ତସ୍ମିନ୍ଵିନିହତେ ଦୈତ୍ଯେ ଦାନଵାନାଂ ଧୁରଂଧରେ। ନାଭୂତ୍କଶ୍ଚିତ୍ତଦା ଦୁଃଖୀ ନରକେଷ୍ଵପି ପାପକୃତ୍
ସେଇ ଦାନବ, ଦାନବମାନଙ୍କର ଭାର ବହିଥିବା, ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲାପରେ, ସେତେବେଳେ କେହି ଦୁଃଖିତ ହେଲେନି, ନରକରେ ଥିବା ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ।
ସ୍ତୁଵଂତଃ ଷଣ୍ମୁଖଂ ଦେଵାଃ ପ୍ରାକ୍ରୀଡନ୍ନାଗତସ୍ମିତାଃ। ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵାନେଵ ଭୁଵନାନ୍ନିରସ୍ଯାସଂସ୍ତଥୋତ୍ସୁକାଃ
ଦେବତାମାନେ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ହସି ହସି ଖେଳିଲେ; ସେମାନେ ଆତୁର ହୋଇ, ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଦଦୁଶ୍ଚାପି ଵରଂ ସର୍ଵେ ଦେଵାଶ୍ଚ ଷଣ୍ମୁଖଂ ପ୍ରତି। ତୁଷ୍ଟାଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତସର୍ଵାର୍ଥାସ୍ସହସିଦ୍ଧୈସ୍ତପୋଧନୈଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୋଇ ଖୁସି ହୋଇ, ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଥିବା ତପସ୍ୱୀମାନେ ସହିତ, ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଦେଵା ଊଚୁଃ। ଯଃ ପଠେତ୍ସ୍କଂଦସଂବଂଧାଂ କଥାମେତାଂ ମହାମତିଃ। ଶୃଣୁଯାଚ୍ଛ୍ରାଵଯେଦ୍ଵାପି ସ ଭଵେତ୍କୀର୍ତିମାନ୍ନରଃ
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'ଯେଉଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ସ୍କନ୍ଦ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥା ପଢ଼ିବେ, ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣାଇବେ, ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ।'
ବହ୍ଵାଯୁଃ ସୁଭଗଃ ଶ୍ରୀମାନ୍କୀର୍ତିମାନ୍ଶୁଭଦର୍ଶନଃ। ଭୂତେଭ୍ଯୋ ନିର୍ଭଯଶ୍ଚାପି ସର୍ଵଦୁଃଖଵିଵର୍ଜିତଃ
ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଧନୀ, କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶୁଭ ଦେଖାଯିବେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟହୀନ ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ।
ସଂଧ୍ଯାମୁପାସ୍ଯ ଯଃ ପୂର୍ଵାଂ ସ୍କଂଦସ୍ଯ ଚରିତଂ ପଠେତ୍। ସ ଯୁକ୍ତଃ କିନ୍ନରୈଃ ସର୍ଵୈର୍ମହାଧନପତିର୍ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ପ୍ରଭାତ ସନ୍ଧ୍ୟାର ପୂଜା କରି, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର କଥା ପଢ଼ିବେ, ସେ ସମସ୍ତ କିନ୍ନରଙ୍କ ସହିତ ମହାଧନର ମାଲିକ ହେବେ।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ-। ଇଦାନୀଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ହିରଣ୍ଯକଶିପୋର୍ଵଧମ୍। ନରସିଂହସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତଥା ପାପଵିନାଶନମ୍
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: 'ଏବେ ମୁଁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ବଧ, ନରସିଂହଙ୍କର ମହିମା ଓ ପାପ ନାଶ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।'
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ-। ପୁରା କୃତଯୁଗେ ରାଜନ୍ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଦୈତ୍ଯାନାମାଦିପୁରୁଷଶ୍ଚକାର ସୁମହତ୍ତପଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: 'ପ୍ରାଚୀନ କୃତୟୁଗରେ, ରାଜା, ଦାନବମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଓ ପ୍ରଭୁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।'
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶଵର୍ଷଶତାନି ଚ। ଜଲଵାସୀ ସମଭଵତ୍ସ୍ନାନମୌନଧୃତଵ୍ରତଃ
ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଜଳରେ ବସିଥିଲେ, ସ୍ନାନ ଓ ମୌନ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରି, ଦୃଢ଼ ଉପବାସ ରଖିଥିଲେ।
ଵୃତଃ ଶମଦମାଭ୍ଯାଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଚୈଵ ହି। ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରୀତୋଽଭଵତ୍ତସ୍ଯ ତପସା ନିଯମେନ ଚ
