महालयं महापद्मे पयोष्ण्यां पिंगलेश्वरम् । सिंहिकायां तथा तीर्थं सौरवेरविसंज्ञकम्
महालय महापद्मात, पयोष्णीवर पिंगलेश्वर; सिम्हिकेवर सौरवेर नावाचं तीर्थ.
कार्तिकं कृत्तिकाक्षेत्रे शांकरं शंकरे गिरौ । उत्पलाख्यं ततो दिव्यं सुभद्रा सिंधुसंगमे
कार्तिक कृतिका क्षेत्रात, शंकर शंकर पर्वतावर; त्यानंतर दिव्य उत्पलाख्य, आणि सिंधू संगमावर शुभद्रा.
गाणपत्यं ततश्चैव पर्वतो विष्णुसंज्ञके । जालंधरे ततः प्रोक्तं तीर्थं विष्णुमुखं च यत्
गाणपत्य त्यानंतर, विष्णु नावाचा पर्वत; जालंधरावर विष्णुमुख नावाचं तीर्थ.
तारे वै तारकं प्रोक्तं पर्वते विष्णुसंज्ञके । देवदारुवने पौंड्रं पौष्कं काश्मीरमंडले
तार येथे तारक, विष्णु नावाच्या पर्वतावर; देवदारू वनात पौंड्र, आणि पौष्क काश्मीर प्रदेशात.
भौमं हिमं हिमाद्रौ च तुष्टिकं पौष्टिकं पुनः । कपालमोचनं तीर्थं जातं मायापुरे तथा
हिमालयावर पृथ्वीवरील बर्फ, तुष्टिक आणि पौष्टिक पुन्हा; तसेच मायापूरमध्ये कपाळमोचन हे तीर्थ निर्माण झाले.
शंखोद्धारं ततश्चैव देवं वै शंखधारकम् । पिंडे वै पिंडनामानं सिद्धे वैखानसं भवेत्
नंतर शंखोद्धार आणि शंखधारक देव, पिंड येथे पिंड नावाचा, सिद्ध येथे वैखानस सापडतो.
अच्छोदे विष्णुकामं तु धर्मकामार्थमोक्षदम् । औषध्यं चोत्तरेकूले कुशद्वीपे कुशोदकम्
अच्छोदात विष्णुकाम, जे धर्म, काम, अर्थ आणि मोक्ष देणारे आहे; उत्तरेकाठी औषधी पाणी, कुशद्वीपात कुशोदक आहे.
मन्मथं हेमकूटे तु कुमुदे सत्यवादनम् । वदंत्यावाश्वकं तीर्थं विंध्ये वै मातृकं स्मृतम्
हेमकूटावर मनमथ, कुमुदावर सत्यवाद; अवाश्वक हे तीर्थ म्हणतात, आणि विंध्यात मातृका स्मरणात आहे.
चित्ते ब्रह्ममयं तीर्थं तीर्थानां पावनं स्मृतम् । एतेषां सर्वतीर्थानामुत्तमं शृणु सुंदरि
चित्तात ब्रह्ममय तीर्थ, तीर्थांमध्ये पावन मानले जाते; या सर्व तीर्थांपैकी उत्तम ऐक, सुंदरि.
विष्णोर्नाममयं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । ब्रह्महा हेमहारी वा बालहा गोघ्न एव च
विष्णूच्या नावाने बनलेले तीर्थ कधीच झाले नाही आणि होणारही नाही; ब्रह्महत्यारा, सोन्याचा चोर, बालहत्यारा किंवा गोहत्यारा असो,
मुच्यते नाममात्रेण प्रसादात्केशवस्य तु । कलौ द्वारवती रम्या धन्यो देवो जनार्दनः
केवळ नाव उच्चारल्याने, केशवाच्या कृपेने मुक्त होतो; कलियुगात द्वारवती रम्य आहे, आणि धन्य देव जनार्दन.
ये पश्यंति नरा देवं मुक्तिस्तेषां सुनिश्चला । एवं धन्यतमं देवं विष्णुं सर्वेश्वरं प्रभुम्
जे पुरुष त्या देवाचे दर्शन करतात त्यांची मुक्ती अढळ असते; असा हा सर्वश्रेष्ठ, धन्य विष्णू, सर्वांचा स्वामी, प्रभू.
चिंतयामि महादेवि विद्वत्संस्थो जनार्दनम् । अष्टोत्तरं तु तीर्थानां शतमेतदुदाहृतम्
माझ्या मनात, हे महादेवी, विद्वानांमध्ये वास करणाऱ्या जनार्दनाचे चिंतन करतो; हे तीर्थांचे एकशेआठ नावे सांगितली आहेत.
यो जपेच्छृणुयाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते । एषु तीर्थेषु यः स्नात्वा पश्येन्नारायणं हरिम्
जो कोणी हे जपतो किंवा ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो; या तीर्थांमध्ये स्नान करून जो नारायण, हरि यांचे दर्शन करतो,
सर्वपापविनिर्मुक्तो याति विष्णोः सनातनम् । जगन्नाथं महातीर्थं लोकानां पावनं स्मृतम्
तो सर्व पापांपासून मुक्त होऊन विष्णूच्या सनातन धामाला जातो; जगन्नाथ हे महान तीर्थ, जगाला पावन करणारे मानले जाते.
