പാണിഃപ്രദാനരഹിതോഽനൃതഭാഷിവക്ത്രം കര്ണൌ ച പാപശ്രവണായ സദൈവ ദക്ഷൌ । ദോഷാനിമാന്മമ ഹരേ ഹര സേവകസ്യ യസ്മാന്നു നാഥ ശരണാഗതദോഷഹംതാ
എന്റെ കൈകൾ ദാനം ചെയ്യാറില്ല, വായിൽ നിന്നു കള്ളം പറയാറുണ്ട്, ചെവികൾ എപ്പോഴും ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ കേൾക്കാൻ താൽപര്യപ്പെടുന്നു. ഹരേ, നിന്റെ ദാസന്റെ ഈ ദോഷങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണം. നാഥാ, അഭയം തേടുന്നവരുടെ പാപങ്ങൾ നീ അകറ്റുന്നവനല്ലേ.
സംസാരഘോരജലധൌ നൃഹരേ കദാചിത്ത്വദ്ഭക്തിനൌരിഹ മയാ സുദൃഢാ ച ലബ്ധാ । തത്രാപി ദൈവവശഗോഽഹമഹോ ദുരാത്മാ വര്തേത ഏവ സതതം മമദുഃഖകാലഃ
നരകാസുരനെ സംഹരിച്ചവനേ, ഈ ഭയങ്കരമായ സംസാരസമുദ്രത്തിൽ ഞാൻ ഭക്തിയുടെ ഉറപ്പുള്ള തൂണു കിട്ടിയാലും, ദുർബുദ്ധിയാൽ ഞാൻ ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയ്ക്ക് വിധേയനായി ദുഃഖത്തിൽ തന്നെ കഴിയുന്നു.
സംസാരപാരഗമനായ ലസത്പഥോഽസ്തി കിം സര്വദുഃഖരഹിതഃ സദയഃ പ്രസന്നഃ । അംധീകൃതസ്യ മമ മോഹമഹത്തമിസ്രൈര്ദൃഷ്ടിസ്ത്വയീഹ ന കദാപി ച യാതി വിഷ്ണോ
സംസാരസമുദ്രം കടക്കാൻ കഷ്ടമില്ലാത്ത, ദയയും അനുഗ്രഹവും നിറഞ്ഞ ഒരു പ്രകാശമുള്ള വഴി ഉണ്ടോ? മഹാമോഹത്തിന്റെ ഇരുട്ടിൽ എന്റെ കാഴ്ച പൂർണ്ണമായും അകറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, വിഷ്ണുവേ, ഞാൻ നിന്നിലേക്കു ഒരിക്കലും തിരിയുന്നില്ല.
പാപാത്മനോഽപി മമ ചിത്തമിദം മുരാരേ നഷ്ടം വിനഷ്ടജനകഷ്ടവിനഷ്ടികാരി । യസ്ത്വാം സമസ്തസുരവംദിതപാദപദ്മ സ്വപ്നേഽപി കേശിമഥനാദ്യ വിഭോ സമീക്ഷേ
പാപിയായ എനിക്ക് പോലും, എന്റെ മനസ്സ് നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, തനിക്കു തന്നെ നാശം വരുത്തുന്നവയാണ്. എന്നിരുന്നാലും, കേശിയെ സംഹരിച്ചവനേ, ഇന്ന് ഞാൻ സ്വപ്നത്തിൽ പോലും, ദേവന്മാർ വന്ദിക്കുന്ന നിന്റെ കമലപാദങ്ങൾ കാണുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച- ഇതി തേന സ്തുതോ ദേവോ ഭഗവാന്കമലാപതിഃ । ഉവാച വാക്യം വാക്യജ്ഞഃ സംസാരാര്ണവതാരകഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ അവൻ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവായ, വാക്കിന്റെ അർത്ഥം അറിയുന്ന, സംസാരസമുദ്രം കടത്തുന്ന ഭഗവാൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- ഭക്തിഭിസ്തവ വിപ്രേംദ്ര തുഷ്ടോഽഹം നിത്യമേവ ച । തസ്മാത്തവാചിരേണൈവ സര്വം ഭദ്രം ഭവിഷ്യതി
ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ ഭക്തിയിൽ ഞാൻ എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടനാണ്. അതുകൊണ്ട്, ഉടൻ തന്നെ നിനക്ക് എല്ലാ ഭദ്രതകളും ലഭിക്കും.
