यद्यत्त्वं वांछसे देव तत्सर्वं हि ददामि ते । अनेन वज्रयोगेन शीघ्रं वृत्रं हनिष्यसि
देवा, तुला जे काही हवे आहे ते सर्व मी तुला देतो. या वज्रयोगामुळे तू लवकरच वृत्राचा वध करशील.
शक्र उवाच। भगवंस्त्वत्प्रसादेन दितिजं च दुरासदम् । वज्रेण निहनिष्यामि पश्यतस्ते सुरोत्तम
शक्र म्हणाला — भगवन्, तुझ्या कृपेने मी दितीचा दुर्गम पुत्र वज्राने तुझ्या समोर मारीन, हे श्रेष्ठ देवांनो.
एवमुक्त्वा तदा इंद्रो गतवांश्चासुरं प्रति । तदा दुंदुभयो नेदुर्देवसैन्ये विशेषतः
असे म्हणून इंद्र त्या असुराकडे गेला. त्यावेळी, विशेषतः देवांच्या सैन्यात दुंदुभी वाजू लागल्या.
मृदंग डिंडिमाश्चैव भेरी तूर्याण्यनेकशः । असुराणां च सर्वेषां वृत्तिलोभो महानभूत
मृदंग, डिंडिम, भेरी आणि अनेक वाद्ये वाजू लागली. सर्व असुरांमध्ये मोठी लोभाची भावना निर्माण झाली.
बलवान्मघवा चैव क्षणेन समजायत् । तमाविष्टं ततो ज्ञात्वा ऋषयः पन्नगास्तथा
बलवान मघवान क्षणात प्रकट झाला. त्याला वेध लागलेले पाहून ऋषी आणि नाग हेही समजले.
स्तुवंति शक्रमीशानं स्तुत्या जयजयेति च । गच्छतस्तस्य शक्रस्य युद्धकामस्य सन्निधौ । ऋषिभिः स्तूयमानस्य रूपमासीत्सुदुर्भरम्
ते शक्र, ईशान याचे जयजयकाराने आणि स्तुतीने गौरव करीत होते. युद्धासाठी उत्सुक असलेल्या शक्राच्या सभोवती ऋषी स्तुती करत असताना त्याचे रूप अत्यंत भयंकर झाले.
महादेव उवाच। वृत्रस्यसहसा देवि तदा संग्राममूर्द्धनि । अभवन्यानि लिंगानि शरीरे तानि मे शृणु
महादेव म्हणाले — देवी, वृत्राशी युद्धाच्या शिखरावर, माझ्या शरीरावर अनेक लिंगे प्रकट झाली. ती ऐक.
ज्वलतास्योभवद्धोरो वैवर्ण्यमभवत्परम् । गात्रकंपश्च सुमहान्श्वासः सोष्मा व्यजायत्
तेव्हा ज्वलंत तोंड प्रकट झाले, अत्यंत फिकटपणा आला, अंगाला मोठा कंप सुटला आणि उष्ण श्वास उमटला.
रोमहर्षश्च तीव्रोऽभूच्छ्वासश्चैव महानभूत् । निष्पपात महाघोरा उल्काः पार्श्वं प्रपेदिरे
अंगावर काटा आला, शरीर थरथरू लागलं आणि मोठा श्वास निघाला; भीषण उल्का पडल्या आणि बाजूला आदळल्या.
गृध्रा वटाः श्येन कंका वचो मुंचन्सुदारुणाः । वृत्रस्योपरि ते सर्वे चक्रवत्परिबभ्रमुः
गिधाडं, वटवाघळं, घार आणि बगळे यांनी भयंकर आवाज काढले; ते सगळे वृतासुराच्या डोक्यावर चक्रासारखे घिरट्या घालत होते.
ततः स गजमास्थाय इंद्रस्तत्र समागतः । वज्रोद्यतकरस्तत्र शक्रस्तं दैत्यमासदत्
मग इंद्र आपल्या हत्तीवर बसून तिथे आला; त्याने वज्र उचलून त्या दैत्याकडे धाव घेतली.
अमानुषमथो नादं स मुमोच सुरेश्वरः । वृत्रासुरस्य यततः शक्रो वज्रमपातयत्
मग देवांचा स्वामी अमानुष असा गडगडाटी आवाज सोडला; वृतासुर झुंजत असताना इंद्राने त्याच्यावर वज्र फेकले.
स वज्रः सुमहातेजाः कालाग्निसदृशो महान् । समुद्रस्य तटे वृत्रं शक्रो दैत्यमपातयत्
तो वज्र प्रचंड तेजस्वी आणि काळाग्नीप्रमाणे भयंकर होता; इंद्राने तो समुद्राच्या काठावर असलेल्या वृतासुर दैत्यावर फेकला.
ततो नादः समभवत्पुनरेव समंततः । वृत्रं विनिहतं दृष्ट्वा सर्वदेवभयंकरम्
मग पुन्हा सर्व बाजूंनी मोठा आवाज झाला, कारण वृतासुर मारला गेला होता आणि तो सर्व देवांना भयभीत करणारा होता.
पुष्पवृष्टिस्तु महती इंद्र मूर्ध्नि पपात ह । वृत्रं हत्वा स भगवान्दानवेशं भयंकरम्
इंद्राच्या डोक्यावर मोठ्या प्रमाणात फुलांचा वर्षाव झाला; वृतासुराचा वध करून, तो भगवंत त्या भयंकर दानवाचा नाश करणारा ठरला.
स्तूयमानोऽमरैः सार्द्धं देवदानीं तमाविशत् । अथ वृत्रशरीरात्तु निर्गतं तेज उत्तमम्
अमरांसह त्याचे स्तुतीगान होत असताना, तो देवांची नगरीत गेला; मग वृतासुराच्या शरीरातून अत्युच्च तेज बाहेर आले.
ब्रह्महत्यामहाघोरा रौद्र लोकभयंकरी । करालवदना सा च विकृता कृष्णपिंगला
ती भयंकर ब्रह्महत्येची छाया, जगांना भयभीत करणारी, रौद्र, कुरूप, काळी आणि पिंगट डोळ्यांची होती.
कपालमालिनी चैव सुकृशा नगनंदिनि । रुधिराक्ता च पापिष्ठा मीनगंधातिभीषणा
ती कवटींच्या माळांनी सजलेली, खूपच सुकलेली, रक्ताने माखलेली, महापापी आणि मासळीच्या वासाने अतिशय भयानक होती.
सानिष्क्रम्य महादेवि तादृग्रूपा भयावहा । इंद्रमन्वेषयामास तदा वै सुरसत्तमे
ती महादेवी अशा भीषण रूपात बाहेर आली आणि देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या इंद्राचा शोध घेऊ लागली.
निर्धावती ततः सा तु दृष्ट्वा शक्रं महौजसम् । कंठे जग्राह देवेंद्रं सुलग्ना साभवत्तदा
मग तिने तो बलवान इंद्र पाहिला आणि धावत जाऊन त्याच्या गळ्यात हात घालून घट्ट पकडले.
स च तस्मिन्समुद्भ्रांतो ब्रह्महत्याकृते भये । निलिल्य बिसमध्येऽसौ स्थितो वर्षगणान्बहून्
त्या ब्रह्महत्येच्या भीतीने व्याकुळ झालेला इंद्र कमळाच्या आत लपला आणि तिथे अनेक वर्षे राहिला.
तया गृहीतो भो देवि निश्चेष्टः समपद्यत । तस्या व्यपोहने शक्रः प्रयत्नं च चकार ह
तीने पकडल्यावर, तो अगदी स्तब्ध झाला; त्या तिच्या तावडीतून सुटण्यासाठी इंद्राने खूप प्रयत्न केले.
न शक्तोऽभून्महादेवि ब्रह्महत्यां व्यपोहितुम् । तया गृहीतमात्रस्तु देवेंद्रो निष्ठरूपधृक्
पण, हे महादेवी, ब्रह्महत्येपासून सुटका त्याला शक्य झाली नाही; तिच्या पकडीत देवेंद्र तसाच स्थिर राहिला.
पितामहमुपागम्य शिरसा प्रत्यपूजयत् । ज्ञात्वा गृहीतं शक्रं तु द्विजप्रवरहत्यया
तो ब्रह्महत्येच्या भीतीने ग्रासलेला इंद्र आहे हे कळल्यावर, त्याने पितामहाच्या पाया पडून वंदना केली.
ब्रह्मा संचिंतयामास तदा वै सुरसत्तमे । सा चिंत्यमाना ब्रह्माणमुपगम्याब्रवीद्वचः
मग ब्रह्मदेवाने देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या इंद्राचा विचार केला; तो विचार करत असताना ती ब्रह्मदेवाजवळ आली आणि म्हणाली—
प्राप्तास्मि भगवन्देव त्वत्सकाशं हि मानद । यत्कर्त्तव्यं मया देव तद्भवान्वक्तुमर्हति
“भगवंत, मी तुमच्याकडे आले आहे; मला काय करावे लागेल ते आपण सांगावे.”
तामुवाच महाभागे ब्रह्महत्यां पितामहः । स्वरेण मधुरेणाथ संक्षेपेण यथातथम्
त्या पुण्यवंत स्त्रीला ब्रह्महत्येच्या विषयावर, पितामहांनी मधुर आवाजात, थोडक्यात आणि खरी गोष्ट सांगितली.
मुच्यतां देवराजोऽयं मत्प्रियं कुरु भामिनि । ब्रूहि किं ते करोम्यद्य कामं त्वं किमिहेच्छसि
देवराजाला सोडून दे, हे माझ्यासाठी कर, सुंदर स्त्री. आज मी तुझ्यासाठी काय करू? तुला काय हवं आहे, ते सांग.
हत्योवाच। शक्रादपगमिष्यामि वचनात्ते नरोत्तम । देवदेव नमस्तेस्तु निवासं च ददस्व मे
हत्येने उत्तर दिलं: तुझ्या शब्दावरून मी शक्राजवळून निघून जाईन, श्रेष्ठ पुरुषा. देवांचा देव, तुला नमस्कार. मला राहायला जागा दे.
महादेव उवाच। तथेति तां प्रतिज्ञाय हत्यां चापि पितामहः । उपायमथ शक्रस्य ब्रह्महत्यापनोदने
महादेव म्हणाले: 'तसं होईल,' असं तिला वचन दिलं, आणि पितामहांनीही तसंच केलं. मग शक्राच्या ब्रह्महत्येचा दोष दूर करण्याचा उपाय शोधला.