ത്വയീഹ ന കദാപി ച യാതി വിഷ്ണോ
സംസാരസമുദ്രം കടക്കാൻ കഷ്ടമില്ലാത്ത, ദയയും അനുഗ്രഹവും നിറഞ്ഞ ഒരു പ്രകാശമുള്ള വഴി ഉണ്ടോ? മഹാമോഹത്തിന്റെ ഇരുട്ടിൽ എന്റെ കാഴ്ച പൂർണ്ണമായും അകറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, വിഷ്ണുവേ, ഞാൻ നിന്നിലേക്കു ഒരിക്കലും തിരിയുന്നില്ല.
പാപാത്മനോഽപി മമ ചിത്തമിദം മുരാരേ നഷ്ടം വിനഷ്ടജനകഷ്ടവിനഷ്ടികാരി । യസ്ത്വാം സമസ്തസുരവംദിതപാദപദ്മ സ്വപ്നേഽപി കേശിമഥനാദ്യ വിഭോ സമീക്ഷേ
പാപിയായ എനിക്ക് പോലും, എന്റെ മനസ്സ് നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, തനിക്കു തന്നെ നാശം വരുത്തുന്നവയാണ്. എന്നിരുന്നാലും, കേശിയെ സംഹരിച്ചവനേ, ഇന്ന് ഞാൻ സ്വപ്നത്തിൽ പോലും, ദേവന്മാർ വന്ദിക്കുന്ന നിന്റെ കമലപാദങ്ങൾ കാണുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച- ഇതി തേന സ്തുതോ ദേവോ ഭഗവാന്കമലാപതിഃ । ഉവാച വാക്യം വാക്യജ്ഞഃ സംസാരാര്ണവതാരകഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ അവൻ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവായ, വാക്കിന്റെ അർത്ഥം അറിയുന്ന, സംസാരസമുദ്രം കടത്തുന്ന ഭഗവാൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- ഭക്തിഭിസ്തവ വിപ്രേംദ്ര തുഷ്ടോഽഹം നിത്യമേവ ച । തസ്മാത്തവാചിരേണൈവ സര്വം ഭദ്രം ഭവിഷ്യതി
ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ ഭക്തിയിൽ ഞാൻ എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടനാണ്. അതുകൊണ്ട്, ഉടൻ തന്നെ നിനക്ക് എല്ലാ ഭദ്രതകളും ലഭിക്കും.
പാപിനോഽപി തവോദ്ധാരോ മയാ പൂര്വം കൃതോ ദ്വിജ । അധുനാ മമ ഭക്തോഽസി ന വിപത്തിര്ഭവിഷ്യതി
പാപികളായിരുന്നപ്പോഴും ഞാൻ നിന്നെ മുമ്പേ രക്ഷിച്ചിരുന്നു, ദ്വിജനേ. ഇപ്പോൾ നീ എന്റെ ഭക്തനാണ്; ഇനി നിന്നെ ഒരു ദുരന്തവും ബാധിക്കില്ല.
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച। കോഽഹം തസ്ഥൌ പുരാ വിഷ്ണോ കിം വാ പാപം മയാ കൃതമ് । പാപിനോഽപി മമോദ്ധാരഃ കഥം പൂര്വം ത്വയാ കൃതഃ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുവേ, ഞാൻ മുമ്പ് ആരായിരുന്നു? ഞാൻ എന്താണ് പാപം ചെയ്തത്? പാപികളായിരുന്ന എനിക്ക് നീ എങ്ങനെ മുമ്പ് രക്ഷ നൽകി?
സംസാരേഽസ്മിന്കഥം ജാതോ ജനിതോഽഹം കഥം ത്വയാ । ഏതത്സര്വം വിഭോ ബ്രൂഹി യതസ്ത്വം സദയഃ സദാ
ഈ ജന്മത്തിൽ ഞാൻ എങ്ങനെ പിറന്നു, എങ്ങനെ നീ എന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു? ദയാമയനായുള്ളോ, ഇതെല്ലാം ദയവായി എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- അപ്രകാശ്യമിദം ഗുഹ്യം യദ്യപി ദ്വിജസത്തമ । തഥാപി തവ വാത്സല്യാന്നിഗദാമി നിശാമയ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഇതൊരു രഹസ്യമാണ്, വെളിപ്പെടുത്താൻ പാടില്ലാത്തതും. എങ്കിലും, നിന്നോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
പുരാ ത്വം ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠ പക്ഷിവംശസമുദ്ഭവഃ । ഭൂതോഽസി ഭൂമിഭാഗേഷു നിജകര്മവിപാകതഃ
മുന്പ് നീ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, പക്ഷികളുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവനായിരുന്നു. നിന്റെ തന്നെ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലമായി ഭൂമിയിൽ പിറന്നു.
