अपरिच्छिन्नतत्वार्था पुत्रं शापितवत्यहं। विपरीतार्थबुद्धीनां सुलभो विपदागमः
खरं काय आहे हे न कळता मी माझ्या मुलाला शाप दिला. चुकीच्या समजुतीमुळे संकट लगेच येतं.
संचिंत्यैवमुवाचेदं वीरकं प्रति शैलजा। सज्जलज्जाविकारेण वदनेनाम्बुजत्विषा
असं मनाशी ठरवून, पर्वतराजकन्या लाज आणि संकोचाने फुललेल्या कमळासारख्या चेहऱ्याने वीरकाला म्हणाली.
देव्युवाच-। अहं वीरक ते माता न तेस्तु मनसो भ्रमः। शंकरस्यास्मि दयिता सुता तुहिनभूभृतः
देवी म्हणाली — "वीरका, मी तुझी आई आहे, तुझ्या मनात काहीही संभ्रम ठेवू नकोस. मी शंकराची प्रिय आणि हिमालयाची कन्या आहे."
मम गात्रच्छविभ्रांत्या मा शंकां पुत्र धारय। तुष्टेन गौरता दत्ता ममेयं पद्मजन्मना
माझ्या अंगाचा रंग वेगळा वाटला म्हणून शंका करू नकोस, मुला. हे गौरवर्ण मला कमळातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवाने प्रसन्न होऊन दिलं आहे.
मया शप्तोस्यविदिते वृत्तांते दैत्यनिर्मिते। ज्ञात्वा नारीप्रवेशं तु शंकरे रहसि स्थिते
खरी गोष्ट न कळता, राक्षसाने काहीतरी केलं असं समजून मी तुला शाप दिला. शंकर एकांतात असताना स्त्री आत गेली असं कळल्यावर असं झालं.
ननिवर्तयितुं शक्यः शापः किंतु ब्रवीमि ते। शीघ्रमेष्यसि मानुष्यात्सर्वकामसमन्वितः
शाप मागे घेता येत नाही, पण मी तुला सांगते — तू लवकरच माणूस म्हणून जन्म घेशील आणि सर्व इच्छा पूर्ण होतील.
शिरसा तु ततो वंद्य मातरं पूर्णमानसः। उवाच साध्वीं पूर्णेन्दु द्युतिं तुहिनशैलजां
मग शुद्ध मनाने, डोकं झुकवून त्याने आपल्या आईचं वंदन केलं. ती हिमालयकन्या, पूर्ण चंद्रासारखी तेजस्वी आणि सती होती.
वीरक उवाच-। नतसुरासुरमौलिलसन्मणिप्रवरकांतिकरालिनखाङ्घ्रिके। नगसुते शरणागतवत्सले नवनमोवनतार्त्तिविनाशिनि
वीरक म्हणाला — "देवी, तुझ्या पायांच्या नखांना देव आणि दैत्य जे वाकतात त्यांच्या मुकुटातील रत्नांचा प्रकाश लाभतो. तू शरण आलेल्यांवर प्रेम करतेस, आणि दु:खी व नव्यांना त्रास दूर करतेस. मी तुझ्या चरणी शरण येतो."
तपनमंडलमंडितकंधरे पृथुसुवर्णनगद्युतिहारिके। विषमभंगविषंगमभीषितो गिरिसुते भवतीमहमाश्रये
पर्वतराजकन्ये, तुझ्या गळ्यात सूर्याच्या तेजाने झळकणारा हार आहे, मोठ्या सोन्याच्या दागिन्यांची शोभा आहे, आणि शत्रू व विषारी लोक तुझ्यापासून घाबरतात. मी तुझ्या चरणी शरण आलो आहे.
जगतिकाप्रणताभिमता ददौ झटिति सिद्धिमृते भवतीं यथा। जगतिकां प्रणमेच्छशिशेखरो भुवनभृन्मुनयो भवतीं यथा
देवी, जगातील जे भक्त तुला वंदन करतात त्यांना तू लगेच सिद्धी देतेस. जसा शशिशेखर आणि जगाला आधार देणारे ऋषी तुला वंदन करतात, तसंच सगळ्या जगाने तुला वंदन करावं.
