ଗୃହୀତାର୍ଘମ୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମପୃଚ୍ଛତ୍ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଗିରା। କୁଶଲଂ ତପସଃ ଶୈଲଃ ଶନୈଃ ଫୁଲ୍ଲାନନାଂବୁଜଃ
ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ହିମଶୈଳ ମୃଦୁ କଥାରେ ତାଙ୍କର କୁଶଳ ଓ ତପସ୍ୟା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ; ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଖିଳିଉଠିଥିଲା।
ମୁନିରପ୍ଯଦ୍ରିରାଜାନମପୃଚ୍ଛତ୍କୁଶଲଂ ତଦା। ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଅହୋ ଧର୍ମୋଚିତସ୍ତେଽସ୍ତି ସଂନିଵେଶୋ ମହାଗିରେ
ସେହି ସମୟରେ ମୁନି ମଧ୍ୟ ହିମଶୈଳରାଜଙ୍କୁ କୁଶଳ ପଚାରିଲେ। ନାରଦ କହିଲେ: 'ହେ ମହାଶୈଳ, ତୁମର ନିବାସ ନିଶ୍ଚୟ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛି।'
ପୃଥୁତ୍ଵଂ ମନସା ତୁଲ୍ଯଂ କଂଦରାଣାଂ ତଵାନଘ। ଗୁରୁତ୍ଵଂ ତେ ଗୁଣୌଘାନାଂ ସ୍ଥାଵରାଦତିରିଚ୍ଯତେ
ତୁମର ବିଶାଳତା ମନରେ ପ୍ରବଳ ହୋଇ ଗୁହାମାନଙ୍କ ସମାନ; ତୁମ ଗୁଣମାନଙ୍କର ଭାର ତ ସମସ୍ତ ଅଚଳ ଜିନିଷକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଯାଏ।
ପ୍ରସନ୍ନତା ଚ ତୋଯସ୍ଯ ମୁନିଭ୍ଯଶ୍ଚାଧିକା ତଵ। ନ ଲକ୍ଷଯାମଃ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ର କୁତ୍ରାଵିନଯିତା ସ୍ଥିତା
ତୁମର ପ୍ରସନ୍ନତା ଜଳ ଓ ମୁନିମାନଙ୍କ ଚାଏଁ ଅଧିକ; ହେ ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ କେଉଁଠି ଅଭିମାନ ରହିଛି, ଆମେ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।
ନାନା ତପୋଭିର୍ମୁନିଭିର୍ଜ୍ଵଲନାର୍କସମପ୍ରଭୈଃ। ପାଵନୈଃ ପାଵିତୋ ନିତ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ କଂଦରସମାଶ୍ରଯୈଃ
ନାନା ପ୍ରକାର ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା, ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜ ଥିବା ମୁନିମାନେ ତୁମର ଗୁହାମାନେ ରହି, ସଦା ତୁମକୁ ପବିତ୍ର କରୁଛନ୍ତି।
ଅଵମତ୍ଯ ଵିମାନାନି ସ୍ଵର୍ଗଵାସଵିରାଗିଣଃ। ପିତୁର୍ଗୃହଇଵାସୀନା ଦେଵଗଂଧର୍ଵକିନ୍ନରାଃ
ସ୍ୱର୍ଗର ଭୋଗ ଛାଡ଼ି, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଘରେ ରହି, ଦିବ୍ୟ ମହଲକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି।
ଅହୋ ଧନ୍ଯୋସି ଶୈଲେନ୍ଦ୍ର ଯସ୍ଯ ତେ କଂଦରଂ ହରଃ। ଅଧ୍ଯାସ୍ତେ ଲୋକନାଥୋ ହି ରାମଧ୍ଯାନପରାଯଣଃ
ହେ ପାହାଡ଼ରାଜ, ତୁମେ କେତେ ଧନ୍ୟ! ତୁମର ଗୁହାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀ ହର, ଯିଏ ସଦା ରାମଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଥାଏ, ବସିଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ଦେଵର୍ଷୌ ନାରଦେ ସାଦରଂ ଗିରା। ହିମଶୈଲସ୍ଯ ମହିଷୀ ମେନା ମୁନିଦିଦୃକ୍ଷଯା
