ब्रह्मोवाच॥ पुष्करेहं सुरश्रेष्ठो गयायां च चतुर्मुखः। कान्यकुब्जे देवगर्भो भृगुकक्षे पितामहः
ब्रह्मा म्हणाला: पुष्करमध्ये मी देवांचा श्रेष्ठ आहे; गया येथे मी चतुर्मुख आहे; कण्यकुब्जमध्ये देवगर्भ आहे; भृगुकक्षेत मी पितामह आहे.
कावेर्य्यां सृष्टिकर्ता च नंदिपुर्य्यां बृहस्पतिः। प्रभासे पद्मजन्मा च वानर्यां च सुरप्रियः
कावेरीवर मी सृष्टीकर्ता आहे; नंदिपुरीत बृहस्पती; प्रभासमध्ये कमळातून जन्मलेला; आणि वानर्येत देवांना प्रिय आहे.
द्वारवत्यां तु ऋग्वेदी वैदिशे भुवनाधिपः। पौंड्रके पुंडरीकाक्षः पिंगाक्षो हस्तिनापुरे
द्वारकेत मी ऋग्वेदाशी संबंधित आहे; वैदिशेत मी जगाचा स्वामी; पौंड्रकात मी कमळनयन; हस्तिनापुरात मी पिंगडोळा आहे.
जयंत्यां विजयश्चास्मि जयंतः पुष्करावते। उग्रेषु पद्महस्तोहं तमोनद्यां तमोनुदः
जयंतीमध्ये मी विजय आहे; जयंतात मी पुष्करावत; उग्रांमध्ये मी पद्महस्त; तमोनदीवर मी अंधार दूर करणारा आहे.
अहिच्छन्ने जया नंदी कांचीपुर्यां जनप्रियः। ब्रह्माहं पाटलीपुत्रे ऋषिकुंडे मुनिस्तथा
काञ्चीपुरमध्ये अहिच्छन्न विजयी आहे, तिथे नंदी सर्वांना प्रिय आहे. पाटलीपुत्रात मी ब्रह्मा आहे आणि ऋषिकुंडात ऋषिस्वरूपाने वावरतो.
महितारे मुकुंदश्च श्रीकंठः श्रीनिवासिते। कामरूपे शुभाकारो वाराणस्यां शिवप्रियः
महितार येथे मुकुंद आहे, श्रीनिवासात श्रीकंठ वास करतो. कामरूपात शुभमूर्ती प्रकटते आणि वाराणसीत शंकराचा प्रिय वास करतो.
मल्लिकाक्षे तथा विष्णुर्महेंद्रे भार्गवस्तथा। गोनर्दे स्थविराकार उज्जयिन्यां पितामहः
मल्लिकाक्ष येथे विष्णू आहे, महेंद्रावर भार्गव आहे. गोनर्दात वयोवृद्ध रूपात आहे आणि उज्जयिनीमध्ये पितामह आहे.
कौशांब्यां तु महाबोधिरयोध्यायां च राघवः। मुंनींद्रश्चित्रकूटे तु वाराहो विंध्यपर्वते
कौशांबीमध्ये महाबोधी आहे, अयोध्येत राघव आहे. चित्रकूटात मुनींद्र आहे आणि विंध्य पर्वतात वराह आहे.
गंगाद्वारे परमेष्ठी हिमवत्यपि शंकरः। देविकायां स्रुचाहस्तः स्रुवहस्तश्चतुर्वटे
गंगाद्वारावर परमेश्वर आहे, हिमवंतावर शंकर आहे. देविकेत स्रुची हातात आहे आणि चतुर्वटावर स्रुवहस्त आहे.
वृंदावने पद्मपाणिः कुशहस्तश्च नैमिषे। गोप्लक्षे चैव गोपीन्द्रः सचंद्रो यमुनातटे
वृंदावनात कमळहस्त आहे, नैमिषात कुशहस्त आहे. गोपलक्षात गोपींचा राजा आहे आणि यमुनाकाठी चंद्रासह वास आहे.
भागीरथ्यां पद्मतनुर्जलानंदो जलंधरे। कौंकणे चैव मद्राक्षः कांपिल्ये कनकप्रियः
भागीरथीवर कमळमूर्ती आहे, जलंधरात जलाचा आनंद आहे. कौंकणात मद्रदृष्टि आहे आणि कांपिल्यात सोन्याचा प्रिय आहे.
वेंकटे चान्नदाता च शंभुश्चैव क्रतुस्थले। लंकायां च पुलस्त्योहं काश्मीरे हंसवाहनः
वेंकटावर अन्नदाता आहे, क्रतुथळावर शंभू आहे. लंकेत मी पुलस्त्य आहे आणि काश्मीरमध्ये हंसवाहन आहे.
वसिष्ठश्चार्बुदे चैव नारदश्चोत्पलावते। मेलके श्रुतिदाताहं प्रपाते यादसांपतिः
अर्बुदावर वसिष्ठ आहे, उत्पलावतावर नारद आहे. मेलकात मी वेदांचा दाता आहे आणि प्रपातावर जलचरांचा स्वामी आहे.
सामवेदस्तथा यज्ञे मधुरे मधुरप्रियः। अंकोटे यज्ञभोक्ता च ब्रह्मवादे सुरप्रियः
यज्ञात सामवेद आहे, मधुरेत मधुरप्रिय आहे. अंकोटात यज्ञभोगता आहे आणि ब्रह्मवादात देवांचा प्रिय आहे.
नारायणश्च गोमंते मायापुर्यां द्विजप्रियः। ऋषिवेदे दुराधर्षो देवायां सुरमर्दनः
गोमंतात नारायण आहे, मायापुरीत द्विजांचा प्रिय आहे. ऋषिवेदात दुर्धर्ष आहे आणि देवायात सुरांचा संहारक आहे.
