साभ्रमत्यां कृतस्नानो दर्शनं कृतवान्मम । तत्र तिष्ठति नित्यं वै पूजां कुर्वन्ननेकधा
तेथे विधिपूर्वक स्नान करून त्याने माझे दर्शन घेतले आणि अनेक प्रकारे पूजा करत तो नेहमीच तिथे राहिला.
तत्र कोऽपि महादुष्टः कौलिकः पापरुपधृक् । मांसं दत्तं तदा तेन शिवस्योपरि भामिनि
तेथे एक अत्यंत दुष्ट कौळिक, पापी रूप घेऊन, त्या वेळी शिवावर मांस अर्पण केले, हे सुंदरिनी.
दृष्ट्वा तदपि मांसं च विश्वामित्रोऽथ वै पुनः । अब्रवीच्च तदा तत्र दुष्कृतं पापिना कृतम्
ते मांस पाहून, विश्वामित्राने तेथे असे म्हटले, 'हा पापी कृत्य त्या पाप्याने केले आहे.'
न दत्तस्तस्य दंडो हि शर्वेण परमात्मना । तस्मादहं हि निश्चित्य शापं दास्ये न संशयः
शर्व, परमात्म्याने त्याला शिक्षा दिली नाही; म्हणून मी नक्कीच शाप देईन, यात शंका नाही.
विचार्यैवं तदा तेन शप्तोऽहं देवि वै तदा
त्या वेळी, हे देवी, मी विचार करून, त्या ऋषीने मला शाप दिला.
अस्मिन्कलियुगे घोरे गुप्तस्त्वं भव सर्वथा । इति दत्वाथ वै शापं गतवान्मुनिसत्तमः
या भयंकर कलियुगात तू पूर्णपणे लपून राहा, असे म्हणून त्या श्रेष्ठ ऋषीने मला शाप दिला आणि तेथून निघून गेला.
तदा प्रभृति भो देवि गुप्तोऽहं ऋषिशापतः । ममस्थाने विशेषेण पूजनं कुरुते यदि
त्या वेळेपासून, हे देवी, मी ऋषीच्या शापामुळे लपून राहिलो आहे. जर कोणी माझ्या या खास ठिकाणी पूजा केली—
तेषां हि दुरितं यच्च नश्यते तत्क्षणादपि । मृन्मयीं मामकीं मूर्तिं कृत्वा ये पूजयंति वै
त्यांचे सर्व पाप क्षणात नष्ट होते. जे माझी मातीची मूर्ती बनवून तिची पूजा करतात—
अत्र स्थाने विशेषेण मामके तु वसंति हि । खङ्गधारेश्वर इति नाम्ना ख्यातः कलौयुगे
या माझ्या खास ठिकाणी जे राहतात, त्यांना कलियुगात 'खड्गधारेश्वर' या नावाने ओळखले जाते.
कृते वै मंदिरं नाम त्रेतायां गौरवः स्मृतः । द्वापरे विश्वविख्यातः कलौ खङ्गेश्वरः स्मृतः
कृतयुगात याचे नाव 'मंदिर' होते, त्रेतायुगात 'गौरव' म्हणून ओळखले जात होते, द्वापारयुगात ते सर्वत्र प्रसिद्ध होते, आणि कलियुगात 'खड्गेश्वर' म्हणून ओळखले जाते.
दक्षिणं भागमाश्रित्य मम स्थानं सुरेश्वरि । इति ज्ञात्वा तु तत्रैव कृत्वा मूर्तिं सदा बुधः
हे सुरेश्वरी, माझे स्थान दक्षिण भागात आहे. हे जाणून, ज्ञानी लोक नेहमी तिथेच माझी मूर्ती स्थापन करतात.
पूजनं कुरुते नित्यं वांछितं फलमाप्नुयात् । धर्मार्थकाममोक्षांश्च लभते मानवो भुवि
जो कोणी तिथे रोज पूजा करतो, त्याला हवे ते फळ मिळते; माणसाला या पृथ्वीवर धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष मिळतात.
धूपं दीपं च नैवेद्यं तथा वै चंदनादिकम् । येऽर्पयंति हि देवेशि लोकनाथे महेश्वरि । न दुःखं तु भवेत्तेषां सत्यं सत्यं वरानने
जे लोक, हे महेश्वरी, देवांचे स्वामी असलेल्या मला धूप, दीप, नैवेद्य, चंदन वगैरे अर्पण करतात, त्यांना कधीच दुःख होत नाही—हे खरे आहे, खरे आहे, हे सुंदर मुखवाली.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्रसंहितायामुउत्तरखंडे धारेश्वरमाहात्म्यं नाम चतुष्पंचाशदधिकशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे, श्रीपद्म महापुराणाच्या उत्तरखंडातील 'धारेश्वर माहात्म्य' नावाच्या एकशेचोपन्नाव्या अध्यायाचा समाप्ती येथे झाली.
महादेव उवाच। दुग्धेश्वरसमीपे तु तीर्थं चातीवपावनम् । रम्यं तत्पिप्पलादस्य नाम्ना वै प्रथितं भुवि
महादेव म्हणाले: दुग्धेश्वराजवळ एक अतिशय पवित्र आणि रम्य तीर्थ आहे, ते पिप्पलाद या नावाने पृथ्वीवर प्रसिद्ध आहे.
