സ്വര്ഗാന്നിരാകൃതാസ്തേന വിചരംതി മഹീതലേ । സശംകാ ഭയഭീതാശ്ച സര്വേ ഗത്വാ മഹേശ്വരമ്
അവന്റെ കയ്യാല് സ്വര്ഗത്തില് നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട ദേവന്മാര് ഭൂമിയില് ഭയത്തോടെയും സംശയത്തോടെയും അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു, ഒടുവില് മഹേശ്വരനോടു ചെന്നു.
ഇംദ്രേണ കഥിതം സര്വമീശ്വരസ്യാപി ചാഗ്രതഃ । സ്വര്ഗലോകപരിഭ്രഷ്ടാ വിചരംതി മഹീതലേ
ഇന്ദ്രന് എല്ലാം മഹേശ്വരന്റെ മുമ്പില് പറഞ്ഞു; സ്വര്ഗം നഷ്ടപ്പെട്ട ദേവന്മാര് ഭൂമിയില് അലഞ്ഞു.
മര്ത്യേഷു സംസ്ഥിതാ ദേവാ ന ശോഭംതേ മഹേശ്വര । ഉപായം ബ്രൂഹി മേ ദേവ ഹ്യമരാ യാംതി കാം ഗതിമ്
മഹേശ്വരാ, മനുഷ്യരോടൊപ്പം കഴിയുന്ന ദേവന്മാര് പ്രകാശിക്കാറില്ല; ദേവാ, അമരന്മാര്ക്ക് അവരുടെ സ്ഥാനം തിരിച്ചുകിട്ടാന് എന്തെങ്കിലും മാര്ഗം പറയൂ.
മഹാദേവ ഉവാച- ദേവരാജസുരശ്രേഷ്ഠയത്രാസ്തേഗരുഡധ്വജഃ । ശരണ്യശ്ച ജഗന്നാഥഃ പരിത്രാതാ പരായണഃ
മഹാദേവന് പറഞ്ഞു: ദേവരാജാവും അസുരശ്രേഷ്ഠനും എവിടെയുണ്ടോ, അവിടെയുണ്ട് ഗരുഡധ്വജനായ, എല്ലാവര്ക്കും ആശ്രയമായ, ലോകനാഥനായ, രക്ഷകനായ പരമഗതിയായവനും.
തത്ര ഗച്ഛ സുരശ്രേഷ്ഠ സ വോ രക്ഷാം വിധാസ്യതി । ഈശ്വരസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ദേവരാജോ മഹാമതിഃ
അവിടെ പോകൂ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അവൻ നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കും. ഈശ്വരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രൻ, മഹത്തായ ബുദ്ധിയോടെ,
ത്രിദശൈഃ സഹിതോ യത്ര ഗതസ്തത്ര യുധിഷ്ഠിര । ജലമധ്യേ പ്രസുപ്തം തം ദൃഷ്ട്വാ ദേവം ഗദാധരമ്
മറ്റു ദേവന്മാരോടൊപ്പം ആ സ്ഥലത്ത് എത്തിയപ്പോൾ, യുദിഷ്ഠിരാ, ജലത്തിന്റെ നടുവിൽ ഉറങ്ങുന്ന ഗദാധാരിയായ ദേവനെ അവർ കണ്ടു.
കൃതാംജലിപുടോ ഭൂത്വാ ഇംദ്രഃ സ്തോത്രമുദീരയത്
കൈകൂപ്പി നമസ്കരിച്ച് ഇന്ദ്രൻ സ്തോത്രം പാടാൻ തുടങ്ങി.
ഇംദ്ര ഉവാച- ഓംനമോ ദേവദേവേശ ദേവദാനവവംദിത । ദൈത്യാരേ പുംഡരീകാക്ഷ ത്രാഹി നോ മധുസൂദന
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഓം, ദേവദേവേശാ, ദേവരും ദാനവരും വന്ദിക്കുന്നവനേ, ദൈത്യശത്രുവേ, കണികൊണ്ട കണ്ണുള്ളവനേ, മധുസൂദനാ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ.
സുരാഃ സര്വേ സമായാതാ ഭയഭീതാശ്ച ദാനവാത് । ശരണം ത്വാം ജഗന്നാഥ ത്രാഹി മാം ഭക്തവത്സല
എല്ലാ ദേവന്മാരും ദാനവനെ ഭയന്ന് ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു; ലോകനാഥാ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു—ഭക്തജനങ്ങളെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
ത്രാഹി നോ ദേവദേവേശ ത്രാഹി ത്രാഹി ജനാര്ദന । ത്രാഹി വൈ പുംഡരീകാക്ഷ ദാനവാനാം വിനാശക
ദേവദേവേശാ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ, രക്ഷിക്കണം, രക്ഷിക്കണം, ജനാർദ്ദനാ; കണികൊണ്ട കണ്ണുള്ളവനേ, ദാനവരെ നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, സത്യമായി ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണം.