ଦେବୃଷି ନାରଦ ଏପରି ସମ୍ମାନର ସହିତ କହିବା ପରେ, ହିମପାହାଡ଼ର ରାଣୀ ମେନା ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ଅନୁଯାତା ଦୁହିତ୍ରା ତୁ ସ୍ଵଲ୍ପାଲିପରିଚାରିକା। ଲଜ୍ଜାପ୍ରଣଯନମ୍ରାଙ୍ଗୀ ପ୍ରଵିଵେଶ ନିକେତନମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ଝିଅ ଓ କିଛି ସହଚରୀଙ୍କ ସହିତ, ଲଜ୍ଜା ଓ ସ୍ନେହରେ ଶୀର୍ଷ ନମାଇ, ଘରଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଯତ୍ର ସ୍ଥିତୋ ମୁନିଵରଃ ଶୈଲେନ ସହିତୋ ଵଶୀ। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେଜସୋ ରାଶିଂ ମୁନିଂ ଶୈଲପ୍ରିଯା ତଦା
ଯେଉଁଠାରେ ମହାମୁନି ପାହାଡ଼ରାଜ ସହ ବସିଥିଲେ, ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ପାହାଡ଼ର ପ୍ରିୟା ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ତେଜର ଆଗାର।
ଵଵଂଦେ ଗୂଢଵଦନା ପାଣିପଦ୍ମକୃତାଞ୍ଜଲି। ତାଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ମହାଭାଗାଂ ଦେଵର୍ଷିରମିତଦ୍ଯୁତିଃ
ମୁହଁ ଅଳ୍ପ ଢାକି, ହସ୍ତକମଳ ଯୋଡି, ସେ ଶିର ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବୃଷି ନାରଦ ତାଙ୍କର ଅମିତ ତେଜରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଆଶୀର୍ଭିରମୃତୋଦ୍ଗାରରୂପାଭିସ୍ତାଂ ଵ୍ଯଵର୍ଦ୍ଧଯତ୍। ତତୋ ଵିସ୍ମିତଚିତ୍ତା ତୁ ହିମଵଦ୍ଗିରିପୁତ୍ରିକା
ସେଉଁଠି ମୁନି ଅମୃତ ସମାନ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ବଢ଼ାଇଲେ। ଏହା ଦେଖି, ହିମବତଙ୍କ ଝିଅ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଏକ୍ଷିଷ୍ଟ ନାରଦଂ ଦେଵୀ ମୁନିମଦ୍ଭୁତରୂପିଣମ୍। ଏହି ଵତ୍ସେତି ସାପ୍ଯୁକ୍ତା ୠଷିଣା ସ୍ନିଗ୍ଧଯା ଗିରା
ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଥିବା ନାରଦଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ। ମୁନି ମୃଦୁ କଥାରେ କହିଲେ, 'ଆସ, ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ ଅଛି।'
କଂଠେ ଗୃହୀତ୍ଵା ପିତରମଙ୍କେ ସା ତୁ ସମାଵିଶତ୍। ଉଵାଚ ମାତା ତାଂ ଦେଵୀମଭିଵଂଦଯ ପୁତ୍ରିକେ
ସେ ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କୁ ଗଳାରେ ଧରି, ତାଙ୍କ ଆଙ୍କରେ ବସିଲେ। ମାଆ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଯାହାକୁ ପ୍ରଣାମ କର, ଝିଅ।'
ଭଗଵଂତଂ ତପୋଧନ୍ଯଂ ପତିମାପ୍ସ୍ଯସି ସଂମତମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତୁ ତତୋ ମାତ୍ରା ଵସ୍ତ୍ରେଣ ପିହିତାନନା
'ତୁମେ ତପସ୍ଵୀ ଓ ମହାନ୍ତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପତିକୁ ପାଇବ।' ଏଭଳି ମାଆ କହିବା ପରେ, ସେ ମୁହଁ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକିଲେ।
କିଂଚିତ୍କଂପିତମୂର୍ଦ୍ଧା ତୁ ଵାକ୍ଯଂ ନୋଵାଚ କିଂଚନ। ତତଃ ପୁନରୁଵାଚେଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ମାତା ସୁତାଂ ତଦା