ସେ ଶାନ୍ତି ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ହେଲେ।
ତତଃ ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵଯମାଗତ୍ଯ ତତ୍ର ହି। ଵିମାନେନାର୍କଵର୍ଣେନ ହଂସଯୁକ୍ତେନ ଭାସ୍ଵତା
ତାପରେ ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମା, ପବିତ୍ର ଭଗବାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଙ୍ଗର ଚମକୁଥିବା ହଁସ ଯୁକ୍ତ ଦେବ ରଥରେ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଆଦିତ୍ଯୈର୍ଵସୁଭିଃ ସାଧ୍ଯୈର୍ମରୁଦ୍ଭିର୍ଦୈଵତୈସ୍ସହ। ରୁଦ୍ରୈର୍ଵିଶ୍ଵସହାଯୈଶ୍ଚ ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସପନ୍ନଗୈଃ
ସେ ସହିତ ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ସାଧ୍ୟ, ମରୁତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତା, ରୁଦ୍ର, ବିଶ୍ୱ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଦିଗ୍ଭିଶ୍ଚୈଵ ଵିଦିଗ୍ଭିଶ୍ଚ ନଦୀଭିଃ ସାଗରୈସ୍ତଥା। ନକ୍ଷତ୍ରୈଶ୍ଚ ମୁହୂର୍ତୈଶ୍ଚ ଖଚରୈଶ୍ଚ ମହାଗ୍ରହୈଃ
ଦିଗ୍ବଳୟ ଓ ଉପଦିଗ, ନଦୀ ଓ ସାଗର, ନକ୍ଷତ୍ର, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ଦେବତା ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିଠାରେ ଥିଲେ।
ଦେଵୈର୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସିଦ୍ଧୈଃ ସପ୍ତର୍ଷିଭିସ୍ତଥା। ରାଜର୍ଷିଭିଃ ପୁଣ୍ଯକୃଦ୍ଭିର୍ଗଂଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂଗଣୈଃ
ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ସିଦ୍ଧ, ସପ୍ତ ଋଷି, ରାଜର୍ଷି, ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଚରାଚରଗୁରୁଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଵୃତଃ ସର୍ଵୈର୍ଦିଵୌକସୈଃ। ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦୈତ୍ଯଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଚରାଚର ଜଗତର ଗୁରୁ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସେ ଦେତ୍ୟକୁ କହିଲେ।
ପ୍ରୀତୋସ୍ମି ତଵ ଭକ୍ତସ୍ଯ ତପସାଽନେନ ସୁଵ୍ରତ। ଵରଂ ଵରଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଥେଷ୍ଟଂ କାମମାପ୍ନୁହି
ହେ ସୁଶୀଳ, ତୁମର ଭକ୍ତି ଓ ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉଛି। ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଯେକୌଣସି ଦାୟିକା ଚାହିଁବାକୁ ଚୟନ କର, ଭଲ ହେଉ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁରୁଵାଚ-। ନ ଦେଵାସୁରଗଂଧର୍ଵା ନ ଯକ୍ଷୋରଗରାକ୍ଷସାଃ। ନ ମାନୁଷାଃ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ହନ୍ଯୁର୍ମାଂ ଦେଵସତ୍ତମ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ: ହେ ଦେବମଣି, ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ମଣିଷ ଓ ପିଶାଚମାନେ ମୋତେ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଋଷଯୋ ମାନଵାଃ ଶାପୈର୍ନ ଶପେଯୁଃ ପିତାମହ। ଯଦି ମେ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରୀତୋ ଵର ଏଷ ଵୃତୋ ମଯା
ହେ ପିତାମହ, ଋଷି ଓ ମଣିଷମାନେ ଶାପ ଦେଇ ମୋତେ ଶାପିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି ଭଗବାନ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ, ଏହି ହେଉଛି ମୋର ଚାହିଦା।
ନ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ନ ଚାସ୍ତ୍ରେଣ ଗିରିଣା ପାଦପେନ ଵା। ନ ଶୁଷ୍କେଣ ନ ଚାର୍ଦ୍ରେଣ ନ ସ୍ଯାଚ୍ଚାନ୍ଯେନ ମେ ଵଧଃ
ମୋର ମୃତ୍ୟୁ କୌଣସି ଶସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ର, ପାହାଡ଼ କିମ୍ବା ଗଛ, ଶୁଖିଲା କିମ୍ବା ଭିଜା କିଛି ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ହେବ ନାହିଁ।
ଭଵେଯମହମେଵାର୍କଃ ସୋମୋ ଵାଯୁର୍ହୁତାଶନଃ। ସଲିଲଂ ଚାଂତରିକ୍ଷଂ ଚ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଦିଶୋ ଦଶ
ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବାତାସ, ଅଗ୍ନି, ପାଣି, ଆକାଶ, ନକ୍ଷତ୍ର ଏବଂ ଦଶ ଦିଗ ହେବାକୁ ଚାହେଁ।