यत्र कृत्वा तपः पूर्वं मातुर्वचनतो मुनिः । उत्पादयामास कृत्यां वडवानलसम्मिताम्
तेथे, आपल्या आईच्या सांगण्यावरून, त्या ऋषीने पूर्वी तप करून, वडवानळासारखी 'कृत्या' नावाची शक्ती निर्माण केली.
पितुरानृण्यमन्विच्छन्दधीचस्य महात्मनः । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च ब्रह्महत्यां व्यपोहति
पित्याचे ऋण फेडण्यासाठी त्या महान दधीचि ऋषीने तसे केले; तिथे स्नान आणि पाणी पिल्याने ब्रह्महत्येचे पाप नाहीसे होते.
साभ्रमत्यास्तटे गुप्तं पिप्पलादं सुरेश्वरम् । तत्र स्नात्वा तु भो देवि मुक्तिभागी भवेन्नरः
साबरमतीच्या काठावर, पिप्पलाद हे देव छुपे आहेत; तिथे स्नान केल्याने, हे देवी, माणसाला मुक्ती मिळते.
आरोपणं पिप्पलानां कर्त्तव्यं विधिपूर्वकम् । कृते सति महादेवि मुच्यते कर्मबंधनात्
तिथे पिंपळाची झाडे विधिपूर्वक लावावीत; असे केल्यावर, हे महादेवी, कर्मबंधनातून मुक्ती मिळते.
पार्वत्युउवाच। किमर्थं सा तु कृत्या वै उत्पन्ना तां निबोधय । तया वै कृत्यया पूर्वं किं कृतं वद मे प्रभो
पार्वती म्हणाली: ती कृत्या का निर्माण झाली, ते मला सांग. त्या कृत्येने पूर्वी काय केले, तेही मला सांगा, प्रभो.
येन पुत्रेण सा नीता पितुरानृण्यकारणात्
कोणत्या पुत्राने तिला नेले, पित्याचे ऋण फेडण्यासाठी?
महादेव उवाच। दाधीचो ऋषिवर्योऽसौ ह्यागतस्तपकारणात् । अत्र तेन महत्तप्तमृषिणा परमात्मना
महादेव म्हणाले: तो श्रेष्ठ ऋषी दधीचि तप करण्यासाठी तिथे आला होता; त्या महान, परमार्थस्वरूप ऋषीने तिथे कठोर तप केले.
तत्र कोलासुरो नाम विघ्नार्थं वै समागतः । तेन विघ्नं बहुतरं कृतं वै नात्र संशयः
तेथे कोल नावाचा असुर अडथळे घालण्यासाठी आला. त्याने अनेक विघ्ने निर्माण केली, यात काहीच शंका नाही.
तद्दृष्टं तु सुपुत्रेण कहोडेन च धीमता । कृत्या ह्युत्पादिता तत्र हननार्थं सुरेश्वरि
हे पाहून त्याचा गुणी मुलगा, बुद्धिमान कहोड, त्याने त्या दुष्टाचा नाश करण्यासाठी एक विधी केला, हे देवी.
तया वै निहतो दैत्यः कोलो नाम महासुरः । तस्मात्तीर्थं महज्जातं कलौ गुप्तं तु पार्वति
त्या विधीने कोल नावाचा मोठा असुर मारला गेला. त्यामुळे तेथे एक मोठे तीर्थ निर्माण झाले, जे कलियुगात लपलेले असते, हे पार्वती.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायां उत्तरखंडे उमामहेश्वरसंवादे पिप्पलादतीर्थं नाम सप्तपंचाशदधिकशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे पवित्र पद्म महापुराणाच्या उत्तरखंडातील उमा-महेश्वर संवादात पिप्पलाद तीर्थ नावाचा एकशे सत्तावन्नावा अध्याय पूर्ण झाला.
महादेव उवाच। भूतालयं ततो गच्छेत्तीर्थं पापहरं पदम् । भूतालयो वटो यत्र यत्र प्राची तु चंदना
महादेव म्हणाले: त्यानंतर भूतालय या पाप नष्ट करणाऱ्या तीर्थस्थळी जावे. जिथे वडाचे झाड आहे आणि पूर्वेला चंदनाचे झाड आहे, तेथेच भूतालय आहे.
भूतालये नरः स्नात्वा कृष्णाष्टम्यामुपोषितः । यस्तु कृष्णतिलान्दद्यान्न स प्रेतोऽभिजायते
जो मनुष्य कृष्णाष्टमीला उपवास करून भूतालयात स्नान करतो आणि कृष्णतीळ दान करतो, तो मृत्यूनंतर कधीच प्रेत होत नाही.
पितॄनुद्दिश्य यो दद्यादुदकुंभं तिलैः सह । पूर्वजान्प्रेतभावात्स मोचयेन्नात्र संशयः
जो पुरुष पितरांसाठी तिळांसह जलकुंभ अर्पण करतो, तो आपल्या पूर्वजांना प्रेतावस्थेतून मुक्त करतो, यात काहीच शंका नाही.
यस्य नाम्ना नरः स्नाति प्रेतत्वात्स विमुच्यते । चतुर्दश्यामथाष्टम्यां प्रभाते विमलोदके
ज्याच्या नावाने मनुष्य स्नान करतो, त्याला प्रेतत्वातून मुक्ती मिळते, विशेषतः चतुर्दशी किंवा अष्टमीच्या दिवशी सकाळी शुद्ध पाण्यात स्नान केल्यास.