ମୁଣ୍ଡ ହାଲୁକା କମ୍ପିଥିଲା, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ ମାଆ ପୁଣି ଝିଅକୁ କହିଲେ।
ଵତ୍ସେ ଵଂଦଯ ଦେଵର୍ଷିଂ ତତୋ ଦାସ୍ଯାମି ତେ ଶୁଭମ୍। ରତ୍ନକ୍ରୀଡନକଂ ରମ୍ଯଂ ସ୍ଥାପିତଂ ଯଚ୍ଚିରଂ ମଯା
'ପୁଆ, ଦେବୃଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର। ତାପରେ ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘଦିନ ରଖିଥିବା ଶୁଭ ରତ୍ନ ଖେଳନା ଦେଇବି।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ତତୋ ଵେଗାଦୁଦ୍ଗତ୍ଯ ଚରଣୌ ତଦା। ଵଵଂଦେ ମୂର୍ଧ୍ନି ସଂଧାଯ ପାଣିପଂକଜକୁଡ୍ମଲମ୍
ମାଆ ଏଭଳି କହିବା ସହିତ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଉଠି, ହସ୍ତକମଳ ମୁଁଦି ମୁନିଙ୍କ ପାଦରେ ରଖି, ମୁଣ୍ଡ ଛୁଇଁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
କୃତେ ତୁ ଵଂଦନେ ତସ୍ଯା ମାତା ସଖିମୁଖେନ ତୁ। ଚୋଦଯାମାସ ଶନକୈସ୍ତସ୍ଯାଃ ସୌଭାଗ୍ଯଦର୍ଶିତାମ୍
ପ୍ରଣାମ କରିବା ପରେ, ମାଆ ତାଙ୍କ ସହଚରୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ତାଙ୍କର ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଇବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ଶରୀରଲକ୍ଷଣାନାଂ ଚ ପରିଜ୍ଞାନାଯ କୌତୁକାତ୍। ସ୍ତ୍ରୀସ୍ଵଭାଵାତ୍ସ୍ଵଦୁହିତୁଶ୍ଚିଂତାଂ ହୃଦି ସମୁଦ୍ଵହନ୍
ଦେହର ଲକ୍ଷଣ ଜାଣିବା ଉତ୍ସୁକତାରେ, ଏବଂ ମାଆ ଭାବରେ ଝିଅ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା ହୃଦୟରେ ଧରି, ସେ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଦିଂଗିତଂ ଶୈଲୋ ମହିଷ୍ଯାହୃଦଯେନ ତୁ। ଅନୁଦୀର୍ଣାକୃତିର୍ମେନେ ରମ୍ଯମେତଦୁପସ୍ଥିତମ୍
ଏହି ଇଂଗিত ବୁଝି, ପାହାଡ଼ରାଜ ତାଙ୍କ ରାଣୀଙ୍କ ହୃଦୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ମନୋହର ଘଟଣା ଘଟିଛି ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ଚୋଦିତଃ ଶୈଲମହିଷୀ ସଖ୍ଯା ମୁନିଵରସ୍ତତଃ। ସ୍ମିତାନନୋ ମହାଭାଗୋ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରୋଵାଚ ନାରଦଃ
ପାହାଡ଼ରାଣୀ ଓ ସହଚରୀଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ମହାମୁନି ହସି, ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ, ନାରଦ।
ନ ଜାତୋଽସ୍ଯାଃ ପତିର୍ଭଦ୍ରେ ଲକ୍ଷଣୈଶ୍ଚ ଵିଵର୍ଜିତଃ। ଉତ୍ତାନହସ୍ତା ସତତଂ ଚରଣୈର୍ଵ୍ଯଭିଚାରିଭିଃ
'ଭଲମଣି, ଏହା ପାଇଁ କୌଣସି ପତି ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ, ଏବଂ ଉଚିତ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ହାତ ସଦା ଉପରକୁ ଓ ପାଦ ଅସ୍ଥିର।'
ସୁଚ୍ଛାଯାସ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯେଯଂ କିମନ୍ଯଦ୍ବହୁ ଭାଷ୍ଯତେ। ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତତ୍ସଂଭ୍ରମାଵିଷ୍ଟୋ ଧ୍ଵସ୍ତଧୈର୍ଯୋ ହିମାଚଲଃ