ത്വത്സമീപം ഗതാഃ സര്വേ ത്വമേവ ശരണം പ്രഭോ । ചശരണാഗതാനാം ദേവാനാം സഹായം കുരു വൈ പ്രഭോ
എല്ലാവരും നിന്റെ അടുക്കൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു; പ്രഭോ, നീ മാത്രമാണ് ഞങ്ങളുടെ ആശ്രയം. അഭയം തേടി വന്ന ദേവന്മാർക്ക് സഹായം ചെയ്യണമേ, പ്രഭോ.
ത്വം പതിസ്ത്വം മതിര്ദേവ ത്വം കര്താ ത്വം ച കാരണമ് । ത്വം മാതാ സര്വലോകാനാം ത്വമേവ ജഗതഃ പിതാ
ദേവാ, നീയാണ് പതി, നീയാണ് ബുദ്ധി, നീയാണ് സ്രഷ്ടാവും കാരണം; നീയാണ് എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെ അമ്മയും, നീയാണ് ഈ ലോകത്തിന്റെ അച്ഛനും.
ഭഗവന്ദേവദേവേശ ശരണാഗതവത്സല । ശരണം തവ ചായാതാ ഭയഭീതാശ്ച ദേവതാഃ
ഭഗവൻ, ദേവദേവേശാ, അഭയം തേടിയവരെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, ഭയപ്പെട്ട ദേവന്മാർ നിന്റെ അഭയം തേടിയെത്തിയിരിക്കുന്നു.
ദേവതാ നിര്ജിതാഃ സര്വാഃ സ്വര്ഗഭ്രഷ്ടാഃ കൃതാഃ പ്രഭോ । അത്യുഗ്രേണ ഹി ദൈത്യേന മുരനാമ്നാ മഹൌജസാ । ഇംദ്രസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ വിഷ്ണുര്വചനമബ്രവീത്
പ്രഭോ, എല്ലാ ദേവന്മാരും ജയിക്കപ്പെട്ടു സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടു; അത്യന്തം ഭയങ്കരനും ശക്തിയുള്ള മുര എന്ന ദാനവനാൽ. ഇന്ദ്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ വിഷ്ണു സംസാരിച്ചു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- കീദൃശോ ദാനവഃ ശക്ര കിം രൂപം കീദൃശം ബലമ് । ക്വ സ്ഥാനം തസ്യ ദുഷ്ടസ്യ കിം വീര്യം കഃ പരാക്രമഃ । കിം വരം തസ്യ ദുഷ്ടസ്യ മമാഖ്യാഹി മഹാമതേ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ശക്രാ, ആ ദാനവൻ എങ്ങനെയാണു്? അവന്റെ രൂപം എങ്ങനെയാണ്, ശക്തി എത്രയാണു്? ആ ദുഷ്ടന്റെ താമസസ്ഥലം എവിടെയാണ്? അവന്റെ വീര്യം എത്രയാണു്, ധൈര്യം എത്രയാണു്? ആ ദുഷ്ടന് എന്ത് വരം ഉണ്ട്? മഹാമതിയായ നീ എനിക്കു പറയൂ.
ഇംദ്ര ഉവാച- പൂര്വം ബഭൂവ ദേവേശ ബ്രഹ്മവംശസമുദ്ഭവഃ । താലജംഘസ്തു നാമ്നാ ച അത്യുഗ്രോഽപി മഹാസുരഃ
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവേശാ, മുമ്പ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച അത്യന്തം ഭയങ്കരനായ താളജംഘൻ എന്ന മഹാസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യ പുത്രോ ഹി വിഖ്യാതോ മുരനാമേതി ദാനവഃ । അത്യുത്കടോ മഹാവീര്യോ ദേവതാനാം ഭയംകരഃ
അവന്റെ മകനാണ് മുര എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ദാനവൻ; അത്യന്തം ഭയങ്കരനും മഹാശക്തിയുള്ളവനും ദേവന്മാർക്ക് ഭയമായവനും.
പുരീ ചംദ്രാവതീ നാമ്നാ തത്ര സ്ഥാനേ വസത്യസൌ । നിര്ജിതാ ദേവതാഃ സര്വാ സ്വര്ഗാത്തേന വിവാസിതാഃ
അവൻ ചന്ദ്രാവതി എന്ന നഗരത്തിലാണ് താമസിക്കുന്നത്; അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ജയിച്ച് സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുകയുണ്ടായി.
ഇംദ്രോഽന്യോ രോപിതസ്തേന വാതശ്ചൈവ ഹുതാശനഃ । ചംദ്രസൂര്യോ കൃതൌ ചാന്യൌ വായുര്വരുണ ഏവ ച
അവൻ മറ്റൊരു ഇന്ദ്രനെയും, വായുവിനെയും, അഗ്നിയെയും സ്ഥാനാർത്ഥികളാക്കി; ചന്ദ്രനും സൂര്യനും മാറ്റി, വായുവിനെയും വരുണനെയും പകരം വെച്ചു.