പാപിനോഽപി തവോദ്ധാരോ മയാ പൂര്വം കൃതോ ദ്വിജ । അധുനാ മമ ഭക്തോഽസി ന വിപത്തിര്ഭവിഷ്യതി
പാപികളായിരുന്നപ്പോഴും ഞാൻ നിന്നെ മുമ്പേ രക്ഷിച്ചിരുന്നു, ദ്വിജനേ. ഇപ്പോൾ നീ എന്റെ ഭക്തനാണ്; ഇനി നിന്നെ ഒരു ദുരന്തവും ബാധിക്കില്ല.
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച। കോഽഹം തസ്ഥൌ പുരാ വിഷ്ണോ കിം വാ പാപം മയാ കൃതമ് । പാപിനോഽപി മമോദ്ധാരഃ കഥം പൂര്വം ത്വയാ കൃതഃ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുവേ, ഞാൻ മുമ്പ് ആരായിരുന്നു? ഞാൻ എന്താണ് പാപം ചെയ്തത്? പാപികളായിരുന്ന എനിക്ക് നീ എങ്ങനെ മുമ്പ് രക്ഷ നൽകി?
സംസാരേഽസ്മിന്കഥം ജാതോ ജനിതോഽഹം കഥം ത്വയാ । ഏതത്സര്വം വിഭോ ബ്രൂഹി യതസ്ത്വം സദയഃ സദാ
ഈ ജന്മത്തിൽ ഞാൻ എങ്ങനെ പിറന്നു, എങ്ങനെ നീ എന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു? ദയാമയനായുള്ളോ, ഇതെല്ലാം ദയവായി എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- അപ്രകാശ്യമിദം ഗുഹ്യം യദ്യപി ദ്വിജസത്തമ । തഥാപി തവ വാത്സല്യാന്നിഗദാമി നിശാമയ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഇതൊരു രഹസ്യമാണ്, വെളിപ്പെടുത്താൻ പാടില്ലാത്തതും. എങ്കിലും, നിന്നോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
പുരാ ത്വം ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠ പക്ഷിവംശസമുദ്ഭവഃ । ഭൂതോഽസി ഭൂമിഭാഗേഷു നിജകര്മവിപാകതഃ
മുന്പ് നീ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, പക്ഷികളുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവനായിരുന്നു. നിന്റെ തന്നെ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലമായി ഭൂമിയിൽ പിറന്നു.
ക്ഷുധയാ തൃഷയാ വാപി സതതം വ്യാകുലോ ഭവാന് । ബഭ്രാമ ഭക്ഷയന്കീടാന്നിര്ഝരോഷ്ണോദകം തഥാ
നിത്യവും നീ വിശപ്പിലും ദാഹത്തിലും പെടപെടന്നു, കീടങ്ങളെ ഭക്ഷിച്ചു, ചൂടുള്ള വെള്ളം കുടിച്ചു, അങ്ങിങ്ങെ അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞിരുന്നു.
നാനാദുഃഖം സദാ ഭുംജന്പക്ഷിയോനൌ സമുദ്ഭവഃ । ചതുര്വര്ഷസഹസ്രാണി സ്ഥിതോഽസി ത്വം പുരാ ക്ഷിതൌ
പക്ഷിയായി ജനിച്ച് പലവിധ ദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു, നാല് ആയിരം വർഷങ്ങൾ നീ ഭൂമിയിൽ താമസിച്ചു.
ഏകദാ കുലഭദ്രാഖ്യോ ബ്രാഹ്മണഃ സര്വതത്വവിത് । പൂജയാമാസ മാം ഭക്ത്യാ നൈവേദ്യാദ്യൈര്നദീതടേ
ഒരു ദിവസം, കുലഭദ്രൻ എന്ന സകലതത്വങ്ങളും അറിയുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, നദീതീരത്ത് ഭക്തിയോടെ എനിക്കു നൈവേദ്യാദികൾ അർപ്പിച്ച് പൂജിച്ചു.
