ପ୍ରଭୁ ମହାଦେବ କହିଲେ, “ତୀର୍ଥର ଏତେ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି, ଯାହାକୁ ସ୍ୱୟଂ ବାଣୀଦେବତା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିପାରିବେନି। ସତ୍ୟକୁ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଦୟା ଓ ସଂୟମ ହେଉଛି ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥ। ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ତିନି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ ସଂଗମକୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ କ୍ରିୟାଗୁଡିକ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ମଧ୍ୟାହ୍ନ ତିନି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଯାଏ, ତାପରେ ବିକାଳ ଆସେ। ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ, ପିଣ୍ଡ ଦାନ ଓ ଜଳ ଦାନ କଲେ ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ସନ୍ଧ୍ୟା ମଧ୍ୟ ତିନି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ସମୟକୁ ‘ରାକ୍ଷସୀ’ କୁହାଯାଏ, ସେଥିରେ କୌଣସି କ୍ରିୟା କରିବା ନିଷିଦ୍ଧ। ଦିନର ପନ୍ଦର ଓ ଦଶ—ମୋଟ ପନ୍ଦରଟି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଖ୍ୟାତିନାମ। ଏଠାରେ ଏଠିର ଆଠମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କୁଟୁପ ସମୟ ଭାବେ ପରିଚିତ, କାରଣ ଏହି ସମୟରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ। ଏହି କୁଟୁପ ସମୟରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ। ତଳୱାର ଭାଣ୍ଡ, ନେପାଳୀ କମ୍ବଳ, ରୂପା, ଦର୍ଭା, ଗାଈ, ଝିଅର ପୁଅ, କୁଟୁପ ତିଳ—ଏହି ଆଠଟି ଜିନିଷ କୁଟୁପ ଭାବେ ଅପବିତ୍ର ଓ ଦୁଃଖଦାୟକ। କୁଟୁପ ପରେ ଚାରିଟି ଅଧିକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅଛି, ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ସ୍ୱୀକୃତ। କୁଶ ଓ କଳା ତିଳ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଦେବମାନେ ଏହିପରି ନିୟମ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ତୀର୍ଥରେ ଥିବା ଲୋକେ ଏକ ମୁଠି ତିଳ ଜଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଦର୍ଭା ହାତରେ ଧରି ଯଦି ଏପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ତେବେ କୌଣସି ଅପବାଦ ନାହିଁ; ନାମଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଏହି ହେଉଛି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ପ୍ରବେଶପଥ। ମୁଁ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଛି, ଏହା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିଥିଲି। କଶ୍ୟପ ମୋର ଭକ୍ତ ଓ ମୋତେ ସଦା ପ୍ରିୟ। ଏହିପରି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପାପନାଶିନୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ମୁଁ ଦେଇଛି, ସାଭ୍ରମତୀ ତୀର୍ଥରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ଉପବାସ ଓ ନିୟମରେ ରହନ୍ତି। ମୁଁ ନିଜେ ସେଠାରେ ‘ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଶ’ ନାମେ ବସିଛି, ଲୋକକଳ୍ୟାଣ ପାଇଁ। ସାଭ୍ରମତୀ ପାଖରେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଶ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ, ବିଶେଷକରି କଳିଯୁଗରେ, ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ମୋତେ ଉପାସନା କରେ, ସେ ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ପରେ ମହାଶୈବ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଯଦି ତିନି ଭୟଙ୍କର ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ରୋଗ ମାତ୍ର ଦର୍ଶନରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏଠାରେ ଉପବାସ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଯଦି ରାତିଭର ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଉପାସନା କରାଯାଏ, ତେବେ ମୁଁ ଯୋଗୀ ରୂପେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦର୍ଶନ ଦେଇ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଲୋକେ ମୋର ସ୍ଥାନକୁ ଆସନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ରୋଗ ନିବୃତ୍ତି ହୁଏ। ଏଠାରେ, ଚଉରାସି ପ୍ରକାର ରୋଗ ଯାହାକୁ ମୁଁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି, ମାତ୍ର ଦର୍ଶନରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏଠାରେ ମୋର ଲିଙ୍ଗ ନାହିଁ, କେବଳ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଭୂମିରେ, ଏକ ସମୟରେ ସୂର୍ୟବଂଶୀ ରାଜା ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ। ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ସାଧନ, ମାସିକ ଉପବାସ ଓ ବିଭିନ୍ନ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତପସ୍ୟା ପରେ, ମୁଁ ନିଜେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲି, ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦେବାକୁ। ମୁଁ କହିଲି, 'ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଯାହା, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁଁ ଦେବି।' ରାଜା କହିଲେ, 'ପ୍ରଭୁ, ମୋ ଏକମାତ୍ର ଇଚ୍ଛା—ମୋର ନାମରେ ଏଠାରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଅବତାର ହେଉ।' ମୁଁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବର ଦେଇଥିଲି। ତାପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହ ଏଠି ବସିଲି। ଯେଉଁ ଲୋକ ଏଠି ଉପବାସ, ଭକ୍ତି ଓ ନିୟମ ରେ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚୌଦ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଭିଷ୍ଠ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏଠି ଆସି ଯଦି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସାବଧାନତା ସହିତ ରୁଦ୍ରଜପ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟର ସୁଖ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହାପରେ ମହାଦେବ କହିଲେ, “କମ୍ବୁତୀର୍ଥରେ ପୁରୁଷ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ, ନିର୍ମଳ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ ଦେଇଲେ, ଏହି ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ରାଜର୍ଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ଇଚ୍ଛାରେ ଗୁରୁତର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେ ବାୟୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଉପବାସରେ ରହି, ସଦା ବିଷ୍ଣୁ ଧ୍ୟାନ ଓ ପୂଜାରେ ଲିନ ଥିଲେ। ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ପୁତ୍ର ମିଳିଥିଲା। ଏହି କମ୍ବୁତୀର୍ଥକୁ ଯିଏ ପୁତ୍ର କାମନାରେ ଯାଏ, ସେ ସଦା ପୁତ୍ର ପାଏ—ଏହା ସତ୍ୟ। ଏହିପରି କମ୍ବୁତୀର୍ଥର ମହିମା। ଏପରେ ମନୁଷ୍ୟ ରକ୍ତସିଂହ ପାଖରେ ଥିବା କପୀଶ୍ୱର ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ମହାପାପ ନାଶକ। ପୂର୍ବେ, ରାମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ବନରାଜମାନେ ସେଠାରେ ସେ ପର୍ବତକୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଆଣିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସେତୁବନ୍ଧ ହେଉଥିଲା।