ଏହି ଗଳ୍ପରେ, ବାସ୍କଲିଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯେଉଁମାନେ ନିବେଦନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ନିରାଶ ହୋଇ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ। ବାସ୍କଲି ନିବେଦକମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ସମାନ, ଏବଂ ଦାନରେ ତାଙ୍କ ପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦାତା ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ତେଜ ରବି ସମାନ, ଗଭୀରତା ସମୁଦ୍ର ପରି, ଧୈର୍ୟ ଧରା ସମାନ ଏବଂ ଚମକରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ସମାନ। ଏହି ସମୟରେ, କଶ୍ୟପ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ବାମନ, ବାସ୍କଲିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ଏହିପରି ଅନୁରୋଧ କଲେ—"ମୋତେ ତିନି ପଦ ଜମି ଦିଅ।" ସେ କହିଲେ, "ମୋର ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ କ୍ରିୟା କରିବି, ଏହି ଇଚ୍ଛା ନିମନ୍ତେ ମୁଁ ଏହି ଅନୁରୋଧ କରୁଛି।" ତେବେ ବାସ୍କଲି କହିଲେ, "ତୁମେ ତ ତୁମର ପଦେ ତିନି ଲୋକ ଦଳି ନେଲ, ମୁଁ ଏବେ ନିରାର୍ଥ, ନିର୍ଧନ। ତୁମେ ଯାହା ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ମୋ ପାଖରେ ତାହା ନାହିଁ।" ବାସ୍କଲି ଆଉ କହିଲେ, "ମୁଁ ଆଉ ଅନ୍ୟ କାହା ପାଇଁ କିମ୍ବା ନିଜ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିପାରିବି; ଏହି ମାମଲାରେ ଯାହା ଉଚିତ, ତୁମେ ତାହା କର।" ତାପରେ ବାସ୍କଲି ବାମନଙ୍କ ଗୋତ୍ର, ମାତା ଦିତି ଓ ପିତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ସ୍ମରଣ କରି, ପୁଣି ଅନୁରୋଧ କଲେ—"ଏହି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ତିନି ପଦ ଜମି ଦିଅ।" କିନ୍ତୁ ବାସ୍କଲି କହିଲେ, "ଏହି ବାମନ ଅତି ଛୋଟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛି, ମୁଁ ଅନ୍ୟର ଜମି ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।" ସେ କହିଲେ, "ତୁମେ ଯେତିକି ଚାହିଲ, ମୁଁ ସେତିକି ଦେବି; ଯଦି ମୋ ବଡମାନେ କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତି, ତେବେ ବାମନଙ୍କୁ ତିନି ପଦ ଦିଅ।" ସେ ଆଉ କହିଲେ, "ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ, ପରିବାର କିମ୍ବା ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଯେଉଁଠାରେ ଅତିଥି ଆସନ୍ତି, ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ତୁମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଶୀଘ୍ର ଏହି ମହାତ୍ମା ବାମନଙ୍କୁ ତିନି ପଦ ଦିଅ।" ତେବେ ବାସ୍କଲି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରି କହିଲେ, "ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଶୁଭ ଲାଭ କର; ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଚିନ୍ତନ କର, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶରଣ।" ବାସ୍କଲି କହିଲେ, "ପିତାମହ ତୁମ ଉପରେ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇ ଧ୍ୟାନରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି। କେଶବ ବହୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟର ଦ୍ୱୀପରେ ଶାନ୍ତିରେ ଶୋଇଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ତୁମେ ଏକା ହାତେ ଦଳନ କରିଛ।" "ଏଠାରେ ବାର ଆଦିତ୍ୟ, ଏଗାର ରୁଦ୍ର, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ, ବସୁ ଓ ଧର୍ମ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ ତୁମ ବାହୁବଳରେ ଭରସା କରି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି; ତୁମେ ଶତଶଃ ଯଜ୍ଞ କରି, ଦାନ ଓ ବର ଦେଇ ପୂରଣ କରିଛ।" "ତୁମେ ବୃତ୍ର ଓ ନାମୁଚିଙ୍କୁ ବଧ କରିଛ; ବଳଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ଘଟିଛି। ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଭାଇ, ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛ; ଏଠି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ମଧ୍ୟ ଉରୁପରେ ରଖି ହତ ହୋଇଛ।" "ତୁମେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଏବଂ ଏରାବତ ମସ୍ତକରେ ଆସି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ସମସ୍ତ ଦାନବ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାନ୍ତି। ଯେଉଁ ଦାନବମାନେ ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଜିତିଛ, ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଏକ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଖରେ ନାହିଁ। ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୁମେ, ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ କଣ? ତୁମେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ।" "ମୁଁ ଏହା କରିବି, ନିଶ୍ଚିତ; ଆବଶ୍ୟକ ପଡିଲେ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବି। କିନ୍ତୁ ହେ ଦେବେଶ, ଏହି ଜମି ବିଷୟରେ କାହିଁକି କହିଲ?" "ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର, ଗାଈ, ଏବଂ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଧନ ଅଛି, ତିନି ଲୋକର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ—ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେଉ। ଯଦି ବାସ୍କଲି ଦ୍ୱାରା ଦାନ ହେବା ପରେ ଶକ୍ର ମୋ ଘରୁ କିଛି ନେଇଯିବେ, ତେବେ ମୋ ଓ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଅପମାନ ଆସିବ। ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନିବେଦକ ଆସିଲେ, ସେମାନେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ; ତୁମେ ବିଶେଷ, କେବେ ଦ୍ୱିଧା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।" "ମୋର ଏହି ତିନି ପଦ ଜମି ଦେବାକୁ ଅସମ୍ମାନ ଲାଗୁଛି, ଏହା ବିଶେଷ ଭାବେ ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଛ। ମୁଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗ୍ରାମ, ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଜମି, ଧନ ଓ ଅନେକ ରୂପବତୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଦେଇଦେବି।" "ଏହି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏବଂ ଏହି ଭୂମି ବାମନଙ୍କୁ ଦାନ ହେଉ। ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଫେରାଇ ଦେବି, ଦେବେଶ; ତୁମେ ମୋପରେ କୃପା କର।" ବାସ୍କଲି ଏପରି କହିବା ପରେ, ପୂରୋହିତ ଉଶନା ଦୈତ୍ୟପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ରାଜା, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ରଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରୁଛ। କିନ୍ତୁ, କେଉଁଠି କଣ ଦେବା ଉଚିତ କି ଅନୁଚିତ, କାହାକୁ କେବେ ଦେବା ଉଚିତ—ତୁମେ ଜାଣ ନାହାଁ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଭଲ ଭାବେ ଆଲୋଚନା କରି, ଉଚିତ ଅନୁଚିତ ବୁଝିବା ଦରକାର।" "ତୁମେ ଦେବମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜିତି, ତିନି ଲୋକର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଛ। କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା ଶେଷ ହେଲାପରେ, ତୁମେ ବନ୍ଧନରେ ପଡିଯିବ।" "ଏହି ବାମନ ବାସ୍ତବରେ ବିଷ୍ଣୁ, ନିତ୍ୟ; ତାଙ୍କୁ କିଛି ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତୁମର ପିତାଙ୍କୁ ସେ ନିଜେ ହତ କରିଛ।" "ଯିଏ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଆସିଛନ୍ତି, ସେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀ, ମାତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀ, ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବଙ୍କ ନାଶକ; ସେ ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ପରେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ବଂଶ ନାଶ କରିବେ।" "ସେ ଧର୍ମ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଛନ୍ତି। ସେ ଚତୁର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେ ଚତୁରତାରେ ହାରିଛନ୍ତି।" "ତାଙ୍କ ମାୟାରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ବାମନ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛନ୍ତି। ଆଉ କିଛି କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ତାଙ୍କୁ କିଛି ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" "ତୁମେ ଯଦି ମକି ଚାଳ ମାତ୍ର ଜମି ମଧ୍ୟ ଦେବ, ଶୀଘ୍ର ନାଶ ପାଇବ—ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ଶୁଣିଛି।" ଏପରି ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାରଣ କରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ବାସ୍କଲି ପୁଣି କହିଲେ, "ହେ ଗୁରୁଦେବ, ଧର୍ମ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି।