कन्या सैन्येन महता बहुरूपेण भास्वता। देवैस्तुविस्मितैर्दृष्टा चर्ममुंडधरा रुरोः
ती कन्या मोठ्या तेजस्वी आणि अनेक रूपांच्या सैन्यासह, रुरुचं डोकं आणि कातडी घेऊन उभी असताना, देवांना ती पाहून आश्चर्य वाटलं.
स्वकीये तपसः स्थाने निविष्टा परमेश्वरी। ततो देव्यो महाभागाः परिवार्य व्यवस्थिताः
परमेश्वरी आपल्या तपाच्या स्थानावर स्थिर झाली आणि मग त्या तेजस्वी देव्या तिला वेढून उभ्या राहिल्या.
याचयामासुरव्यग्रास्तां तु देवीं बुभुक्षिताः। बुभुक्षिता वयं देवि देहि नो भोजनं वरम्
त्या देव्या भुकेल्या होऊन त्या देवीला विनवू लागल्या: 'देवी, आम्ही भुकेल्या आहोत, आम्हाला जेवणाचा वर दे.'
एवमुक्त्वा ततो देवी दध्यौ तासां तु भोजनम्। नाध्यगच्छत्तदा तासां भोजनं चिन्तितम्महत्
त्यांनी असं म्हटल्यावर देवीने त्यांच्यासाठी जेवणाचा विचार केला; पण खूप विचार करूनही तिला त्यांच्या योग्य जेवणाचा काही उपाय सापडला नाही.
तदा दध्यौ महादेवं रुद्रं पशुपतिं विभुम्। सोपि ध्यानात्समुत्तस्थौ परमात्मा त्रिलोचनः1.31.
मग तिने महादेव, रुद्र, पशुपती या सर्वशक्तिमान परमात्म्याचा ध्यान केला; आणि त्या ध्यानातून त्रिनेत्री परमात्मा प्रकट झाला.
उवाच रुद्रस्तां देवीं किं ते कार्यं विवक्षितम्। ब्रूहि देवि महामाये यत्ते मनसि वर्तते
रुद्राने त्या देवीला विचारलं: 'तुला कोणतं काम करायचं आहे? देवी, महा मायाविनी, तुझ्या मनात जे आहे ते सांग.'
शिवदूत्युवाच। छागमध्ये तु वै देव छागरूपेण वर्तसे। एतास्त्वां भक्षयिष्यन्ति भक्ष्यमीप्सितमादरात्
शिवदूती म्हणाली: 'देवा, तू बकर्यांच्या मध्ये बकर्याच्या रूपात वावरतोस; या देव्या तुला आदराने हवं तसं जेवण म्हणून भक्षण करतील.'
भक्षार्थमासां देवेश किंचिद्दातुमिहार्हसि। शूलीकुर्वंति मामेता भक्षार्थिन्यो महाबलाः
'देवताधिपती, या देव्यांसाठी जेवण म्हणून तुला काहीतरी द्यावं लागेल; या बलाढ्य देव्या भुकेल्या आहेत आणि त्रिशूळ दाखवून मला धमकावत आहेत.'
अन्यथा मामपि बलाद्भक्षयेयुर्बुभुक्षिताः। एवं मां तु समालक्ष्य भक्ष्यं कल्पय सत्वरम्
'नाहीतर या भुकेल्या देव्या मला देखील जबरदस्तीने खाऊ शकतात; म्हणून मला पाहून, लवकरच योग्य जेवण दे.'
रुद्र उवाच। शिवदूति ब्रवीम्येकं प्रवृत्तं यद्युगांतरे। गंगाद्वारे दक्षयज्ञो गणैर्विध्वंसितो मम
रुद्र म्हणाले: 'शिवदूती, मी तुला पूर्वीच्या काळात घडलेली एक गोष्ट सांगतो: गंगाद्वार येथे माझ्या गणांनी दक्षाचा यज्ञ उध्वस्त केला.'
तत्र यज्ञो मृगो भूत्वा प्रदुद्राव सुवेगवान्। मया बाणेन निर्विद्धो रुधिरेण प्रसेचितः
'तिथे यज्ञातील प्राणी हरिण झाला आणि वेगाने पळू लागला; मी त्याला बाणाने भेदलं आणि त्याच्या अंगावर रक्त सांडलं.'
अजगंधस्तदा भूतो नाम देवैस्तु मे कृतम्। अजगंधस्त्वमेवेति दास्ये चान्यत्तु भोजनम्
'तेव्हा मला बकऱ्याचा वास आला आणि देवांनी मला 'अजगंध' असं नाव दिलं; तू अजगंध होशील आणि मी दुसरं जेवणही देईन.'
एतासां शृणु मे देवि भक्ष्यमेकं मयोचितम्। कथ्यमानं वरारोहे कालरात्रि महाप्रभे
हे देवी, माझं ऐक. मी तुला त्यांच्यासाठी योग्य असं एक खाद्य सांगतो, काळरात्री, तेजस्विनी, सुंदर स्त्री.
या स्त्री सगर्भा देवेशि अन्यस्त्रीपरिधानकम्। परिधत्ते स्पृशेद्वापि पुरुषस्य विशेषतः
देवतांच्या राणी, जी स्त्री गरोदर आहे, किंवा दुसऱ्या स्त्रीचे कपडे घालते, किंवा दुसऱ्या स्त्रीला, विशेषतः पुरुषाला, स्पर्श करते—
सभागोस्तु वरारोहे कासांचित्पृथिवीतले। अप्येकवर्षं बालं तु गृहीत्वा तत्र वै बलात्
सुंदर स्त्री, जरी कोणी एक वर्षाचं मूल जबरदस्तीने जमिनीवरून उचललं, तरीही—
भुक्त्वा तिष्ठंतु सुप्रीता अपि वर्षशतान्बहून्। अन्याः सूतिगृहे च्छिद्रं गृह्णीयुस्तु ह्यपूजिताः
त्या आनंदाने खाऊन शेकडो वर्षं तृप्त राहू शकतात; इतर अपूजित स्त्रिया सुतिकागृहातल्या एखाद्या त्रुटीचा लाभ घेऊ शकतात.
निवसिष्यंति देवेशि तथा वै जातहारिकाः। गृहे क्षेत्रे तटाके च वाप्युद्यानेषु चैव हि
देवतांच्या राणी, ज्या स्त्रिया नवजात बाळं चोरतात, त्या घरात, शेतात, तलावात, सरोवरात आणि बागांमध्ये राहतात.
अत्येषु च रुदंत्यो या स्त्रियस्तिष्ठंति नित्यशः। तासां शरीरगाश्चान्याः काश्चित्तृप्तिमवाप्नुयुः
त्यांच्यातील, ज्या स्त्रिया नेहमी रडतात, त्यांची शरीरं इतरांनी भक्षण केली जातात, आणि काहींना तृप्ती मिळते.
शिवदूत्य उवाच। कुत्सितं भवता दत्तं प्रजानां परिपीडनम्। न च त्वं बुध्यसे दातुं शंकररस्य विशेषतः
शिवदूती म्हणाली: तू जे दिलं आहेस ते तुच्छ आहे, लोकांना त्रास देणारं आहे; तुला शंकराचं सार द्यायचं कसं ते समजलं नाही.
त्रपाकरं यद्भवति प्रजानां परिपीडकम्। न तु तद्युज्यते दातुं तासां भक्ष्यं तु शंकर
जे लाज आणतं आणि लोकांना वेदना देतं, ते त्यांच्या अन्नासाठी योग्य नाही, हे शंकरा.
रुद्र उवाच। अवंत्यां तु यदा स्कंदो मया पूर्वं तु भद्रितः। चूडाकर्मणि वृत्ते तु कुमारस्य तदा शुभे
रुद्र म्हणाले: जेव्हा अवंतीमध्ये मी पूर्वी स्कंदाचं चूडाकर्म केलं, त्या वेळी—
आगत्य मातरो भक्ष्यमपूर्वं तु प्रचक्रिरे। देवलोकाद्देवगणा मातॄणां भोक्तुमागताः
तेव्हा मातांनी नवीन प्रकारचं अन्न तयार केलं; स्वर्गातील देवगणही ते अन्न खाण्यासाठी आले.
तासां गृहे यदा पूर्वं ब्रह्माद्यास्सुरसत्तमाः। गंधर्वाप्सरसश्चैव यक्षास्सर्वे च गुह्यकाः
त्यांच्या घरी ब्रह्मा व इतर श्रेष्ठ देव, गंधर्व, अप्सरा, यक्ष आणि सर्व गुह्यक—
मेर्वादयः शिखरिणो गंगाद्याः सरितस्तथा। सर्वे नागा गजास्सिद्धाः पक्षिणोऽसुरसूदनाः
मेरू पर्वत, गंगा व इतर नद्या, सर्व नाग, हत्ती, सिद्ध, पक्षी आणि असुरांचा नाश करणारे—
डाकिन्यः सह वेतालैर्वृताः सर्वैर्ग्रहैस्तदा। किमुक्तेनामुना देवि यत्सृष्टं ब्रह्मणा त्विह
डाकिनी, वेताळ आणि सर्व ग्रहही तिथे होते; देवी, ब्रह्माने इथे जे निर्माण केलं ते सांगायची गरजच नाही.
तत्सर्वं भोजनं दत्तं स्वेच्छान्नं च नभोगतं। शिवदूत्युवाच। आसां कृतं देहि भोज्यं दुर्लभं यत्त्रिविष्टपे
ते सर्व अन्न, स्वेच्छेने निवडलेलं आणि दिव्य होतं; शिवदूती म्हणाली: त्यांच्यासाठी तेच दुर्मिळ अन्न दे, जे स्वर्गातही मिळत नाही.
स्नेहाक्तं सगुडं हृद्यं सुपक्वं परिकल्पितम्। क्वचिन्नान्येन यद्भुक्तमपूर्वं परमेश्वर
ते प्रेमाने बनवलेलं, गोड, मनाला भावणारं, उत्तम शिजवलेलं आणि काळजीपूर्वक तयार केलेलं आहे; कधी कधी ते इतर कुणीही खाल्लेलं नसतं, परमेश्वरा.
एवमुक्तस्तदा सोपि देवदेवो महेश्वरः। भक्ष्यार्थं तास्तदा प्राह पार्वत्याश्चैव सन्निधौ
असं ऐकून, देवांचा देव महेश्वर पार्वतीसमोर त्यांच्या अन्नासाठी बोलू लागले.
मया वै साधितं चान्नं प्रकारैर्बहुभिः कृतं। तत्सर्वं च व्ययं यातं न चान्यदिह दृश्यते
मी अनेक प्रकारांनी अन्न तयार केलं; ते सगळं संपलं, आणि इथे दुसरं काही उरलेलं नाही.
भवतीष्वागतास्वद्य किं मया देयमुच्यताम्। अपूर्वं भवतीनां यन्मया देयं विशेषतः
तुम्ही सर्व इथे आलात, तर मी काय द्यावं ते सांगा; विशेषतः तुमच्यासाठी मी असं कोणतं अद्वितीय द्यावं?