'ଏହି ଝିଅର ରୂପ ଅତି ସୁନ୍ଦର ହେବ। ଏଠାରେ ଅଧିକ କିଛି କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହିମାଚଳ ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ।
ନାରଦଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଥ ସାଶ୍ରୁକଂଠୋ ମହାଗିରିଃ। ହିମଵାନୁଵାଚ-। ସଂସାରସ୍ଯାତିଦୋଷସ୍ଯ ଦୁର୍ଵିଜ୍ଞେଯା ଗତିର୍ଯତଃ
ତେବେ, ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି ମହାପର୍ବତ ହିମାଳୟ ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ— ଏହି ସଂସାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଦୁଃଖମୟ, ଏହାର ଗତି କେଉଁଠି ଯିବ ତାହା ବୁଝିବା ଅତି କଷ୍ଟକର।
ସୃଷ୍ଟ୍ଯା ଚାଵଶ୍ଯଭାଵିନ୍ଯା କେନାପ୍ଯତିଶଯାତ୍ମନା। କର୍ତ୍ରା ପ୍ରଣୀତା ମର୍ଯାଦା ସ୍ଥିତା ସଂସାରିଣାମିଯମ୍
ସୃଷ୍ଟିର ନିୟମ ଅନୁସାରେ, କିଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏକ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଛି; ଏହି ନିୟମ ସମସ୍ତ ସଂସାରୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ଯୋ ଜାଯତେ ହି ଯଦ୍ବୀଜାଜ୍ଜନିତୁଃ ସୋର୍ଥସାଧକଃ। ଜନିତା ଚାପି ଜାତସ୍ଯ ନ କଶ୍ଚିଦିତି ଚ ସ୍ଫୁଟମ୍
ଯାହା କିଛି ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ସେଠାରେ ତାହାର କାରଣ ଥାଏ, ଏବଂ ତାହା ତାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରେ; ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ଯାହା ଜନ୍ମ ନେଇସାରିଛି, ତାହାର ନିଜସ୍ୱ ସୃଷ୍ଟା କେହି ନୁହେଁ।
ସ୍ଵକର୍ମଣୈଵ ଜାଯଂତେ ଵିଵଧା ଭୂତଜାତଯଃ। ଅଂଡଜୋହ୍ଯଂଡଜାଜ୍ଜାତଃ ପୁନର୍ଜାଯେତ ମାନଵଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ଡିମ୍ବରୁ ଡିମ୍ବଜ ପ୍ରାଣୀ ହୁଏ, ଏବଂ ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ଭାବେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇପାରେ।
ମାନୁଷୋପି ସରୀସୃପ୍ଯାଂ ମାନୁଷତ୍ଵେନ ଜାଯତେ। ତତ୍ରାପି ଜାତୌ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଯାଂ ଧର୍ମସ୍ଯୋତ୍କର୍ଷଣେନ ତୁ
ମଣିଷ ଯଦି ସରୀସୃପ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷତ୍ୱ ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ଏହି ଭିତରେ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ଅପୁତ୍ରଜନ୍ମନଃ ଶେଷାଃ ପ୍ରାଣିନଃ ସମଵସ୍ଥିତାଃ। ମନୁଜାସ୍ତତ୍ର ସୁତରାଂ ନଯେନ ସହଧର୍ମିଣଃ
ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୁଅ ନଥିବା ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନେ ପରି ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁମାନେ ନୀତିରେ ଚାଲନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଧର୍ମ ସହିତ ଏକତା ରଖନ୍ତି।