विमलयोगविनिर्मितदुर्जये सुतनुतुल्यमहेश्वरमंडली। विदलितांधकबांधवसंहतिः सुरवरैः प्रथमं त्वमभिष्टुता
तुझ्या निर्मळ योगामुळे निर्माण झालेल्या, जिंकता न येणाऱ्या, सडपातळ रूपाची व महादेवाच्या प्रमाणेच वर्तुळ असलेली तू, अंधकाच्या नातलगांचा नाश करणारी आहेस. देवांनी सर्वप्रथम तुझी स्तुती केली.
सितसटापटलोद्धतकंधराभवमहामृगराजरयस्थिता। विमलशक्तिमुखानलपिंगला यतभुजौघनिपिष्टमहासुरा
पांढऱ्या जटांमुळे उठून दिसणारी, सिंहाच्या गळ्यासारखी तेजस्वी, शुद्ध शक्तीने ज्वाळेसारखी तांबूस भासणारी, हातांची ताकद आवरून मोठ्या असुरांना चिरडणारी तू उभी आहेस.
निगदिता भुवनैरतिचंडिकाजननिशुंभनिशुंभनिषूदिनी। प्रणतचिंतितदा भवदा नवप्रशमनैकरतिस्तरसा भुवि
सर्व जग तुझ्या भीषण रूपाची, शुंभ-निशुंभाचा नाश करणाऱ्या आईची, घोषणा करतात. जे भक्त तुझ्या चरणी नतमस्तक होतात व तुला आठवतात, त्यांना तू लगेचच सर्व दुःखातून मुक्त करतेस.
वियतिवायुपथे ज्वलनाकुलेवनितले तव देवि च यद्वपुः। तदजितेप्रतिमे प्रणमाम्यहं भुवनभाविनिते भववल्लभे
देवी, प्रचंड वाऱ्याने भरलेल्या, जळत्या अरण्यात तुझे रूप दिसते. जिंकता न येणाऱ्या, जगाचा आधार असलेल्या, शिवाच्या प्रिय पत्नी, मी तुला वंदन करतो.
जलधयो ललितोद्धतवीचयो हुतवहो द्युतिदग्धचराचरः। फणसहस्रभृतश्च भुजंगमास्त्वमभिधास्यसि मामभयंकरा
खेळकर लाटा असलेले समुद्र, सर्व चराचर जाळणारी अग्नी, आणि हजार फणांचे साप—हे भयावह असले तरी, हे भयदायिनी, तू माझ्यासाठी त्यांना सहज जिंकशील.
भगवति स्थिरभक्तजनाश्रये प्रतिगतो भवतीचरणाश्रयं। करणजातमिहास्तु ममाश्रवैतवविलासमुखानुभवास्यदम्
भगवती, खंबीर भक्तांसाठी आधार असलेली, तुझ्या चरणी आश्रय घेतलेल्यांचे तू रक्षण करतेस. माझ्या सर्व कृतींमधून तुझ्या कृपेचा, आनंदाचा अनुभव मला मिळू दे.
सुप्रसन्ना ततो देवी वीरकस्येति संस्तुता। प्रविवेश शुभंभर्तुर्भुवनं भूधरात्मजा
मग देवी, वीरकाने केलेल्या स्तुतीने प्रसन्न होऊन, पर्वतराजकन्या आपल्या पतीच्या शुभ लोकात प्रवेशली.
द्वास्थोपि वीरको देवान्हरदर्शनकांक्षिणः। व्यसर्जयत्स्वकानेव गृहानादरपूर्वकं
वीरक, द्वारपाल, शिवदर्शनाची इच्छा असलेल्या देवांना आदरपूर्वक त्यांच्या स्वतःच्या घरी परत पाठवतो.
नास्त्यत्रावसरो देवा देव्याः सह वृषाकपिः। निभृतः क्रीडतीत्युक्ता ययुस्ते च यथागतं
त्याने सांगितले, 'इथे सध्या संधी नाही, कारण वृषध्वज देवीसोबत एकांतात क्रीडा करीत आहे.' म्हणून देव जसे आले तसे परत गेले.
गते वर्षसहस्रे तु देवास्त्वरितमानसाः। ज्वलनं चोदयामासुर्ज्ञातुं शंकरचेष्टितं
हजार वर्षे गेल्यावर, देवांना उत्कंठा वाटली आणि त्यांनी अग्नीला, शंकर काय करतो हे जाणून घेण्यासाठी, आत पाठवले.
प्रविश्य पक्षिरंध्रेण शुकरूपी हुताशनः। ददर्श शयने सर्वं रतौ गिरिजया सह
अग्नीने डुकराचे रूप घेऊन, पक्ष्याच्या छिद्रातून आत प्रवेश केला आणि त्याने शिव सर्व काही, गिरिजेसोबत प्रेमात मग्न असताना, पाहिले.
ददर्श तं च देवेशो हुताशं शुकरूपिणं। तमुवाच महादेवः किंचित्कोपसमन्वितः
देवताधिपतीने डुकराच्या रूपातील अग्नीला पाहिले आणि थोड्या रागाने महादेव त्याला म्हणाला.
शर्व उवाच। निषिक्तमर्धं देव्यां मे वीर्यं च शुकविग्रह। लज्जया विरतिश्चास्य त्वमर्धं पिब पावक
शर्व म्हणाला: 'माझ्या वीर्याचा अर्धा भाग देवीमध्ये स्थिरावला आहे, आणि उरलेला डुकराच्या रूपात आहे. लाजेमुळे ती थांबली आहे; अग्नी, तू उरलेला भाग पिऊन टाक.'
यस्मात्तु त्वत्कृते विघ्नं तस्मात्त्वय्युपपद्यते। इत्युक्तः प्राञ्जलिर्वह्निरपिबद्वीर्यमाहितं
‘तुझ्यामुळे अडथळा निर्माण झाला, म्हणून तो तुझ्यावरच येतो.’ असे सांगितल्यावर, अग्नीने हात जोडून ते शक्तिशाली वीर्य पिले.
तेनाप्लुतास्ततो देवास्तन्मुखा ऋभवो यतः। विपाट्य जठरं तेषां वीर्यं माहेश्वरं ततः
त्यामुळे देव अग्नीने भरले गेले, आणि त्यांच्या तोंडातून ऋभू प्रकटले; त्यांच्या पोटातले महादेवाचे वीर्य बाहेर आले.
निष्क्रांतं तप्तहेमाभं वितते शंकराश्रमे। तस्मिन्सरो महज्जातं विमलं बहुयोजनं
ते वीर्य, वितळलेल्या सोन्यासारखे चमकत, शंकराच्या विस्तीर्ण आश्रमात बाहेर आले आणि तिथे एक मोठे, निर्मळ, अनेक योजन व्यापणारे सरोवर निर्माण झाले.
प्रोत्फुल्लहेमकमलं नानाविहगनादितम्। तच्छ्रुत्वा तु सरो देवी जातं हेममहांबुजम्
ते सरोवर फुललेल्या सोन्याच्या कमळांनी आणि विविध पक्ष्यांच्या किलबिलाटाने भरले होते. तेव्हा देवीला कळले की तिथे एक मोठे, सोन्याचे कमळ उमलले आहे.
जगाम कौतुकाविष्टा तत्सरः कनकांबुजम्। तत्र कृत्वा जलक्रीडां तदब्जकृतशेखरा
कौतुकाने भरून देवी त्या सोन्याच्या कमळांनी भरलेल्या सरोवराकडे गेली; तिथे तिने जलक्रीडा केली आणि त्या कमळांनी स्वतःला सजवले.
उपविष्टा ततस्तस्य तीरे देवी सखीवृता। पातुकामा च तत्तोयं स्वादुनिर्मलपंकजम्
मग ती देवी आपल्या सखींसह त्या तळ्याच्या काठी बसली आणि तिला त्या गोड, निर्मळ, कमळांनी भरलेल्या पाण्याचे पिण्याचे मन झाले.
अपश्यत्कृत्तिकास्तास्स षडर्कद्युतिसन्निभाः। पद्मपत्रे तु तद्वारि गृहीत्वा प्रस्थिता गृहम्
तिथे तिने सहा कृतिका पाहिल्या, त्या सूर्याच्या तेजासारख्या झळकत होत्या. त्या कमळाच्या पानावरचे पाणी घेऊन ती घरी जायला निघाली.