ଅହଂ କ୍ରୋଧଶ୍ଚ କାମଶ୍ଚ ଵରୁଣୋ ଵାସଵୋ ଯମଃ। ଧନଦଶ୍ଚ ଧନାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଯକ୍ଷଃ କିଂପୁରୁଷାଧିପଃ
ମୁଁ କ୍ରୋଧ ଓ କାମ, ବରୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ଧନର ମାଲିକ, ଧନର ଦେଖାଶୁଣାକାରୀ, ଯକ୍ଷ ଏବଂ କିମ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ହେବାକୁ ଚାହେଁ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ -। ଏଷ ଦିଵ୍ଯୋ ଵରସ୍ତାତ ମଯା ଦତ୍ତସ୍ତଵାଦ୍ଭୁତଃ। ସର୍ଵକାମପ୍ରଦୋ ଵତ୍ସ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ନ ସଂଶଯଃ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏହି ଦିବ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଦାୟିକା ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇଛି, ବତ୍ସ। ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଭଗଵାନ୍ଜଗାମାକାଶମେଵ ହି। ଵୈରାଜଂ ବ୍ରହ୍ମସଦନଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଗଣସେଵିତମ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ପବିତ୍ର ଭଗବାନ ଆକାଶକୁ ଚାଲିଗଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବୈକୁଣ୍ଠ ଗୃହକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ତତୋ ଦେଵାଶ୍ଚ ଗଂଧର୍ଵା ଋଷିଭିଃ ସହ ଚାରଣାଃ। ଵରପ୍ରଦାନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ପିତାମହମୁପସ୍ଥିତାଃ
ତାପରେ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷି ଓ ଚାରଣମାନେ, ଏଭଳି ଦାୟିକା ଦେବାର କଥା ଶୁଣି, ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଦେଵା ଊଚୁଃ-। ଵରପ୍ରଦାନାଦ୍ଭଗଵନ୍ଵଧିଷ୍ଯତି ସ ନୋଽସୁରଃ। ତତ୍ପ୍ରସାଦଶ୍ଚ ଭଗଵନ୍ଵଧୋପ୍ଯସ୍ଯ ଵିଚିଂତ୍ଯତାମ୍
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ହେ ଭଗବାନ, ଏହି ଦାୟିକା ଦେଇ, ସେ ଆସୁର ଆମକୁ ମାରିଦେବ। ତେଣୁ, ଭଗବାନ, ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଉପାୟ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ।
ଭଗଵାନ୍ସର୍ଵଭୂତାନାମାଦିକର୍ତ୍ତା ସ୍ଵଯଂପ୍ରଭୁଃ। ସ୍ରଷ୍ଟା ଚ ହଵ୍ଯକଵ୍ଯାନାମଵ୍ଯକ୍ତପ୍ରକୃତିଃ ପରଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ହବି ଓ କବି ଦେଇଥିବା, ଅଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରକୃତିରେ ଅତିତ ଭଗବାନ।
ସର୍ଵଲୋକହିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵଃ ପ୍ରଜାପତିଃ। ଆଶ୍ଵାସଯାମାସ ତଦା ସୁଶୀତୈର୍ଵଚନାଂବୁଭିଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ଦେବତା ପ୍ରଜାପତି ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଶୀତଳ କଥାରେ ଆଶ୍ବାସ ଦେଲେ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ତ୍ରିଦଶାନେନ ପ୍ରାପ୍ତଵ୍ଯଂ ତପସଃ ଫଲଂ। ତପସୋଽନ୍ତେଽସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ଵଧଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ କରିଷ୍ଯତି
ଏହି ଦେବତା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ପାଇବେ; ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶେଷରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟାଇବେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵିବୁଧା ଵାକ୍ଯଂ ସର୍ଵେ ପଂକଜଜାନନାତ୍। ସ୍ଵାନି ସ୍ଥାନାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଵିପ୍ରଜଗ୍ମୁର୍ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ
ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଖୁସି ହୋଇ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଲବ୍ଧମାତ୍ରେ ଵରେ ସୋଥ ପ୍ରଜାସ୍ସର୍ଵା ଅବାଧତ। ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦୈତ୍ଯୋ ଵରଦାନେନ ଗର୍ଵିତଃ
ବର ପାଇଲା ପରେ, ଦାନବ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବରର ଗର୍ବରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ପୀଡିତ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।