ବାଲି ନିଜ ଗୃହରେ ଥିବା ସମୟରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ନିଜ ପରିବାର, ବା ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବ ପାଇଁ କିଛି ଚାହିଁଲି, ବା ମୋ ଘରକୁ ଯେଉଁଠି ଅତିଥି ଆସିଥାଏ, ଯାହା ଉଚିତ ହୁଏ, ତାହା କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗେ, ଦାନବମହାରାଜ! ତେବେ ଏହି ମହାତ୍ମା ବାମନଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ତିନି ପଦ ଭୂମି ଦିଅନ୍ତୁ।” ଏହି ସମୟରେ ବାଷ୍କଲି କହିଲେ, “ଇନ୍ଦ୍ର, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ। ଆପଣ ଶୀଘ୍ର ଶୁଭ ଲାଭ କରନ୍ତୁ। ନିଜ ଆତ୍ମା ପ୍ରତି ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କର ଶେଷ ଆଶ୍ରୟ। ପିତାମହା, ଏହି ଭାର ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଇ, ଅନନ୍ୟ ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛନ୍ତି। ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, କେଶବ ମଧୁସୂଦନ ଦୁନିଆର ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି, କ୍ଷୀରସାଗର ଦ୍ୱୀପରେ ଶାନ୍ତିରେ ଶୁଅଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଥିଲେ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆପଣ ଏକା ହାତରେ ହରାଇଛନ୍ତି, ଆଉ କାହାର ସାହାଯ୍ୟ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ବାରୋଟି ଆଦିତ୍ୟ, ଏଗାରୋଟି ରୁଦ୍ର, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ, ବସୁମାନେ ଓ ଧର୍ମ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି; ଆପଣ ଶତଶଃ ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି, ଦାନ ଓ ବରଦାନ ଦେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି। ଆପଣ ବୃତ୍ର ଓ ନାମୁଚିଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ, ମହାବଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ। ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଭାଇ, ସେଉଁଥିରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ; ଏଠାରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ରଖି ନଷ୍ଟ ହେଲେ। ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଆପଣ ବଜ୍ରଧାରୀ ଏବଂ ଏୟରାବତ ମୁଣ୍ଡରେ ଚଢ଼ି ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ଦାନବ ଭୟରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଯେଉଁ ଦାନବ ଆଗରୁ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜୟ କରାଯାଇଛି, ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିର ହଜାର ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଖରେ ନାହିଁ। ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ପାଖରେ ମୁଁ କ’ଣ? ଆପଣ ମୋ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଏହି କାମ କରିବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଆପଣ ଚାହିଲେ ମୋ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବି। କିନ୍ତୁ ମହାନ୍ତ, ଏହି ଭୂମି ବିଷୟରେ ଆପଣ କାହିଁକି କହିଲେ? ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ, ଗାଈ ଓ ଅନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି, ଏହି ତିନି ଲୋକର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ—ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବାମନଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ। ଯଦି ଶକ୍ର ମୋ ଘରକୁ ଆସି ବାଷ୍କଲିଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇଥିବେ, ମୁଁ ଏହି କାମ ନ କଲେ ମୋ ଓ ପୂର୍ବଜମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଅପମାନିତ ହେବେ। ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭିକ୍ଷୁକ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ, କିନ୍ତୁ ବିଶେଷକରି ଆପଣ, ଦୟାକରି ଦ୍ୱନ୍ଦ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମୋ ପାଇଁ ତିନି ପଦ ଭୂମି ଦେଇବାରେ ବଡ଼ ଲାଜ ଲାଗେ, ଏହି ଦାନ ବିଶେଷ ଆପଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଚାହିଲେ। ମୁଁ ଉତ୍ତମ ଗ୍ରାମ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇପାରିବି; ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଭୂମି, ଧନ ଓ ଯୁବତୀ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ବୃଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଯୁବକ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଏହି ସମସ୍ତ ମହିଳା ଓ ଏହି ଭୂମି ବାମନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଦେଉଛି। ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଫେରାଇ ଦେବି, ଦେବେଶ୍ୱର, ମୋ ଉପରେ ଦୟା କରନ୍ତୁ।” ବାଷ୍କଲି ଏପରି କହିବା ପରେ, ପୁରୋହିତ ଉଶନା ଦାନବ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ଆପଣ ରାଜ୍ୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ ଅଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ କ’ଣ ଉଚିତ କି ଅନୁଚିତ, କିଏଙ୍କୁ କେବେ ଦେବା ଉଚିତ, ତାହା ଆପଣ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ଉଚିତ ଅନୁଚିତ ଭେଦ କରନ୍ତୁ। ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଜୟ କରି, ତିନି ଲୋକର ରାଜ୍ୟ ପାଇଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଏହି କଥାର ଶେଷରେ ଆପଣ ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ିବେ। ଏହି ବାମନ ତଥ୍ୟ ପ୍ରକାର ବିଷ୍ଣୁ, ସନାତନ; ତାଙ୍କୁ କିଛି ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଆପଣଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଥିଲା। ଯିଏ ଆପଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସିଛି, ସେ ଆପଣଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀ, ଆପଣଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ନାଶକାରୀ, ବନ୍ଧୁମାନେ ଓ ବଂଶ ନାଶକ। ସେ ଧର୍ମ ଜାଣିନାହିଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ଏହି ଠକ, ଯାହା ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେ ହାରିଛନ୍ତି। ଏହି ମାୟାଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଆସିଛନ୍ତି, ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଆଉ କିଛି କହିବାକୁ ଅବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, କିଛି ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମକଖିର ପାଦ ଯେତେ ଭୂମି ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ନାଶ ହେବେ—ଏହି କଥା ଏଠାରେ ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ଏହି ସତ୍ୟ।" ପ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଏପରି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ବାଲି ଆଉ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି, ଗୁରୁଦେବ, ଧର୍ମ ପାଇଁ। ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବା ଏକ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ। ଯଦି ଏହି ବିଷ୍ଣୁ, ତେବେ ମୋ ପ୍ରଭାଗ୍ୟର ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ। ଯଦି ସେ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମୋ ପାଖରୁ ଦାନ ନେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ଏହି ଦେବତା ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ଧନ୍ୟ। ଯିଏ ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଠିକୁ ଆଜି ମୁଁ ଦେଖିଛି। ଯେଉଁମାନେ କୁଶ ଓ ଜଳ ଧରି ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ମୋ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, କ’ଣ କରିବି? ଆପଣ ମୋତେ ଶିଶୁବେଳୁ ଶିଖାଇଛନ୍ତି: ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ଘରକୁ ଆସିଲେ ନିଷେଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି କଥା ଭାବି, ଗୁରୁଦେବ, ମୁଁ ମୋ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବି; ବାମନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରର ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବି। ଯେଉଁ ଦାନ କାହାକୁ କ୍ଷତି ନ ଦେଉଛି, ସେଉଁଠି ଦାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଦାନ କ୍ଷତି ଦେଉଛି, ସେ ଦାନ ଅଶୁଦ୍ଧ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗୁରୁ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ରହିଲେ। ବାଷ୍କଲି କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଚାହିଲେ ଏହି ସମସ୍ତ ଭୂମି ମୁଁ ଦେଇଦେବି। ମୋ ପାଇଁ ଏହି ତିନି ପଦ ଭୂମି ଦେଇବା ଲାଜ ହେବ।" ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ଦାନବମହାରାଜ, ଆପଣ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ଏହା ସତ୍ୟ।" ଏପରି ଭାବରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଗମ୍ଭୀର ଓ ଉତ୍ସର୍ଗ ଭାବରେ ଚାଲିଗଲା।