സമഭ്യര്ച്യ സ വിപ്രേംദ്രോ മമ നൈവേദ്യതംദുലമ് । യയൌ തത്രൈവ നിക്ഷിപ്യ ഭൂയ ഏവ നിജം ഗൃഹമ്
ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ എനിക്ക് നൈവേദ്യമായി അരി അർപ്പിച്ച്, അതു അവിടെ തന്നെ വെച്ച്, തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
തതോ വൃക്ഷാത്സമാഗത്യ ക്ഷുധിനാ പക്ഷിണാ ത്വയാ । മമ നൈവേദ്യസംബംധി ഭക്ഷിതം സര്വതംദുലമ്
അപ്പോൾ നീ, വിശപ്പോടെ വൃക്ഷത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, പക്ഷിയായി എന്റെ നൈവേദ്യമായ അരി മുഴുവനും ഭക്ഷിച്ചു.
ഭുക്ത്വൈവ സദ്യോ മുക്തോഽസി പാതകൈരതിദാരുണൈഃ । കദാചിത്പ്രാപ്തകാലസ്ത്വം കാലധര്മഗതോ ദ്വിജ
അത് കഴിച്ച ഉടനെ, നീ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി; സമയമെത്തുമ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണാ, നീ മരണലോകത്തേക്ക് പോയി.
ത്വാമാനേതും മയാ ദൂതാഃ പ്രേഷിതാഃ സര്വഥാ നിജാഃ । തതോ രഥേ സമാരോപ്യ ഭവംതം നഷ്ടകല്മഷമ്
നിന്നെ കൊണ്ടുപോകാൻ ഞാൻ എന്റെ ദൂതന്മാരെ എല്ലാതരത്തിലും അയച്ചു; പിന്നെ, പാപരഹിതനായ നിന്നെ രഥത്തിൽ ഇരുത്തി,
സദ്യോ ദൂതഗണാഃ സര്വേ സമായാതാഃ പരം പദമ് । യുഗകോടിസഹസ്രാണി സ്ഥിതോഽസി മമ സന്നിധൌ
എന്റെ ദൂതന്മാർ ഉടനെ നിന്നെ പരമപദത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി; അവിടെ നീ ആയിരക്കണക്കിന് യುಗങ്ങൾ എന്റെ സന്നിധിയിൽ പാർത്തു.
ഭുംജന്സുഖാനി സര്വാണി ദുര്ല്ലഭാനി സുരൈരപി । തതോ യാതോഽസി വിപ്രേന്ദ്ര വിശുദ്ധേ ബ്രാഹ്മണാന്വയേ
ദേവന്മാർക്കും പ്രാപ്തിയില്ലാത്ത സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു, പിന്നീട്, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, വിശുദ്ധമായ ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു.
തത്രാപി മയി ഭക്തിസ്തേ ജാതാതിസുദൃഢാ പുനഃ । ക്രിയായോഗേന മാം നിത്യം സമാരാധ്യ ദ്വിജോത്തമ
അവിടെയും, എനിക്കുള്ള നിന്റെ ഭക്തി വീണ്ടും അത്യന്തം ദൃഢമായി; ക്രിയകളിലൂടെ നീ എപ്പോഴും എന്നെ ആരാധിച്ചു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ.
ആയുഷോംതേ മത്പ്രസാദാന്മാമകം പദമാപ്സ്യസി । യദാ തുഷ്ടോഽസ്മ്യഹം വിപ്ര സപാപാത്മാപി മുക്തിഭാക്
ആയുസ്സിന്റെ അവസാനം, എന്റെ കൃപയാൽ നീ എന്റെ പദം പ്രാപിക്കും; ഞാൻ സന്തോഷപ്പെട്ടാൽ, ബ്രാഹ്മണാ, പാപിയ്ക്കും മോക്ഷം ലഭിക്കും.