ക്ഷുധയാ തൃഷയാ വാപി സതതം വ്യാകുലോ ഭവാന് । ബഭ്രാമ ഭക്ഷയന്കീടാന്നിര്ഝരോഷ്ണോദകം തഥാ
നിത്യവും നീ വിശപ്പിലും ദാഹത്തിലും പെടപെടന്നു, കീടങ്ങളെ ഭക്ഷിച്ചു, ചൂടുള്ള വെള്ളം കുടിച്ചു, അങ്ങിങ്ങെ അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞിരുന്നു.
നാനാദുഃഖം സദാ ഭുംജന്പക്ഷിയോനൌ സമുദ്ഭവഃ । ചതുര്വര്ഷസഹസ്രാണി സ്ഥിതോഽസി ത്വം പുരാ ക്ഷിതൌ
പക്ഷിയായി ജനിച്ച് പലവിധ ദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു, നാല് ആയിരം വർഷങ്ങൾ നീ ഭൂമിയിൽ താമസിച്ചു.
ഏകദാ കുലഭദ്രാഖ്യോ ബ്രാഹ്മണഃ സര്വതത്വവിത് । പൂജയാമാസ മാം ഭക്ത്യാ നൈവേദ്യാദ്യൈര്നദീതടേ
ഒരു ദിവസം, കുലഭദ്രൻ എന്ന സകലതത്വങ്ങളും അറിയുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, നദീതീരത്ത് ഭക്തിയോടെ എനിക്കു നൈവേദ്യാദികൾ അർപ്പിച്ച് പൂജിച്ചു.
സമഭ്യര്ച്യ സ വിപ്രേംദ്രോ മമ നൈവേദ്യതംദുലമ് । യയൌ തത്രൈവ നിക്ഷിപ്യ ഭൂയ ഏവ നിജം ഗൃഹമ്
ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ എനിക്ക് നൈവേദ്യമായി അരി അർപ്പിച്ച്, അതു അവിടെ തന്നെ വെച്ച്, തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
തതോ വൃക്ഷാത്സമാഗത്യ ക്ഷുധിനാ പക്ഷിണാ ത്വയാ । മമ നൈവേദ്യസംബംധി ഭക്ഷിതം സര്വതംദുലമ്
അപ്പോൾ നീ, വിശപ്പോടെ വൃക്ഷത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, പക്ഷിയായി എന്റെ നൈവേദ്യമായ അരി മുഴുവനും ഭക്ഷിച്ചു.
ഭുക്ത്വൈവ സദ്യോ മുക്തോഽസി പാതകൈരതിദാരുണൈഃ । കദാചിത്പ്രാപ്തകാലസ്ത്വം കാലധര്മഗതോ ദ്വിജ
അത് കഴിച്ച ഉടനെ, നീ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി; സമയമെത്തുമ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണാ, നീ മരണലോകത്തേക്ക് പോയി.
ത്വാമാനേതും മയാ ദൂതാഃ പ്രേഷിതാഃ സര്വഥാ നിജാഃ । തതോ രഥേ സമാരോപ്യ ഭവംതം നഷ്ടകല്മഷമ്
നിന്നെ കൊണ്ടുപോകാൻ ഞാൻ എന്റെ ദൂതന്മാരെ എല്ലാതരത്തിലും അയച്ചു; പിന്നെ, പാപരഹിതനായ നിന്നെ രഥത്തിൽ ഇരുത്തി,
സദ്യോ ദൂതഗണാഃ സര്വേ സമായാതാഃ പരം പദമ് । യുഗകോടിസഹസ്രാണി സ്ഥിതോഽസി മമ സന്നിധൌ
എന്റെ ദൂതന്മാർ ഉടനെ നിന്നെ പരമപദത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി; അവിടെ നീ ആയിരക്കണക്കിന് യುಗങ്ങൾ എന്റെ സന്നിധിയിൽ പാർത്തു.
ഭുംജന്സുഖാനി സര്വാണി ദുര്ല്ലഭാനി സുരൈരപി । തതോ യാതോഽസി വിപ്രേന്ദ്ര വിശുദ്ധേ ബ്രാഹ്മണാന്വയേ
ദേവന്മാർക്കും പ്രാപ്തിയില്ലാത്ത സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു, പിന്നീട്, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, വിശുദ്ധമായ ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു.