ମୁଁ ଦେଖିଲି, ସେ ଆସୁଛନ୍ତି—ମୃତ୍ୟୁଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ, ମୁଁ ଛାଗ ଝୁଣ୍ଡକୁ ଛାଡ଼ି ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଲି। ସେହି ବାଘ, ପୁରୁଣା ଶତୃତାକୁ ମନେପକାଇ, ମୋ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ଛାଗ ତୁରନ୍ତ ନଦୀ ପାଖକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲା। ସେଠାରେ, ଛାଗ ଭୟ ଓ ଶତୃତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡ଼ି ଦେଲା; ଦୃଢ଼ ହୋଇ ରହିଲା, ଓ ବାଘ ମନରେ ଇର୍ଷ୍ୟା ବିନା ଶାନ୍ତ ହୋଇ ବସିଗଲେ। ବାଘଙ୍କୁ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ଛାଗ କହିଲା: “ହେ ବାଘ, ଚାହିଁଲେ ମୋ ମାଂସ ଆଦର ସହିତ ଖାଅ।” “ଏହା ତୁମ ନିଜ ଧର୍ମ ନୁହେଁ; ତେବେ ଶତୃତା କାହିଁକି ଛାଡ଼ି ନାହଁ?” ଏହି କଥା ଶୁଣି ବାଘ କହିଲେ, “ଏଠାରେ ମୋର ଦ୍ୱେଷ ଚାଲିଗଲା, ଭୁଖ ଓ ପିଆସ ମଧ୍ୟ ହଟିଗଲା; ତେଣୁ ତୁମେ ନିକଟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ।” ଏଭଳି ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଛାଗ ପୁନି ପଚାରିଲା: “ମୁଁ କିପରି ଭୟହୀନ ହେଲି? ଏହାର କାରଣ ତୁମେ ଜାଣ? ଜାଣିଥିଲେ ଦୟାକରି କହ।” ବାଘ କହିଲେ: “ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ, ମାଆ; ଆଗରେ ଯିଏ ଅଛନ୍ତି, ସେଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ପଚାରିବା।” ଏମିତି ଦୁଇଜଣେ ଆଗକୁ ଗଲେ; ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ଏବଂ ମୋତେ ପଚାରିଲେ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ବନରେ ବନ୍ଦର ଠାକୁରଙ୍କୁ ପଚାରିଲି। ବନ୍ଦର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କହିଲେ: “ହେ ଛାଗ ଚାରୁଥିବା, ଏଠି ପ୍ରାଚୀନ ଗଳ୍ପ ଶୁଣ। ଏଠି ଅଗ୍ରଭାଗରେ ବଡ଼ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ତ୍ରିନୟନ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ। ଏଠି ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ପୁରୁଷ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲ ଆଣି ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରୁଥିଲେ। ସେ ନଦୀର ପାଣିରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, କେବଳ ନିଜ କର୍ମରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ। ବହୁଦିନ ପରେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଜଣେ ଅତିଥି ଆସିଲେ। ସେ ଫଳ ଆଣି ଅତିଥି ପାଇଁ ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ; ଅତିଥି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: “ଏହି କର୍ମର ମୂଳ କ’ଣ? ତାହାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ କାହିଁକି ରହ? ପ୍ରବୃତ୍ତିବଶତଃ କି କିଛି ଅନ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଆଛି?” ଏହିପରି ପଚାରିଲେ, ଜଣେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଲେ: “ମୁଁ ଏହି କର୍ମର ଫଳକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣେ ନାହିଁ; କେବଳ କୁତୁହଳରେ ମୁଁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ସେବା କରୁଛି। ଏହି ଜଟାଧାରୀଙ୍କ ସେବାର ଫଳ ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୋର ମନୋବାଞ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।” ଏପରି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ତପସ୍ବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ପାଥର ଉପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଲେଖିଲେ। ସେ ତୁରନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହା ପଢ଼ିବା ଓ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାକୁ ଶିଖାଇଲେ; ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ସଫଳ ହେବ। ଏପରି କହି, ଜ୍ଞାନୀ ଦୃଶ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ସେ ନିରନ୍ତର ଏହି ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କରିଲେ। ବହୁଦିନ ପରେ, ମନ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଲା; ସେଯେଉଁଠାରେ ଯାଉଥିଲେ, ତାହାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଶ୍ରମ ଶାନ୍ତ ଥିଲା। ସେଠାରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର କଷ୍ଟ, ଭୁଖ, ପିଆସ କିମ୍ବା ଭୟ କିଛି ଥିଲା ନାହିଁ; ଏହି କଥା ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼ୁଥିବା ତପସ୍ବୀଙ୍କ ଠାରୁ ଜାଣ। ମିତ୍ରବାନ କହିଲେ: “ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇ, ମୁଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗଳ୍ପ ଉଦ୍ଘାଟନ କଲି; ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଛାଗ ଓ ବାଘ ସହିତ ଚାଲିଗଲି। ପାଥର ଛତରେ ଯାଇ, ଲିଖାଯାଇଥିବା ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚତମ ତପସ୍ୟାର ସୀମାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଅଧ୍ୟାୟ ସଦା ପଢ଼; ତାହାଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ଦୂର ରହିବ ନାହିଁ।” ଏହିପରି ମିତ୍ରଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଦେବଶର୍ମାନ୍ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜି ଓ ନମସ୍କାର କରି, ଇନ୍ଦ୍ରନଗରକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ଏକ ମନ୍ଦିରରେ ଜଣେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଭେଟି, ପ୍ରଥମେ ଏହି ଘଟଣା କୁହି, ପରେ ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼ିଲେ। ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷାରେ, ପବିତ୍ର ହୃଦୟରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼ି, ଦ୍ୱିତୀୟ ମାସର ଶେଷରେ ନିର୍ମଳ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟର କଥା; ବର୍ଣ୍ଣନ କରିଲି, ଏବେ ତୃତୀୟର ମହିମା କୁହିବି, ହେ ଇନ୍ଦିରା। ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ଗୀତାମହାତ୍ମ୍ୟ ବିଭାଗରେ, ସତୀ ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, ଏହି ୫୫,୦୦୦ ଶ୍ଲୋକର ୧୭୬ତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ଏବେ, ଭଗବାନ କହିଲେ: “ହେ ଦେବୀ, ଏଉଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟର ମହିମା କୁହିବି, ଯାହା ସଂସାରରେ ପୁଜିତ। ମନ୍ଦିଅ, ପ୍ରିୟେ। ପୁରୁକୁତ୍ସା ନଗରରେ ପିଙ୍ଗଳ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଶୁଦ୍ଧ କୁଳରେ ଜନ୍ମ, ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେ ନିଜ କୁଳର ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦ ଛାଡ଼ି, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ମନ ଲଗାଇଲେ। ଗାଇବା, ନୃତ୍ୟ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ପ୍ରବୀଣ ହୋଇ, ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରି, ରାଜାଙ୍କ ମହଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ରାଜାଙ୍କ ସହ ରହି, ଅନ୍ୟର ଜନାନୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରି, ସେମାନଙ୍କ ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ପରେ, ଅତି ଅହଂକାରରେ ଭରି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୋଷ ଦେଖାଇ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଗୁପ୍ତରେ ସଦା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଅରୁଣା ନାମକ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ, ନିମ୍ନ କୁଳରେ ଜନ୍ମ। ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମିକ ସହ ଘୁରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ, ଅବରୋଧ ବିଚାର କରି, ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ନିଜ ଘରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ମିଳିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ହତ୍ୟା କଲେ ଓ ମାଟି ତଳେ ପୁତିଦେଲେ; ଏଭଳି ଜୀବନହୀନ ହୋଇ, ସେ ଯମଲୋକକୁ ଗଲେ।