विजयायां महारूपः स्वरूपो राष्ट्रवर्द्धने। पृथूदरस्तु मालव्यां शाकंभर्यां रसप्रियः
विजयात महान रूप आहे, स्वरूपात राष्ट्र वाढवणारा आहे. मालव्यात पिळदार पोटाचा आहे आणि शाकंभरीत रसप्रिय आहे.
पिंडारके तु गोपालः शंखोद्धारेंगवर्द्धनः। कादंबके प्रजाध्यक्षो देवाध्यक्षः समस्थले
पिंडारकात गोपाळ आहे, शंखोद्धारात अंगवर्धन आहे. कादंबकात प्रजाध्यक्षा आहे आणि समस्थळात देवाध्यक्षा आहे.
गंगाधरो भद्रपीठे जलशाय्यप्यहमर्बुदे। त्र्यंबके त्रिपुराधीशः श्रीपर्वते त्रिलोचनः
गंगाधर भद्रपीठात आहे, अर्बुदात मी जलशायी आहे. त्र्यंबकात त्रिपुराधीश आहे आणि श्रीपर्वतात त्रिलोचन आहे.
महादेवः पद्मपुरे कापाले वैधसस्तथा। शृंगिबेरपुरे शौरिर्नैमिषे चक्रपाणिकः
पद्मपुरात महादेव आहे, कापालीत वैधस आहे. श्रुंगिबेरपुरात शौरि आहे आणि नैमिषात चक्रपाणि आहे.
दंडपुर्यां विरूपाक्षो गौतमो धूतपापके। हंसनाथो माल्यवति द्विजेंद्रो वलिके तथा1.34.
दंडपुरात विरूपाक्ष आहे, धुतपापकात गौतम आहे. माल्यवतीत हंसनाथ आहे आणि वलिकात द्विजांचा राजा आहे.
इंद्रपुर्यां देवनाथो द्यूतपायां पुरंदरः। हंसवाहस्तु लंबायां चंडायां गरुडप्रियः
इंद्रपुरात देवांचा स्वामी आहे, द्यूतपायात पुरंदर आहे. लांबेत हंसवाहन आहे आणि चंडात गरुडप्रिय आहे.
महोदये महायज्ञः सुयज्ञो यज्ञकेतने। सिद्धिस्मरे पद्मवर्णः विभायां पद्मबोधनः
महोदयात महान यज्ञ आहे, सुयज्ञात उत्तम यज्ञ आहे. यज्ञकेतनात यज्ञाचा ध्वज आहे, सिद्धिस्मरात कमळवर्ण आहे आणि विभेत कमळजागृत करणारा आहे.
देवदारुवने लिंगं महापत्तौ विनायकः। त्र्यंबको मातृकास्थाने अलकायां कुलाधिपः
देवदारूच्या अरण्यात लिंग आहे; महापत्तामध्ये विनायक आहे; त्र्यंबक येथे मातृकांच्या ठिकाणी, आणि अलकायामध्ये कुलाचा अधिपती आहे.
त्रिकूटे चैव गोनर्दः पाताले वासुकिस्तथा। पद्माध्यक्षश्च केदारे कूष्मांडे सुरतप्रियः
त्रिकूटमध्ये गोणार्द आहे; पाताळात वासुकी आहे; केदारामध्ये पद्माध्यक्ष आहे; कूष्मांडात सुरतेला प्रिय असलेला आहे.
कुंडवाप्यां शुभांगस्तु सारण्यां तक्षकस्तथा। अक्षोटे पापहा चैव अंबिकायां सुदर्शनः
कुंडवापीत शुभांग आहे; सारण्यात तक्षक आहे; अक्षोटात पाप नष्ट करणारा आहे; अंबिकेत सुदर्शन आहे.
वरदायां महावीरः कांतारे दुर्गनाशनः। अनंतश्चैव पर्णाटे प्रकाशायां दिवाकरः
वरदामध्ये महावीर आहे; कांतात दुर्गांचा नाश करणारा आहे; पर्णाटात अनंत आहे; प्रकाशात दिवाकर आहे.
विराजायां पद्मनाभः स्वरुद्रश्च वृकस्थले। मार्कंडो वटके चैव वाहिन्यां मृगकेतनः
विराजेत पद्मनाभ आहे; वृकस्थळात स्वरुद्र आहे; वटकामध्ये मार्कंडेय आहे; वाहिनीत मृगकेतन आहे.
पद्मावत्यां पद्मगृहो गगने पद्मकेतनः। अष्टोत्तरं स्थानशतं मया ते परिकीर्तितम्
पद्मावतीमध्ये पद्मगृह आहे; आकाशात पद्मकेतन आहे; मी तुला एकशे आठ पवित्र स्थळांची मोजणी सांगितली.
यत्र वै मम सांनिध्यं त्रिसंध्यं त्रिपुरांतक। एतेषामपि यस्त्वेकं पश्यते भक्तिमान्नरः
त्रिपुरांचा संहार करणारा, जिथे जिथे माझे सान्निध्य आहे, तिथे जो भक्त मनुष्य दिवसातील तीन सांध्यांना या स्थळांपैकी एक जरी पाहतो—
स्थानं सुविरजं लब्ध्वा मोदते शाश्वतीः समाः। मानसं वाचिकं चैव कायिकं यच्च दुष्कृतम्
तो शुद्ध स्थळ मिळवून अनंत काळ आनंदात राहतो; मन, वाणी किंवा शरीराने केलेले सर्व पाप—