സര്വമാത്മകൃതം തേന സത്യം സത്യം ജനാര്ദന । ദേവലോകഃ കൃതസ്തേന സര്വസ്ഥാനവിവര്ജിതഃ
ഇതെല്ലാം അവൻ തന്നെ ചെയ്തു, ജനാർദ്ദനാ, സത്യമാണ്, സത്യമാണ്; ദേവലോകം അവൻ എല്ലാ യഥാസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് ഒഴിവാക്കിയിരിക്കുന്നത്.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ കോപമാനോ ജനാര്ദനഃ । ഹനിഷ്യേ ദാനവം ദുഷ്ടം ദേവതാനാം ഭയംകരമ്
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ജനാർദ്ദനൻ കോപിച്ചു: 'ദുഷ്ടനും ദേവന്മാർക്ക് ഭയമായ ദാനവനെയും ഞാൻ കൊല്ലും.'
ത്രിദശൈഃ സഹിതോ ദേവോ ഗതശ്ചംദ്രാവതീം പുരീമ് । ദൃഷ്ടോ ദേവൈസ്തു ദൈത്യേംദ്രോ ഗര്ജമാനഃ പുനഃ പുനഃ
മറ്റു ദേവന്മാരോടൊപ്പം ദൈവം ചന്ദ്രാവതി നഗരത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ ദേവന്മാർ വീണ്ടും വീണ്ടും ഗർജ്ജിക്കുന്ന ദൈത്യേന്ദ്രനെ കണ്ടു.
തേന സര്വേ ജിതാ ദേവ ഗതാശ്ചൈവ ദിശോ ദശ । ഹരിം നിരീക്ഷ്യ പ്രോവാച തിഷ്ഠതിഷ്ഠേതി ദാനവഃ
അവന്റെ ശക്തിയാൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും തോറ്റു പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി മറഞ്ഞു. അപ്പോൾ ഹരിയെ കണ്ട ദാനവൻ പറഞ്ഞു: 'നിൽക്കൂ, നിൽക്കൂ!'
ഭഗവാനബ്രവീത്തം ച ക്രോധസംരക്തലോചനഃ । ശ്രീഭഗവാനുവാച- രേ ദാനവ ദുരാചാര മമ ബാഹും നിരീക്ഷയ
കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് ഭഗവാൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'ഹേ ദുഷ്ട ദാനവാ, എന്റെ ഭുജം നോക്കൂ.'
തതസ്തേ സമ്മുഖാഃ സര്വേ വിഷ്ണുനാ ദുഷ്ടദാനവാഃ । ഹതാ ബാണൈഃ പുനര്ദിവ്യൈര്ജാതാശ്ച ഭയവിഹ്വലാഃ
വിഷ്ണുവിന്റെ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന എല്ലാ ദുഷ്ട ദാനവന്മാരും ദിവ്യമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു; അവരെ ഭയം പിടിച്ചു.
ചക്രം മുക്തം ച കൃഷ്ണേന ദൈത്യസൈന്യേഷു പാംഡവ । തേനച്ഛിന്നാസ്തു ശതശോ ബഹവോ നിധനം ഗതാഃ
കൃഷ്ണൻ ചക്രം ദാനവസൈന്യത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞു; അതിനാൽ നൂറുകണക്കിന് ആളുകൾ വെട്ടി വീണു, പലരും മരണത്തിന് കീഴടങ്ങി.
ഏകോപി ദാനവസ്തത്ര യുധ്യമാനോ മുഹുര്മുഹുഃ । നഷ്ടാഃ സര്വേ സുരാസ്തേന നിര്ജിതോ മധുസൂദനഃ
അവിടെ ഒരൊറ്റ ദാനവൻ മാത്രം വീണ്ടും വീണ്ടും യുദ്ധം നടത്തി; അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും സംഹരിച്ചു, മധുസൂദനനും അവനാൽ തോറ്റു.
നിര്ജിതം തേന ദൈത്യേന ബാഹുയുദ്ധമജായത । ബാഹുയുദ്ധം കൃതം തേന ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രകമ്
ആ ദാനവൻ ഭുജയുദ്ധം ആരംഭിച്ചു; ആയിരം വർഷം ദിവ്യമായ ഭുജയുദ്ധം അവൻ നടത്തി.
വിഷ്ണുശ്ചിംതാം പ്രപന്നശ്ച നഷ്ടാഃ സര്വാശ്ച ദേവതാഃ । വിഷ്ണുശ്ച നിര്ജിതസ്തേന ഗതോ ബദരികാശ്രമമ്
വിഷ്ണു വിഷമത്തിൽ ആകുകയും എല്ലാ ദേവന്മാരും നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്തു; അവനാൽ തോറ്റ വിഷ്ണു ബദരികാശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
ഗുഹാ സിംഹാവതീ നാമ തത്ര സുപ്തോ ജനാര്ദനഃ । യോജനദ്വാദശവതീ ഏകദ്വാരാ ച പാംഡവ
അവിടെ സിംഹാവതീ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു ഗുഹയുണ്ട്; അവിടെ ജനാർദ്ദനൻ ഉറങ്ങുകയായിരുന്നു. ആ ഗുഹയ്ക്ക് പന്ത്രണ്ടു യോജന നീളവും ഒരു വാതിലുമാണ്, ഹേ പാണ്ഡവ.