കദാചിദ്യസ്യ രുഷ്ടോസ്മി പുണ്യാത്മാപി ച പാപഭാക് । തസ്മാദ്ബ്രാഹ്മണ ഭദ്രം തേ ഭക്തോഽസി മമ സുവ്രത
എന്നാൽ, ഞാൻ ആരോടെങ്കിലും കോപിച്ചാൽ, പുണ്യവാനായാലും അവൻ പാപഭാഗി ആകും. അതിനാൽ, ബ്രാഹ്മണാ, നിനക്ക് മംഗളം, നീ എന്റെ ഭക്തനും വ്രതസ്ഥനും ആണല്ലോ.
ദാസ്യാമി തേ പരം സ്ഥാനം യദലഭ്യം സുരൈരപി । ബ്രാഹ്മണ ഉവാച- ത്വത്പ്രസാദാച്ഛ്രുതം നാഥ പൂര്വവൃത്താംതമാത്മനഃ
ദേവന്മാർക്കും പ്രാപ്തിയില്ലാത്ത പരമസ്ഥാനം ഞാൻ നിനക്ക് നൽകും. ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: നാഥാ, നിന്റെ കൃപയാൽ എന്റെ മുൻജന്മകഥ ഞാൻ കേട്ടു.
ഇദാനീം ശ്രോതുമിച്ഛാമി യത്കിഞ്ചിദ്ബ്രൂഹി തത്പ്രഭോ । കസ്യ തുഷ്ടോഽസി ദേവേന്ദ്ര കസ്യ രുഷ്ടോഽസി വാ പ്രഭോ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ മറ്റൊന്ന് കൂടി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി അതും പറയൂ, പ്രഭോ. ആരോടാണ് നീ സന്തുഷ്ടൻ, ആരോടാണ് നീ കോപിതൻ?
മഹത്യാ കൃപയാ സര്വമേതന്മേ വക്തുമര്ഹസി । ശ്രീഭഗവാനുവാച- കര്മണാ യേനവിപ്രേന്ദ്ര തുഷ്ടിര്മേ ഹൃദി ജായതേ
വലിയ ദയയാൽ ഇതെല്ലാം എനിക്ക് പറയേണ്ടതാണു. ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, എനിക്ക് സന്തോഷം ഉണ്ടാകുന്നത് ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ എന്നതാണ്—
ക്രോധശ്ച തത്സമസ്തം ച കഥയാമി സമാസതഃ । യോ ദയാവാന്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ സര്വഭൂതേഷു സര്വദാ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, ഞാൻ കോപവും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളും സംക്ഷേപത്തിൽ പറയാം. എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണ കാണിക്കുന്നവൻ—
അഹംകാരവിഹീനശ്ച തസ്യ തുഷ്ടോഽസ്മ്യഹം സദാ । കര്മ കുര്യാന്മദര്ഥം യോ ധര്മഭക്തിസമന്വിതഃ
അഹങ്കാരം ഇല്ലാത്തവനോടാണ് ഞാൻ എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടൻ. ധർമ്മത്തിനും ഭക്തിക്കും ചേർന്ന് എന്റെ പേരിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ—
ബ്രൂതേ മദര്ഥം യഃ ശാംതം തസ്യ തുഷ്ടോഽസ്മ്യഹം സദാ । മിഷ്ടം വസ്തു സമാസാദ്യ ദത്വാ മേ യശ്ച മാനവഃ
എന്റെ പേരിൽ സമാധാനത്തോടെ സംസാരിക്കുന്നവനോടാണ് ഞാൻ എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടൻ. ഇഷ്ടപ്പെട്ട വസ്തു ലഭിച്ചാൽ അതിനെ എനിക്ക് സമർപ്പിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ—
മാനാപമാനേ സദൃശസ്തസ്യ തുഷ്ടോഽസ്മ്യഹം സദാ । സര്വഭൂതശരീരസ്ഥം യോ മാം ജാനാതി മാനവഃ
മാനവും അപമാനവും ഒരുപോലെ കാണുന്നവനോടാണ് ഞാൻ എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടൻ. എല്ലാ ജീവികളുടെയും ശരീരത്തിൽ എന്നെ വസിക്കുന്നവനായി അറിയുന്നവൻ—