ଏକ ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନରେ ଅନେକ ଦାଙ୍ଗ ବେଳ, ଖଣ୍ଡସା ଗଛ, ପାନ, ନାଗ, କେଶର ଓ ଚମ୍ପକ ଗଛ ଥିଲା। ସେଠାରେ ଖେଳୁଥିବା ଶିଶୁ ହାତୀ, ହରିଣ ଓ ମୟୂରମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏହି ମନୋହର ପରିବେଶରେ ରାଜା ଏକ ମୁନିର ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେ ଏବେ ସମସ୍ତ ସାମ୍ସାରିକ ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ଓ ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ପୂଚ୍ଛିଲେ, “ମୋର ଘୋଡ଼ା କେମିତି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲା?” ରାଜାଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ମୁନି ଉତ୍ତର ଦେଲେ—ଏ ଘୋଡ଼ା ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କିଛି ପାପର ଫଳରେ ଏହି ଜନ୍ମ ପାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଗୀତାର ପନ୍ଦରମ ଅଧ୍ୟାୟର ଅର୍ଧ ଶ୍ଲୋକ ଲିଖା ଥିଲା। ତୁମେ ଏହା ପଢ଼ିଲେ ଓ ଶୁଣିଲେ, ତାହାର ଫଳରେ ଘୋଡ଼ା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲା ଓ ସେଠାରେ ତାହାର ଅନୁଚରମାନେ ତା’କୁ ଘେରି ରହିଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣି ରାଜା ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହର ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା। ସେ ଗୀତାର ପନ୍ଦରମ ଅଧ୍ୟାୟ ଲିଖାଯାଇଥିବା ପତ୍ରଟି ନେଇ ଚଲିଗଲେ। ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଖିଲିଗଲା, ତିନି ଏହି ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ିବା ସହିତ, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ସହ ନିଜ ପୁଅକୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କଲେ। ସିଂହପ୍ରତିମା ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଇ, ଶୁଦ୍ଧମନା ରାଜା ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କଲେ। ଏହି ପରି ଗୀତାମାହାତ୍ମ୍ୟ ବିଷୟରେ ପଦ୍ମପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ୫୫,୦୦୦ ଶ୍ଲୋକର ସଂକଳନର ୧୮୯ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହା ପରେ, ଶିବଶର୍ମାଣୀ କହିଲେ—ତା’ପରେ ବଣିକ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଣୀ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶରଭା ସହିତ ପୂଜାସାମଗ୍ରୀ ନେଇ ଶ୍ରୀ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ନିୟମାନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଭକ୍ତିସହିତ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ଆଶାରେ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏମିତି ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରିବା ପରେ, ଦେବୀ ଅମ୍ବିକା ସ୍ୱୟଂ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଲେ—“ଓ ବଣିକ! ତୁମ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମେ ପୁତ୍ର ପାଇବା ପାଇଁ ଯେପରି ଚେଷ୍ଟା କଲ, ତାହା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁତ୍ର ଦେବି। ବିଳମ୍ବ କରିନାହ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟରେ ଯାଅ। ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ନାମକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ବୃହସ୍ପତି ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ବେଦ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ ହୁଏ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ସହିତ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୁତ୍ର ପାଇବ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ସ୍କନ୍ଦକୁ ପାଇଥିଲି।” ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ଶୁଣି, ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଣୀ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେକୁ ଶତ ଗାଈ ଓ ଉପକରଣ ଦାନ କଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମରେ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେକୁ ତୃପ୍ତ କଲେ। ସପ୍ତ ରାତି ସେଠାରେ ରହି, ଆନନ୍ଦ ଭରା ମନେ ଘରକୁ ଫେରିଲେ। ସେହି ବର୍ଷରେ ମୋର ମାଆ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ, ନଉ ମାସ ପରେ ଶୁଭ ଦଶମ ମାସରେ ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଲି। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଣୀ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ କହୁଛି। ଏହି ଘଟଣା ମୁଁ ମୋର ବାପାଙ୍କ ମୁଖରୁ କୁଳିଶ ଦଶ ବର୍ଷ ତଳେ ଶୁଣିଥିଲି। ଏକଥା ଦେଖି, ମୁଁ ଘରକାମରେ ସକ୍ଷମ ହେବା ପରେ, ବାପା ମୋତେ ଘର ଦେଇ, ସଂସାର ଆସକ୍ତିରୁ ବିରକ୍ତି ଲାଭ କଲେ। ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଗୋବିନ୍ଦଭକ୍ତ, ମୋତେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଆସକ୍ତି ନିନ୍ଦା କରି, ବାରମ୍ବାର ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିର ସ୍ତୁତି କଲେ। ବାପା କହିଲେ—“ବୁଝନ୍ତୁ, ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଛି, ମୋର କେଶ ଧଳା ହୋଇଛି। ଏବେ ମୁଁ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ସେବନ କରୁଥିବା ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଚରଣକମଳର ସେବା କରିବି। ଏହି ସେବା ଦ୍ୱାରା ମନ ପବିତ୍ର ଓ ନିଶ୍ଚଳ ହୁଏ, ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱୟଂରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ନିର୍ବାସନ୍ନ ହୁଏ। ଏହିପରି ଲୋକ ଆଶାବିହୀନ, ସୁଖ-ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରି, ଶୁଭ-ଅଶୁଭ କର୍ମ ଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ଦେହ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଅଜନ୍ମା ହୁଏ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଭୌତିକ ସମ୍ପଦ ଓ ଭୋଗ ପାଉଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚେତନାନନ୍ଦ ଲାଭ ହୁଏନାହିଁ। ଚେତନାନନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ, ସମସ୍ତ ପୂର୍ବ ଆଶା ଗୋଳା ଦହି ସମ୍ମୁଖେ ଅମୃତ ଭଳି ଅପରିଗ୍ରହ୍ୟ ହୁଏ। ଏହି ହରିଙ୍କ ମାୟା ଶରୀରଧାରୀଙ୍କୁ ମୋହିତ କରେ, ସେ ନିଜ ପ୍ରୟୋଜନ ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ, ମଦିରାପାନୀ ମନୁଷ୍ୟ ଭଳି। ସେ ଇଚ୍ଛା ଓ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ନିଜେ ନିୟୋଗ ଓ ନିବୃତ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନର ଖେଳ କରନ୍ତି—ଏହି ଭଗବାନ ଶିଶୁର ଖେଳ ପରି। ଯେବେ ମନୁଷ୍ୟ ବେଦ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କର୍ମ ଫଳ ଆଶାରେ କରେ, ସେଠାରେ ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିୟୋଗ ଏବଂ ତାହା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ। ଯେପରି ଦଗ୍ଧ ବୀଜ ଯେତେବେଳେ ଚାଷ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅଙ୍କୁର ହୁଏନାହିଁ, ସେପରି ନିଷ୍କାମଭାବେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ କର୍ମର ଫଳ ନାହିଁ। ଯେ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ-ସୁଖ ଆସେ, ତାହାର ନାଶ ହେଉଛି ମୋକ୍ଷ; ତାହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଉଛି ବନ୍ଧନ—ଏହି ହେଉଛି ଶାସ୍ତ୍ରର ନିଷ୍କର୍ଷ। ସେପରି, ମୁଁ ବେଦ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କର୍ମ ଫଳ ଆଶା ବିନା କରି, ହୃଦୟରେ ହରିଭକ୍ତି ଧରି, ତୀର୍ଥଗମନ କରିବି। ଏପରି, ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା କର୍ମ ଭୋଗ କରି, ଅନ୍ୟ କର୍ମ ରୋକି, ଏହି ସଂସାର ରୋଗ କୁ ଶୁଭସଙ୍ଗ ଓଷଧ ପିଇ ନଶ୍ୱ କରିବି।” ଏହା ଶୁଣି, ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ମୋ ବାପାଙ୍କୁ କହିଲି—“ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଖୁସି କରିବା କଷ୍ଟକର, ସେ ମୋର ପ୍ରଶଂସା କରିବେ ନାହିଁ। ଦୁଷ୍ଟ ପରିବାର ଛାଡି ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି। ଏହି ବିଷ୍ଣୁଜନ୍ମା ନଦୀ, ତିନି ଲୋକ ଶୁଧ୍ଧିକାରିଣୀ, ଦୂରରୁ ପାପ ଦୂର କରେ—ତା’କୁ କାହିଁକି ଛାଡ଼ିଯିବେ? ମଗଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଥିବା ପାପୀ ଲୋକ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଗଙ୍ଗାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଦୋଷ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି। ମହାନ୍ ସଗରଙ୍କ ୬୦,୦୦୦ ପୁଅ କପିଳଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ଗଙ୍ଗା ସ୍ପର୍ଶରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏହି ନଦୀ ଦେବୀମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋକ୍ଷ ଦାୟିନୀ, ମୁକ୍ତିକାମୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେବନ କରନ୍ତି—ତା’କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟଠାରେ ଯିଅନି, ପ୍ରିୟ!