ये गच्छंति नरश्रेष्ठास्तेपि यांति परां गतिम् । शताष्टकं महापुण्यं श्रावयेत्पितृकर्मणि
जे श्रेष्ठ पुरुष तिथे जातात, तेही परमगतीला पोहोचतात; हे एकशेआठ पुण्य तीर्थ पितृकर्मासाठी ऐकवावे.
इहलोके सुखं भुक्त्वा याति विष्णोः सनातनम् । गोदाने श्राद्धदाने वा अहन्यहनि वा पुनः
या लोकात सुख उपभोगून, तो विष्णूच्या सनातन धामाला जातो; गोधनात, श्राद्धदानात किंवा दररोज पुन्हा,
देवार्चनविधौ विद्वान्परं ब्रह्माधिगच्छति
देवपूजेच्या पद्धतीत विद्वान परम ब्रह्म प्राप्त करतो.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायां उत्तरखंडे जंबूद्वीपतीर्थवर्णनंनाम त्रयस्त्रिंशाधिकशततमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीपद्म महापुराणात, पंचपंचाशत्सहस्र संहितेच्या उत्तरखंडात, जांबूद्वीपातील तीर्थांचे वर्णन असलेला एकशेतेहतीसवा अध्याय संपला.
महादेव उवाच। वेत्रवत्यास्तु माहात्म्यं वक्ष्यामि शृणु सुंदरि । यत्र स्नात्वा विमुच्यंते यावदाभूतसंप्लवम्
महादेव म्हणाले: वेत्रवतीचे माहात्म्य मी सांगतो, ऐक सुंदरि; जिथे स्नान केल्याने सर्व जन्मभर साचलेली पापे दूर होतात.
वृत्रेण च कृतः कूपो महागंभीरसंज्ञकः । कूपात्सा निःसृता देवी महापापौघनाशिनी
वृत्राने एक विहीर खणली, जिला अतिशय खोल असे नाव मिळाले; त्या विहिरीतून देवी प्रकट झाली, जी मोठ्या पापांचा नाश करणारी आहे.
यथा गंगा तथेयं च सरिच्छ्रेष्ठा सुरोत्तमे । अस्या दर्शनमात्रेण पापौघाः शमयंति च
जशी गंगा, तशी हीही, नद्यांमध्ये श्रेष्ठ, हे उत्तम देवी; केवळ तिचे दर्शन घेतल्याने पापांचा समूह शांत होतो.
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि इतिहासं पुरातनम् । यच्छ्रुत्वा पापिनो दोषैर्विमुक्ताः कर्मबंधनात्
हे देवी, ऐक. मी तुला एक फार जुनी गोष्ट सांगतो. ही गोष्ट ऐकल्यावर पापी माणसे दोषांपासून आणि कर्माच्या बंधनातून मुक्त होतात.
चंपके नगरे चैव राजा राज्यं करोति सः । सदा दुष्टो दुष्टरूपो जनानां स प्रपीडकः
चंपक या नगरीत एक राजा राज्य करत होता. तो नेहमीच वाईट स्वभावाचा आणि लोकांना त्रास देणारा होता.
अधर्मो धर्मरूपश्च विष्णुनिंदापरायणः । देव द्विज निहंता च आश्रमाणां विदूषकः
तो अधार्मिक असूनही धर्माचा देखावा करायचा. विष्णूची निंदा करण्यात त्याला आनंद वाटायचा. तो देव आणि ब्राह्मणांचा शत्रू होता आणि आश्रमांची विटंबना करायचा.
वेदनिंदापरः श्रीमान्मूर्खो वा निर्घृणः शठः । असच्छास्त्रेषु निरतः परदाराभिमर्शकः
तो वेदांची निंदा करायचा, श्रीमंत होता, पण मूर्ख, निर्दयी आणि कपटी होता. तो खोट्या ग्रंथांमध्ये रमायचा आणि दुसऱ्यांच्या स्त्रियांना स्पर्श करायचा.
विदारुणेति नामा च संजातो मूर्ख एव च । कदाचिद्दैवयोगेन आगतस्तां नदीं प्रति
त्याचे नाव विदारुण होते आणि तो खरोखरच मूर्ख होता. एकदा दैवयोगाने तो त्या नदीकाठी गेला.
आखेटकसमायुक्तः स्वयं कुष्ठी सुरेश्वरि । महापापादयं जातो ब्राह्मणानां च निंदनात्
तो शिकारीत गुंतलेला आणि स्वतः कुष्ठरोगी होता, हे सुरेश्वरी. ब्राह्मणांची निंदा केल्यामुळे तो मोठा पापी म्हणून जन्माला आला.
वृथावादी दुरात्मा च शठो वै निर्घृणः पशुः । वेदनिंदारतो नित्यं गोशास्त्राणां प्रदूषकः
तो फुकाचा बोलणारा, वाईट मनाचा, खरा कपटी आणि निर्दयी होता, जणू काही पशूच. तो नेहमी वेदांची निंदा आणि गोशास्त्रांची विटंबना करायचा.
एवंविधो वने भ्राम्यंस्तृषार्तः स सुहृद्वृतः । अश्वादुत्तीर्य राजाऽसौ जलं पीत्वा गृहं गतः
असा हा राजा, मित्रांसोबत जंगलात भटकत असताना तहानलेला झाला. मग घोड्यावरून उतरून त्याने पाणी प्यायले आणि घरी परतला.