ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃପାକରି ଏଠାରେ ବାମନ ଭଗବାନ୍ କିପରି ତାଙ୍କର ଚରଣ ପଦକ୍ଷେପ ରଖିଥିଲେ, ସେ ବିଷୟରେ ଆମକୁ ଏକାନ୍ତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ। ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯିବ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁଣି କହିଲେ: ହେ ଭୀଷ୍ମ, ତୁମେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଖୁବ ଭଲ କରିଛ। ଏବେ ଆମ କଥାକୁ ମନୋযোগପୂର୍ବକ ଶୁଣ, କିପରି ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ପଦକ୍ଷେପ ରଖିଥିଲେ। ସତ୍ୟୟୁଗରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ଯଜ୍ଞ ପର୍ବତରେ, ପାର୍ବତିକ ଶିଳାମୟ ଶୃଙ୍ଗରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ବିଷ୍ଣୁ ପୃଥିବୀ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, କାରଣ ସମଗ୍ର ସ୍ୱର୍ଗ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ଦଖଳ କରିଥିଲେ। ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜିତି, ତିନି ଲୋକକୁ ନିଜ ଅଧୀନ କରିଥିଲେ; ଏଠାରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଷ୍କଲି ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ସଂପାଦିତ ହୋଇଥିଲା। ତେଣୁ ସେ ସମୟରେ, ତିନି ଲୋକରେ ଚରାଚର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହା ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଓ ନିରାଶ ହେଲେ: "ଏହି ବାଷ୍କଲି, ଦାନବମାନଙ୍କର ନାୟକ, ମୋ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ।" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବରଦାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଚିନ୍ତା କଲେ: "ମୁଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।" ଏହିଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ସମସ୍ତ ଅମରମାନେ ସହିତ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଏହି ସମସ୍ୟା କଥା କହିଲେ: "ପ୍ରଭୁ, ଆମର ଭୟର କାରଣ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ କି? ଦେଖନ୍ତୁ, ଦିଆଯାଇଥିବା ବରଦାନ ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତକୁ ଦଖଳ କରିଛନ୍ତି, ବାଷ୍କଲିର ଦୁଷ୍ଟତା ଓ ସବୁ କଥା ଆପଣଙ୍କୁ କହିଦେଲି। ଏବେ ବିଳମ୍ବ ନ କରନ୍ତୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତା, ଏହି ସଂସାରର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ କି କରିବା ଉଚିତ ତାହା ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ।" "ଆମ ସାମ୍ନାରେ ବେଦ, ସ୍ମୃତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟାବଳୀ ହେଉନାହିଁ; ଏହି ଦ୍ୱାରା ଆମର କ୍ଷତି ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ିଯାଉଛି। ଆମେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ନୁହେଁ, ଯେପରି ଏକ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ନିଜ ଲାଭ ପାଇଁ କଥା କହେ, ଆମେ ଏହି କଥା ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଭାବେ କହୁଛୁ।" "ଯଦି କେହି ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କଠାରୁ ଉପକାର ପାଏ, ଏବଂ ତାହାକୁ ହଜାର ଗୁଣା ଫେରାଇ ଦେଉନାହିଁ, ତେବେ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ବ୍ୟର୍ଥ। ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଉପକାରରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ଲଜ୍ଜାହୀନ ଓ ଅସତ୍ୟ ହୋଇ ପୁନଃ ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରେ, ସେ ନରକରେ ବାସ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।" "କେବଳ ଉପକାର ଫେରାଇ ଦେଲେ ନ ହୁଏ; ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ନିଜ ଲାଭରେ ମନ ଲଗାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହିପରି କାମ କରନ୍ତିନାହିଁ।" "ଏହି ଦୁଃଖମୟ ସଂସାରରେ ଯଦି କେହି ନିଜ ସ୍ଥାନ ନ ପାଏ, ତେବେ ଶତ ଭାଗ ମନ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ତଥାପି ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଉନାହିଁ।" "ଆମେ କେଉଁଠି ଯିବା ଉଚିତ, ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁପରି ଉପାୟରେ ବାଷ୍କଲିର ଶକ୍ତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ।" "ମୁଁ ଯେପରି ଦେଖୁଛି, ସଂସାର ଅଧ୍ୟୟନ, ଯଜ୍ଞ ଓ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦେଇଛି। ନିଜ ଶିକ୍ଷା ଓ କ୍ରମ ଛାଡ଼ି, ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ, କେବଳ ଶ୍ୱାସ ରହିଛି।" "ସଂସାର ଦୁଃଖରେ ଏବଂ ଅଧିକ ଖରାପ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି; ଏହି ସମୟରେ ଆମେ କ୍ଳାନ୍ତ।" ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: "ମୁଁ ଜାଣେ, ବାଷ୍କଲି ବରପ୍ରାପ୍ତିର ଗର୍ବରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ; ସେ ତୁମକୁ ଅଜୟ, କେବଳ ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରା ସେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।" ଏହିପରି କହି ବ୍ରହ୍ମା ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନରୁ ଚାରିଭୁଜା ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। କ୍ଷଣମାତ୍ର ଧ୍ୟାନରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: "ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମ ଧ୍ୟାନ ବନ୍ଦ କର, ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରାର୍ଥନା ଦ୍ୱାରା ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମେ ଧ୍ୟାନ କରୁଛ, ତାହା ପାଇଁ ମୁଁ ଏଠାରେ।" ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: "ଏହି ଭଗବାନଙ୍କର ଦର୍ଶନ ଆମ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉପକାର; ଏପରି ଦୟା ଜଗତ୍ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କାହାର ହୋଇପାରିବ, ହେ ପ୍ରଭୁ? ମୋର ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଜଗତ୍ପାଇଁ, କିନ୍ତୁ ଏହି ସଂସାର ତୁମର, ତେଣୁ ଏଥିରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।" "ତୁମେ ଏହି ସଂସାରକୁ ରକ୍ଷା କର; କେବଳ ରୁଦ୍ର ଏହିକୁ ସଂହାର କରିବେ। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ତିନି ଲୋକର ରାଜ୍ୟ ବାଷ୍କଲି ଦ୍ୱାରା ଦଖଳ ହୋଇଛି; ତୁମର ଦାସ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ସାହାଯ୍ୟ କର।" ବାସୁଦେବ କହିଲେ: "ତୁମର ଦିଆ ବର ଦ୍ୱାରା ସେ ଅଜୟ; କିନ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ସେ ଜିତିବାକୁ ପାରିବ—ଏହି ଦାନବକୁ ବାନ୍ଧିବା ଦରକାର।" "ମୁଁ ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦାନବମାନଙ୍କ ନାଶ କରିବି; ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ମୋ ସହ ବାଷ୍କଲର ନିବାସକୁ ଯାଉନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ଏହି ବାମନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ତିନି ପଦ ଭୂମି ମାଗିବେ।" "ଏହି ଅନୁରୋଧ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ; ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, ଦାନବର ନାୟକ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବେ।" "ସେଠାରୁ ଦାନବ ଉପହାର ନେଇ, ବାନ୍ଧି ଏବଂ ଚେଷ୍ଟା କରି ତାଙ୍କୁ ପାତାଳରେ ରଖ। ମୁଁ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଏହି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ନାଶ କରିବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶୀଘ୍ର ଯାଅ।" ଏପରି କହି ବିଷ୍ଣୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; କିଛି ସମୟ ପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଅଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର, ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଦେଲା। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ମଙ୍ଗଳମୟ ଶକୁନ ଘଟିଲା: ମାଲତୀ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧିତ ମଧୁର ବାତାସ ବହିଲା।